Kabakulak
Kabakulak, tükürük bezlerinin iltihaplanmasıyla seyreden viral ve bulaşıcı bir çocukluk hastalığıdır. En belirgin belirtisi kulak önünde şişlik olup ateş, baş ağrısı ve halsizlik eşlik edebilir. Hastalık havadaki damlacıklarla bulaşır. Tanı genellikle klinik muayene ile konur, gerekirse kan testi yapılır. Kesin bir tedavisi olmamakla birlikte destekleyici bakım uygulanır. En etkili korunma yöntemi MMR aşısıdır. Ergenlerde orşit, menenjit gibi komplikasyonlar görülebilir. Şiddetli baş ağrısı, boyun tutulması veya testis ağrısı acil tıbbi müdahale gerektirir.
Kabakulak Nedir?
Kabakulak (parotit), tükürük bezlerinin, özellikle kulak önündeki parotis bezlerinin iltihaplanmasına yol açan viral bir enfeksiyon hastalığıdır. Çocukluk çağında sık görülmekle birlikte aşısız kişilerde her yaşta ortaya çıkabilir. Günümüzde aşılama sayesinde görülme sıklığı büyük ölçüde azalmıştır.
Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler genellikle virüsle temastan 16-18 gün sonra başlar. İlk belirtiler ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, yorgunluk ve iştahsızlık olabilir. Ardından bir veya her iki yanda parotis bezlerinde şişlik gelişir. Bu şişlik çiğneme ve yutma sırasında ağrıya neden olabilir.
- Parotis bezlerinde tek veya çift taraflı şişlik
- Ateş (38-40°C)
- Baş ağrısı, halsizlik
- Kulak ağrısı ve iştahsızlık
- Asitli içeceklerle artan tükürük bezi ağrısı
Uyarı: Eğer şiddetli baş ağrısı, boyun tutulması, havale geçirme, yüksek ateş, testislerde veya karında şiddetli ağrı gelişirse acilen hekime başvurun.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Kabakulak, paramiksovirüs ailesinden bir virüsün neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Virüs, hasta kişinin öksürmesi, hapşırması veya konuşmasıyla saçılan damlacıkların solunması yoluyla ya da virüsle kirlenmiş yüzeylere temas edip ağız, burun veya gözlere dokunmakla bulaşır.
- Aşısız olmak veya aşı takvimini tamamlamamış olmak
- Kalabalık ortamlar ve yakın temas
- Bağışıklık sistemi zayıflığı
Hastalık, özellikle ergenlik sonrası erkeklerde testis iltihabı (orşit), nadiren beyin zarı iltihabı (menenjit), pankreatit veya işitme kaybı gibi komplikasyonlara yol açabilir.
Tanı Nasıl Konur?
Doktor genellikle klinik muayene ve öyküyle tanı koyar. Parotis bezindeki karakteristik şişlik ve ateş belirleyicidir. Gerekirse tanıyı doğrulamak için kan testi (IgM antikoru) veya virüs kültürü, PCR testi yapılabilir.
Tedavi ve Korunma
Kabakulak için spesifik bir antiviral tedavi yoktur. Tedavi destekleyicidir: istirahat, bol sıvı, ateş ve ağrı için uygun ağrı kesiciler (doktor önerisiyle). Asitli içeceklerden kaçınmak ağrıyı azaltabilir.
Korunmanın en etkili yolu MMR (kızamık, kabakulak, kızamıkçık) aşısıdır. Aşı, çocuklara 12. ay ve 4-6 yaş arasında iki doz olarak uygulanır. Hastalığı geçiren kişiler ömür boyu bağışıklık kazanır, ancak aşılama daha güvenli bir yoldur.
Sık Sorulan Sorular
Kabakulak nedir?
Kabakulak, parotis bezlerinin viral enfeksiyonudur. Kulak önünde ağrılı şişlik ile karakterizedir. Aşısız çocuklarda daha sık görülür.
Kabakulak nasıl bulaşır?
Kabakulak, öksürük ve hapşırıkla saçılan damlacıkların solunmasıyla bulaşır. Ayrıca virüsle kontamine yüzeylere dokunup ağız, burun veya göze temas etmekle de yayılabilir.
Kabakulaktan nasıl korunulur?
En etkili korunma MMR aşısıdır. Çocuklara 12. ay ve 4-6 yaşta iki doz uygulanır. Aşısız kişilerde hastalık çok daha ağır seyredebilir.
Kendi durumunuzu yazın, Kabakulak ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →