Ağız Kuruluğu
Ağız kuruluğu (kserostomi), tükürük üretiminin azalmasıyla ağızda sürekli kuruluk hissedilmesidir. En sık nedeni ilaçlardır; susuzluk, ağızdan nefes alma, sigara, diyabet ve Sjögren sendromu da neden olabilir. Uzun sürdüğünde diş çürüğü ve pamukçuk riskini artırır. Tedavi nedene yöneliktir; bol su, şekersiz sakız ve düzenli ağız bakımı belirtileri hafifletir.
Ağız Kuruluğu Nedir?
Ağız kuruluğu, tükürük bezlerinin yeterli miktarda tükürük üretmemesi ya da ağızda sürekli kuruluk hissi olmasıdır; tıpta kserostomi olarak adlandırılır. Kendi başına bir hastalık olmaktan çok, başka bir durumun belirtisidir. Tükürük; yiyecekleri yumuşatır, çiğnemeyi ve yutmayı kolaylaştırır, ağızdaki asitleri dengeler ve dişleri çürüğe karşı korur. Bu nedenle uzun süren ağız kuruluğu yalnızca rahatsızlık vermekle kalmaz, diş ve diş eti sağlığını da olumsuz etkiler.
Belirtileri
- Ağızda yapışkan, kuru ve susuz hissi
- Çiğneme, yutma ve konuşmada güçlük
- Dilde kuruluk, çatlama veya yanma hissi
- Dudaklarda kuruma ve ağız köşelerinde çatlaklar
- Ağız kokusu ve tat almada değişiklik
- Diş protezinin tutunmasında zorlanma
- Sık diş çürüğü ve ağız mantarı (pamukçuk) gelişmesi
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- İlaçlar: En sık nedendir. Bazı antidepresanlar, alerji ilaçları, tansiyon ilaçları, idrar söktürücüler ve ağrı kesiciler tükürük üretimini azaltabilir.
- Yetersiz sıvı alımı ve vücudun susuz kalması
- Ağızdan nefes alma ve horlama
- Sigara ve alkol kullanımı
- Diyabet, Sjögren sendromu gibi bazı sistemik hastalıklar
- Baş-boyun bölgesine uygulanan radyoterapi ve bazı kemoterapiler
- Kaygı ve stres
Yaşla birlikte daha sık görülür; bunun önemli bir nedeni ileri yaşta birden fazla ilaç kullanılmasıdır.
Tanı
Diş hekimi ağız içini muayene ederek dokuların nemini, çürük ve diş eti durumunu değerlendirir. Kullandığınız ilaçlar ve genel sağlık durumunuz sorgulanır. Gerekirse tükürük akış hızı ölçülür. Altta yatan bir hastalıktan şüphelenilirse kan tahlilleri veya ilgili uzmanlık dalına yönlendirme yapılabilir.
Tedavi ve Korunma
Tedavinin temeli nedeni ortadan kaldırmaktır. İlaca bağlı ağız kuruluğunda ilaç değişikliği veya doz ayarı yalnızca ilacı yazan hekim tarafından değerlendirilebilir; ilaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın. Belirtileri hafifletmek ve dişleri korumak için şunlar yardımcı olabilir:
- Gün boyunca sık sık küçük yudumlarla su içmek
- Şekersiz sakız çiğnemek veya şekersiz pastil kullanmak
- Alkol içeren gargaralardan, sigaradan ve fazla kafeinden kaçınmak
- Yatak odasında nemlendirici kullanmak
- Florürlü diş macunuyla günde iki kez fırçalamak ve diş ipi kullanmak
- Hekimin önerdiği tükürük yerine geçen ürünleri kullanmak
- Diş hekimi kontrollerini aksatmamak
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Ağız kuruluğu birkaç haftadır sürüyorsa, çiğneme ve yutmayı zorlaştırıyorsa ya da sık çürük oluşuyorsa diş hekiminize başvurun. Ağız kuruluğuna göz kuruluğu, eklem ağrısı, aşırı susama veya sık idrara çıkma eşlik ediyorsa altta yatan bir hastalık açısından hekiminize danışın.
Sık Sorulan Sorular
Ağız kuruluğu neden olur?
En sık nedeni ilaçlardır. Az su içmek, ağızdan nefes almak, sigara, diyabet, Sjögren sendromu ve baş-boyun radyoterapisi de ağız kuruluğuna yol açabilir.
Ağız kuruluğu dişlere zarar verir mi?
Evet. Tükürük dişleri koruduğu için azaldığında diş çürüğü, diş eti sorunları ve ağız mantarı riski artar. Düzenli diş hekimi kontrolü önemlidir.
Gece ağız kuruluğu için ne yapılabilir?
Yatak odasında nemlendirici kullanmak, gün içinde yeterli su içmek ve ağızdan nefes almaya yol açan burun tıkanıklığı varsa hekime danışmak yardımcı olabilir.
Ağız kuruluğu hangi hastalığın belirtisi olabilir?
Diyabet ve Sjögren sendromu gibi hastalıklarla ilişkili olabilir. Aşırı susama, sık idrara çıkma veya göz kuruluğu eşlik ediyorsa hekime başvurun.
Kullandığım ilaç ağzımı kurutuyorsa bırakmalı mıyım?
Hayır, ilacı kendi başınıza bırakmayın. Durumu ilacı yazan hekime bildirin; gerekirse doz ya da ilaç değişikliğini o değerlendirir.
Kendi durumunuzu yazın, Ağız Kuruluğu ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →