Bartolin Kisti

Bartolin Kisti Nedir?

Bartolin bezleri, vajina girişinin iki yanında, iç dudakların (labia minora) alt kısmına yakın yerleşimli, bezelye büyüklüğünde iki küçük bezdir. Bu bezler, cinsel ilişki sırasında vajina girişini nemlendiren bir sıvı salgılar. Normalde fark edilmezler; elle hissedilmezler.

Bartolin bezinin salgısını dışarı taşıyan ince kanal tıkandığında, salgı bezin içinde birikir ve sıvı dolu bir şişlik oluşur. Bu duruma Bartolin kisti denir. Kist enfekte olursa içinde iltihap (irin) toplanır ve ağrılı bir şişlik gelişir; buna da Bartolin apsesi adı verilir.

Bartolin kisti en sık doğurganlık çağındaki kadınlarda görülür. Çoğu zaman iyi huylu (zararsız) bir durumdur. Küçük ve ağrısız kistler tedavi gerektirmeyebilir; ancak büyüyen, ağrı yapan veya iltihaplanan kistlerin bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Belirtileri Nelerdir?

Bartolin Kisti

• Vajina girişinin bir yanında, genellikle tek taraflı, yuvarlak, yumuşak ve ağrısız şişlik
• Oturma, yürüme veya cinsel ilişki sırasında hafif rahatsızlık hissi (kist büyükse)
• Küçük kistler çoğu zaman hiçbir belirti vermez ve tesadüfen fark edilir

Bartolin Apsesi

• Hızla büyüyen, kızarık, sıcak ve çok ağrılı şişlik
• Oturmakta, yürümekte ve cinsel ilişkide belirgin ağrı
• Bazen ateş ve halsizlik
• Apse kendiliğinden patlarsa iltihaplı akıntı ve ardından ağrıda azalma

Apse genellikle birkaç gün içinde gelişir ve ağrı nedeniyle günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyebilir.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Bartolin kistinin temel nedeni, bezin salgı kanalının tıkanmasıdır. Tıkanmanın nedeni çoğu zaman tam olarak bilinmez. Kanal şu nedenlerle tıkanabilir:

• Bölgede ödem, kalınlaşmış salgı veya iltihap
• Bölgeye travma veya önceden geçirilmiş cerrahi işlemler
• Enfeksiyonlar

Apse gelişiminde çeşitli bakteriler rol oynayabilir. Bunlar arasında cilt ve bağırsak florasında bulunan bakteriler yer alır; bazı durumlarda gonore ve klamidya gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar da etken olabilir.

Risk faktörleri arasında doğurganlık çağında olmak, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve daha önce Bartolin kisti veya apsesi geçirmiş olmak sayılabilir. Bartolin kisti tekrarlama eğilimi gösterebilir.

Tanı Nasıl Konur?

Tanı genellikle jinekolojik muayene ile konur. Hekim şişliğin yerini, büyüklüğünü, kıvamını ve hassasiyetini değerlendirir. Gerekirse şu adımlar izlenebilir:

• Akıntı veya apse içeriğinden kültür alınması: Enfeksiyona neden olan mikrobu ve cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon olup olmadığını belirlemek için.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar için testler
• Biyopsi: Bartolin bezi bölgesindeki kitleler çok nadiren kötü huylu olabilir. Özellikle 40 yaş üstü kadınlarda, menopoz sonrası dönemde, sert veya düzensiz kitlelerde ya da tedaviye yanıt vermeyen durumlarda hekim biyopsi önerebilir.

Bartolin Kisti ile Karışabilecek Durumlar

Genital bölgede görülen her şişlik Bartolin kisti değildir. Benzer görünebilen durumlar şunlardır:

• Yağ bezi kistleri (sebase kistler): Dış dudaklarda daha yüzeyel yerleşimli küçük kistler.
• Kıl kökü iltihabı (follikülit) ve çıbanlar: Özellikle epilasyon veya tıraş sonrası ortaya çıkabilir.
• Genital siğiller: HPV enfeksiyonuna bağlı, genellikle çok sayıda, pürüzlü yüzeyli lezyonlar.
• Lipom gibi iyi huylu yumuşak doku kitleleri
• Vulva kaynaklı kötü huylu tümörler: Nadirdir; özellikle ileri yaşta, sert ve iyileşmeyen kitlelerde akla gelir.

Bu nedenle genital bölgede yeni bir şişlik fark edildiğinde, kendi kendine tanı koymak yerine bir hekime muayene olmak en doğru yaklaşımdır.

Tedavi Seçenekleri

Tedavi; kistin büyüklüğüne, belirtilere, enfeksiyon olup olmamasına ve kişinin yaşına göre belirlenir.

Küçük ve Ağrısız Kistler

Belirti vermeyen küçük kistler çoğu zaman tedavi gerektirmez; izlem yeterli olabilir. Bazı kistler kendiliğinden küçülebilir.

Oturma Banyosu (Sitz Banyosu)

Ilık su dolu bir küvete veya geniş bir leğene günde birkaç kez, 10–15 dakika oturmak, kistin kendiliğinden boşalmasına ve rahatlamaya yardımcı olabilir. Hafif iltihaplanma başlangıcında da faydalı olabilir.

İlaç Tedavisi

• Ağrı kesiciler: Hekimin önerisiyle ağrıyı hafifletmek için kullanılabilir.
• Antibiyotikler: Apse varsa, çevresindeki dokuya yayılan enfeksiyon belirtileri bulunuyorsa veya cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon saptandıysa hekim tarafından reçete edilebilir. Apse genellikle tek başına antibiyotikle değil, boşaltma işlemiyle birlikte tedavi edilir.

Boşaltma (Drenaj) ve Kateter Yerleştirme

Büyük, ağrılı kistler ve apseler genellikle lokal anestezi altında küçük bir kesiyle boşaltılır. Basit boşaltma sonrasında kist tekrarlayabileceği için çoğu zaman kesiden içeri küçük bir balon kateter (Word kateteri) yerleştirilir. Kateter birkaç hafta yerinde bırakılarak yeni bir salgı kanalının oluşması sağlanır.

Marsupyalizasyon

Tekrarlayan kistlerde uygulanan bir cerrahi yöntemdir. Kist açılır ve kenarları çevredeki dokuya dikilerek kalıcı bir açıklık (yeni bir kanal) oluşturulur. Böylece salgının sürekli dışarı akması sağlanır ve tekrarlama riski azalır.

Bezin Çıkarılması

Diğer tedavilere rağmen sık tekrarlayan kistlerde veya kötü huylu bir durumdan şüphelenildiğinde Bartolin bezinin cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir. Bu işlem daha kapsamlıdır ve genellikle ameliyathane koşullarında yapılır.

Önemli: Kisti veya apseyi evde sıkarak ya da iğne ile açmaya çalışmak enfeksiyonu yayabilir ve durumu kötüleştirebilir. Bu tür girişimlerden kaçınılmalıdır.

Tedavi Sonrası Süreç

• İşlem sonrası birkaç gün hafif ağrı ve akıntı olabilir.
• Hekim önerirse oturma banyolarına devam edilmesi iyileşmeyi destekler.
• Kateter yerleştirildiyse yerinde kaldığı süre boyunca cinsel ilişkiden kaçınılması önerilebilir.
• Bölgenin temiz ve kuru tutulması, pamuklu iç çamaşırı tercih edilmesi faydalıdır.
• Ateş, artan ağrı, kızarıklık veya kötü kokulu akıntı gibi enfeksiyon belirtileri gelişirse hekime başvurulmalıdır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

• Vajina girişinde ağrılı, kızarık veya hızla büyüyen bir şişlik fark ettiyseniz
• Şişliğe ateş eşlik ediyorsa
• Oturma banyosuna rağmen birkaç gün içinde düzelme yoksa
• Kist tekrar tekrar ortaya çıkıyorsa
• 40 yaşın üzerindeyseniz ve yeni bir şişlik fark ettiyseniz
• Şişlik sert, düzensiz veya giderek büyüyorsa

Bartolin kisti ve apsesinin tanı ve tedavisi kadın hastalıkları ve doğum uzmanları tarafından yapılır.

Korunma Mümkün mü?

Bartolin kistini önlemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak bazı önlemler riski azaltmaya ve genital bölge sağlığını korumaya yardımcı olabilir:

• Güvenli cinsel yaşam: Prezervatif kullanımı, apseye yol açabilen cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların riskini azaltır.
• Genital hijyen: Bölgeyi temiz ve kuru tutmak; tuvaletten sonra önden arkaya doğru temizlik yapmak.
• Uygun iç çamaşırı: Pamuklu ve bol iç çamaşırları tercih etmek.
• Düzenli jinekolojik kontroller: Olası sorunların erken fark edilmesini sağlar.
• Erken başvuru: Küçük ve ağrısız şişlik fark edildiğinde erken değerlendirme, apse gelişmeden önlem alınmasına yardımcı olabilir.

Sık Sorulan Konular

• Bartolin kisti kanser midir? Hayır; Bartolin kisti iyi huylu bir durumdur. Bartolin bezi kanseri çok nadirdir ve daha çok ileri yaşlarda görülür. Bu nedenle özellikle 40 yaş üzerindeki kadınlarda yeni çıkan şişliklerin değerlendirilmesi önemlidir.
• Bartolin kisti bulaşıcı mıdır? Kistin kendisi bulaşıcı değildir; ancak apseye cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon neden olduysa, bu enfeksiyon partnere bulaşabilir ve partnerin de tedavisi gerekebilir.
• Bartolin kisti cinsel yaşamı etkiler mi? Küçük kistler genellikle etkilemez. Büyük kistler ve özellikle apse, ilişki sırasında ağrıya yol açabilir. Tedavi sonrası iyileşme tamamlandığında cinsel yaşam normal şekilde sürdürülebilir; ne zaman başlanabileceğini hekiminize sorabilirsiniz.
• Kist tekrar eder mi? Bazı kadınlarda tekrarlayabilir. Kateter yerleştirme ve marsupyalizasyon gibi yöntemler tekrarlama riskini azaltmak amacıyla uygulanır.
• Gebelikte Bartolin kisti olur mu? Olabilir. Gebelikte ortaya çıkan şişlik ve ağrıda tedavi seçenekleri hekim tarafından gebelik dönemi dikkate alınarak belirlenir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.