Servikal Distoni

Servikal Distoni Nedir?

Servikal distoni (spazmodik tortikollis), boyun kaslarinin istemsiz olarak kasilmasi sonucu basin bir tarafa donmesi, one veya arkaya egilmesi ya da tekrarlayan ani kafa hareketleriyle seyreden norolojik bir hareket bozuklugudur. Kasilmalar surekli olabilecegi gibi aralikli da gorulebilir; bazi kisilerde belirgin bas donmesi olmadan yalnizca hafif, disaridan zor fark edilen istemsiz hareketler seklinde kendini gosterir.

Belirtileri Nelerdir?

En sik gorulen belirtiler sunlardir:

• Basin istemsiz olarak bir tarafa donmesi veya cekilmesi (en yaygin bicimi)
• Ani, tekrarlayan kafa cevirme ya da bas sallama hareketleri
• Boyun ve omuz kaslarinda kasilma, gerginlik ve zamanla gelisebilen agri
• Titreme benzeri ritmik bas hareketleri
• Stres, yorgunluk ve heyecanla belirtilerin artmasi; uykuda genellikle kaybolmasi

Bircok hastada "duyusal hile" (sensory trick) denilen ilginc bir ozellik gorulur: elini yanagina veya cenesine hafifce dokundurmak kasilmayi gecici olarak azaltabilir.

Nedenleri

Cogu vakada kesin neden bulunamaz (idiyopatik). Beynin hareket kontrolunden sorumlu bolgelerindeki sinyal duzensizliginin rol oynadigi dusunulmektedir. Bazi vakalarda genetik yatkinlik, gecirilmis boyun/bas travmasi veya bazi ilaclarin uzun sureli kullanimi ile iliski bildirilmistir. Servikal distoni bulasici degildir ve kisinin kendi davranisinin sonucu ortaya cikmaz.

Beyne veya Boyna Zarar Verir mi?

Servikal distoni beyinde hasar olusturan veya zekayi etkileyen bir hastalik degildir; ilerleyici beyin hasari yapmaz. Ancak uzun sureli ve siddetli kasilmalar boyun kaslarinda agriya, omurga ekleminde yuklenmeye ve yasam kalitesinde dususe yol acabilir. Bu nedenle belirtiler duzenli araliklarla bir norolog tarafindan degerlendirilmelidir.

Tani

Tani buyuk olcude klinik muayene ile konur. Norolog, hareketlerin tipini, baslama yasini ve eslik eden bulgulari degerlendirir; gerekli gordugunde beyin goruntuleme (MR) ve kan tetkikleriyle benzer tablolara yol acabilecek diger nedenleri dislar. Basit tikler, esansiyel tremor ve diger hareket bozukluklariyla karisabildigi icin ayirici tani onemlidir.

Tedavi Yontemleri

• Botulinum toksini enjeksiyonu: Kasilan kaslara belirli araliklarla uygulanir; servikal distonide en yaygin kullanilan ve etkinligi en iyi bilinen tedavidir. Uygulama dozu ve araligini hekim belirler.
• Agizdan ilac tedavileri: Kas gevseticiler ve bazi norolojik ilaclar secilmis hastalarda belirtileri azaltabilir; ilac secimi ve takibi mutlaka hekim kontrolunde yapilir.
• Fizik tedavi ve egzersiz: Boyun kaslarini esnetme, postur duzeltme ve biofeedback destegi belirti kontrolune katkida bulunabilir.
• Derin beyin stimulasyonu (DBS): Ilaca ve enjeksiyona yeterli yanit vermeyen siddetli vakalarda degerlendirilen cerrahi bir secenektir.

Duzenli uyku, stres yonetimi ve gevseme egzersizleri gibi yasam tarzi duzenlemeleri de belirtilerin siddetini azaltmaya yardimci olabilir.

Ne Zaman Doktora Basvurulmali?

Istemsiz boyun hareketleri birkac haftadan uzun suruyor, siklasarak gunluk yasami etkiliyor, agri olusturuyor ya da basin belirgin sekilde bir yana donmesine yol aciyorsa bir noroloji uzmanina basvurulmalidir. Erken degerlendirme, uygun tedaviyle belirtilerin kontrol altina alinmasini kolaylastirir.