Mitral yetmezliği

Mitral Yetmezliği Nedir?

Mitral yetmezliği (mitral kaçak, mitral regürjitasyon), kalbin sol kulakçığı ile sol karıncığı arasında bulunan mitral kapağın tam olarak kapanamaması sonucu, sol karıncık kasıldığında kanın bir kısmının geriye, sol kulakçığa kaçmasıdır. Normalde mitral kapak, kan sol kulakçıktan sol karıncığa geçtikten sonra sıkıca kapanır ve karıncık kasıldığında kanın yalnızca ileri, ana atardamara (aort) ve oradan tüm vücuda gitmesini sağlar.

Kapak sızdırdığında, kalbin her atımda vücuda pompaladığı kan miktarını korumak için daha fazla çalışması gerekir. Hafif yetmezlik çoğu zaman yıllarca sorun yaratmaz. Orta ve ağır yetmezlikte ise zamanla sol kulakçık ve sol karıncık genişler, kalp kası zayıflar, akciğerlerde basınç artar ve kalp yetmezliği gelişebilir.

Mitral yetmezliği en sık görülen kalp kapak hastalıklarından biridir ve yaşla birlikte sıklığı artar. Hafif dereceleri sağlıklı kişilerde ekokardiyografide sık rastlanan bir bulgu olabilir. Ağır vakalar ise uygun zamanda yapılan onarım veya kapak tedavisiyle başarıyla tedavi edilebilmektedir.

Türleri

• Birincil (primer, dejeneratif) mitral yetmezliği: Sorun doğrudan kapağın kendisindedir. Kapak yaprakçıkları, onları tutan ince kirişler (korda) veya kapak halkası hasarlıdır.
• İkincil (sekonder, fonksiyonel) mitral yetmezliği: Kapağın kendisi sağlamdır; ancak kalp krizi veya kalp kası hastalığı (kardiyomiyopati) nedeniyle sol karıncık genişlemiş ve şekli bozulmuştur. Bu durum kapak yaprakçıklarının birbirine yeterince yaklaşamamasına yol açar.
• Akut mitral yetmezliği: Kapağı tutan kirişlerin kopması, kalp krizine bağlı kapak kası hasarı veya kapak enfeksiyonu nedeniyle aniden gelişen ağır yetmezliktir; acil tedavi gerektirir.
• Kronik mitral yetmezliği: Yıllar içinde yavaş gelişen yetmezliktir.

Nedenleri

• Mitral kapak sarkması (prolapsus): Gelişmiş ülkelerde birincil mitral yetmezliğinin en sık nedenidir. Kapak yaprakçıklarının kalınlaşıp esnemesiyle kalp kasıldığında sol kulakçığa doğru sarkmasıdır.
• Romatizmal kalp hastalığı: Çocuklukta geçirilen romatizmal ateşe bağlı kapak hasarı; Türkiye'de hâlâ önemli bir nedendir.
• Kalp krizi ve koroner arter hastalığı: Kapağı destekleyen kasların hasar görmesi veya karıncığın şeklinin bozulması.
• Kalp kası hastalıkları (kardiyomiyopati) ve kalp yetmezliği
• Kapak enfeksiyonu (enfektif endokardit): Kapak yaprakçıklarında hasar ve delinme.
• Yaşa bağlı kireçlenme: Kapak halkasında kireç birikmesi.
• Atriyal fibrilasyon: Uzun süreli ritim bozukluğu sol kulakçığı ve kapak halkasını genişletebilir.
• Doğuştan kapak anomalileri
• Bağ dokusu hastalıkları: Marfan sendromu gibi.
• Bazı ilaçlar ve göğse radyoterapi

Belirtileri Nelerdir?

Hafif ve orta derecede kronik mitral yetmezliği uzun yıllar hiçbir belirti vermeyebilir. Kalp bu duruma yavaş yavaş uyum sağlar. Belirtiler genellikle yetmezlik ağırlaştığında veya kalp yorulmaya başladığında ortaya çıkar:

• Nefes darlığı: Önce eforla, ilerledikçe daha hafif aktivitelerde ve yatarken
• Yorgunluk ve egzersiz kapasitesinde azalma
• Çarpıntı: Özellikle atriyal fibrilasyon gelişmişse
• Gece nefes darlığıyla uyanma ve yastık sayısını artırma ihtiyacı
• Öksürük
• Ayak bileklerinde ve bacaklarda şişlik

Akut ve ağır mitral yetmezliğinde ise belirtiler aniden ve şiddetli olarak başlar: ani nefes darlığı, köpüklü balgam, tansiyon düşmesi ve şok gelişebilir. Bu durum acil bir tablodur.

Olası Komplikasyonlar

• Kalp yetmezliği
• Atriyal fibrilasyon: Genişleyen sol kulakçıkta gelişen düzensiz ritim; pıhtı oluşumu ve inme riskini artırır.
• Pulmoner hipertansiyon: Akciğer damarlarında basınç artışı ve sağ kalbin zorlanması.
• Kapak enfeksiyonu (endokardit)
• Ciddi ritim bozuklukları

Tanı Nasıl Konur?

• Fizik muayene: Hekim stetoskopla dinlemede mitral yetmezliğine özgü üfürümü duyabilir. Hastalık çoğu zaman bu üfürümün fark edilmesiyle ortaya çıkar.
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu): Tanıda temel yöntemdir. Kaçağın derecesi (hafif, orta, ağır), nedeni, kapak yapısı, kalp boşluklarının boyutları, kalbin pompalama gücü (ejeksiyon fraksiyonu) ve akciğer basıncı değerlendirilir. Hafif yetmezlikte düzenli aralıklarla tekrarlanır.
• Yemek borusundan ekokardiyografi (TEE): Kapağın ayrıntılı yapısını göstermede ve onarım planlamasında kullanılır.
• Elektrokardiyografi (EKG) ve ritim Holter kaydı: Ritim bozukluklarını değerlendirmek için.
• Göğüs röntgeni: Kalp büyüklüğü ve akciğerlerde sıvı birikimi.
• Efor testi: Belirti vermeyen ağır yetmezlikte gerçek egzersiz kapasitesini değerlendirmek için.
• Kalp MR: Kaçağın miktarını ve kalp işlevini hassas olarak ölçmek için.
• Koroner anjiyografi: Ameliyat öncesinde veya koroner hastalık şüphesinde.

Tedavi Seçenekleri

İzlem

Hafif ve orta derecede, belirti vermeyen mitral yetmezliğinde düzenli kardiyoloji kontrolü ve aralıklı ekokardiyografi ile izlem yapılır. Ağır yetmezlikte ise belirtiler olmasa bile kalbin genişlemeye veya pompalama gücünün azalmaya başlayıp başlamadığı yakından takip edilir; çünkü tedavi zamanlaması, kalpte kalıcı hasar gelişmeden önce yapılmalıdır.

İlaç Tedavisi

İlaçlar birincil mitral yetmezliğinde kapaktaki sorunu düzeltmez; ancak belirtileri ve komplikasyonları kontrol altına alır:

• İdrar söktürücüler: Vücutta ve akciğerlerde biriken sıvıyı azaltır.
• Kalp yetmezliği ilaçları: Özellikle ikincil mitral yetmezliğinde kalbin işlevini destekleyen ilaçlar tedavinin temelini oluşturur ve kaçağı azaltabilir.
• Tansiyon düşürücüler
• Kan sulandırıcılar: Atriyal fibrilasyon varsa inmeyi önlemek için.
• Ritim kontrolü ilaçları

Cerrahi Tedavi

• Mitral kapak onarımı: Birincil mitral yetmezliğinde mümkün olduğunda tercih edilen yöntemdir. Hastanın kendi kapağı korunarak yaprakçıklar, kirişler ve kapak halkası onarılır; çoğu zaman halkaya destekleyici bir halka yerleştirilir. Onarılan kapakla ömür boyu kan sulandırıcı gerekmez ve uzun dönem sonuçları çok iyidir. Deneyimli merkezlerde küçük kesilerle (minimal invaziv) veya robotik cerrahiyle de yapılabilir.
• Mitral kapak değişimi: Kapak onarılamayacak kadar hasarlıysa (örneğin ileri romatizmal hasar) mekanik veya biyolojik kapakla değiştirilir.

Kateter ile (Ameliyatsız) Tedavi

Ameliyat riski yüksek olan hastalarda, kasıktaki toplardamardan ilerletilen bir kateterle kapak yaprakçıklarının bir klips ile birbirine tutturulması (transkateter kenar-kenar onarım) yapılabilir. Bu yöntem, uygun seçilmiş ikincil mitral yetmezliği hastalarında da belirtileri azaltabilir ve yaşam kalitesini artırabilir. Kateterle kapak değişimi yöntemleri de geliştirilmektedir.

Mitral Yetmezliğiyle Yaşam: Öneriler

• Kontrollerinizi düzenli yaptırın: Belirti olmasa bile önerilen ekokardiyografi kontrollerini aksatmayın.
• Tansiyonunuzu kontrol altında tutun.
• Tuzu azaltın ve hekiminiz önerdiyse sıvı alımınızı düzenleyin.
• Aktif kalın: Hafif-orta derecede yetmezliği olan kişilerin çoğu düzenli egzersiz yapabilir; ağır yetmezlikte uygun aktivite düzeyini hekiminizle belirleyin.
• Ağız ve diş sağlığınıza özen gösterin: Kapak enfeksiyonu riskini azaltmak için düzenli diş bakımı önemlidir. Kapak ameliyatı geçirmiş veya daha önce endokardit geçirmiş kişilerde bazı diş işlemleri öncesinde koruyucu antibiyotik gerekebilir.
• Sigarayı bırakın, alkolü sınırlayın ve sağlıklı kiloyu koruyun.
• Gebelik planlıyorsanız önceden kardiyoloğa danışın.
• Yeni belirtileri bildirin: Nefes darlığı, çarpıntı veya şişlikte artış olursa kontrol zamanınızı beklemeyin.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

• Muayenede kalp üfürümü duyulduğu söylendiyse
• Eforla artan nefes darlığı ve yorgunluk yaşıyorsanız
• Çarpıntı veya düzensiz kalp atışı hissediyorsanız
• Yatarken nefes darlığı çekiyor veya gece nefes darlığıyla uyanıyorsanız
• Bacaklarınızda şişlik başladıysa

Acil durum: Ani ve şiddetli nefes darlığı, pembe köpüklü balgam, göğüs ağrısı, bayılma ya da yüzde kayma, kolda-bacakta güçsüzlük veya konuşma bozukluğu gibi inme belirtileri gelişirse beklemeden 112'yi arayın.

Mitral yetmezliği kardiyoloji uzmanları tarafından tanı alır ve izlenir; cerrahi onarım ve kapak değişimi kalp ve damar cerrahisi uzmanları, kateterle yapılan işlemler girişimsel kardiyologlar tarafından gerçekleştirilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.