Acil Korunma (Ertesi Gün Hapı)
Acil korunma, korunmasız ilişki ya da korunma yönteminin başarısız olduğu durumlarda (prezervatifin yırtılması veya kayması, hap unutulması gibi) istenmeyen gebeliği önlemek için kullanılan yöntemdir. En bilineni ertesi gün hapıdır ve ne kadar erken alınırsa o kadar etkilidir. Acil korunma hapı, var olan bir gebeliği sonlandırmaz; esas olarak yumurtlamayı geciktirerek veya engelleyerek çalışır. Düzenli bir korunma yöntemi değildir ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz. Adet gecikirse gebelik testi yapılmalı, tekrarlayan ihtiyaç durumunda düzenli bir yöntem için hekime başvurulmalıdır.
Acil Korunma Nedir?
Acil korunma (acil kontrasepsiyon), korunmasız bir ilişkiden sonra ya da kullanılan korunma yönteminin başarısız olduğu durumlarda istenmeyen gebeliği önlemek için başvurulan yöntemdir. Adı "ertesi gün hapı" olsa da ertesi günü beklemek gerekmez; ne kadar erken kullanılırsa o kadar etkilidir.
Hangi Durumlarda Gerekir?
- Hiç korunmadan ilişki
- Prezervatifin yırtılması, kayması veya ilişki sırasında çıkması
- Doğum kontrol hapının unutulması ya da geç alınması
- Geri çekme yönteminin başarısız olması
- İğne veya diğer yöntemin zamanında yenilenmemiş olması
- Cinsel saldırı sonrası
Yöntemleri Nelerdir?
- Levonorgestrel içeren hap: Türkiye'de en yaygın kullanılan acil korunma hapıdır. Etkisi ilişkiden sonraki ilk saatlerde en yüksektir ve zaman geçtikçe azalır.
- Ulipristal asetat içeren hap: Levonorgestrele göre daha geniş bir zaman aralığında kullanılabilir. Reçete durumu ve kullanımı için eczacınıza veya hekiminize danışın.
- Rahim içi araç (bakırlı spiral): Acil korunma amacıyla da takılabilir ve yöntemler arasında en etkili olanıdır; ayrıca sonrasında uzun süreli korunma sağlar. Bir hekim tarafından uygulanır.
Hangi yöntemin size uygun olduğunu, kullandığınız ilaçlar ve sağlık durumunuz belirler. Emin değilseniz eczacınıza veya hekiminize danışın.
Nasıl Etki Eder? (En Sık Yanlış Bilinen Konu)
Acil korunma hapı esas olarak yumurtlamayı geciktirerek veya engelleyerek çalışır; böylece döllenme gerçekleşmez. Var olan bir gebeliği sonlandırmaz ve düşük hapı değildir. Farkında olmadan gebe olan bir kişinin bu hapı alması, devam eden gebeliğe zarar vermez.
Ne Kadar Sürede Alınmalı?
Kural basittir: mümkün olan en kısa sürede. Geciken her saat etkinliği düşürür. "Zaten geç kaldım" diye vazgeçmeyin — hangi yöntemin hâlâ kullanılabileceğini eczacınız veya hekiminiz söyleyecektir.
Hapı aldıktan sonraki ilk saatlerde kusarsanız ilaç emilmemiş olabilir; bu durumda ne yapmanız gerektiğini eczacınıza veya hekiminize sorun.
Yan Etkiler ve Adet Düzeni
- Bulantı, baş ağrısı, yorgunluk, göğüslerde hassasiyet
- Karın ağrısı veya hafif kramp
- Ara kanama veya lekelenme
- Adetin beklenenden birkaç gün erken ya da geç gelmesi
Bu etkiler genellikle kısa sürelidir. Adet düzenindeki kayma sık görülür ve tek başına gebelik anlamına gelmez.
Gebelik Testi Ne Zaman Yapılmalı?
Adetiniz bir haftadan fazla gecikirse ya da her zamankinden belirgin biçimde farklı (çok hafif, çok kısa) gelirse gebelik testi yapın. Test için ilişkiden hemen sonra beklemek anlamsızdır; erken yapılan test yanlış güven verebilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
- Adet bir haftadan fazla geciktiyse veya test pozitifse
- Şiddetli karın ağrısı, baş dönmesi veya bayılma hissi varsa (dış gebelik açısından değerlendirilmelidir)
- Yoğun ve uzun süren kanama varsa
- Korunmasız ilişki sonrası cinsel yolla bulaşan enfeksiyon endişeniz varsa
- Acil korunmaya sık ihtiyaç duyuyorsanız
Düzenli Korunma Yöntemi Değildir
Acil korunma adı üstünde acil durumlar içindir; düzenli yöntemler kadar etkili değildir ve sık kullanımı adet düzenini bozabilir. Tekrar tekrar ihtiyaç duyuyorsanız, size uygun düzenli bir yöntem (hap, spiral, implant, iğne) için bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurun. Ayrıca acil korunma cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz; bu koruma yalnızca prezervatifle sağlanır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. İlaç kullanımı için eczacınıza veya hekiminize danışın.
Sık Sorulan Sorular
Ertesi gün hapını ne kadar sürede almalıyım?
Mümkün olan en kısa sürede. Etkinlik zaman geçtikçe azalır, bu yüzden ilişkiden sonra beklemek için bir neden yoktur. Geç kaldığınızı düşünseniz bile eczacınıza veya hekiminize danışın; hâlâ kullanılabilecek bir seçenek olabilir.
Ertesi gün hapı düşük hapı mıdır?
Hayır. Acil korunma hapı esas olarak yumurtlamayı geciktirerek veya engelleyerek çalışır ve var olan bir gebeliği sonlandırmaz. Farkında olmadan gebe olan birinin bu hapı alması devam eden gebeliğe zarar vermez.
Hapı aldım ama içim rahat değil, gebe kalmış olabilir miyim?
Hiçbir yöntem yüzde yüz değildir. Endişenizi gidermenin tek yolu zamanı gelince gebelik testi yapmaktır: adetiniz bir haftadan fazla gecikirse veya her zamankinden belirgin farklı gelirse test yapın. O zamana kadar adet düzenindeki küçük kaymalar sık görülen bir durumdur.
Hapı aldıktan sonra kustum, tekrar almalı mıyım?
İlacı aldıktan sonraki ilk saatlerde kustuysanız emilim tam olmamış olabilir. Kendi kararınızla ikinci doz almak yerine eczacınıza veya hekiminize danışın.
Adetim erken/geç geldi, normal mi?
Acil korunma sonrası adetin birkaç gün erken ya da geç gelmesi sık görülür ve tek başına gebelik anlamına gelmez. Bir haftadan fazla gecikme varsa gebelik testi yapın.
Her ilişkide ertesi gün hapı kullanabilir miyim?
Kullanılması önerilmez. Düzenli yöntemler kadar etkili değildir ve sık kullanım adet düzenini bozabilir. Tekrarlayan ihtiyaç varsa size uygun düzenli bir korunma yöntemi için hekime başvurun.
Acil korunma cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korur mu?
Hayır. Acil korunma yalnızca gebeliği önlemeye yöneliktir. Enfeksiyonlardan korunma yalnızca prezervatifle sağlanır; risk düşündüğünüz bir durum varsa test için hekime başvurun.
Kendi durumunuzu yazın, Acil Korunma (Ertesi Gün Hapı) ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →