Pulpitis

Pulpitis Nedir?

Pulpitis, dişin en iç katmanında bulunan pulpanın (diş siniri ve damarların bulunduğu doku) iltihaplanmasıdır. Halk arasında "diş siniri iltihabı" olarak da bilinir. Genellikle derin çürükler, diş kırıkları veya travma nedeniyle bakterilerin pulpa dokusuna ulaşması sonucu gelişir. İltihap, dişin sinirlerini etkileyerek şiddetli ağrıya yol açabilir.

Pulpitis erken evrede geri dönüşümlü (reversibl) olabilir. Bu dönemde uyaran ortadan kalktığında ağrı geçebilir. Ancak iltihap ilerleyip geri dönüşümsüz hale geldiğinde pulpa kendini yenileyemez ve dişin içinde ölü doku birikir. Bu durumda kanal tedavisi veya dişin çekimi gerekebilir.

Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler iltihabın şiddetine göre değişir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Soğuk veya sıcak yiyecek ve içeceklerle tetiklenen ağrı.
• Ağrının uyaran kaldırıldıktan sonra birkaç saniye veya dakika sürmesi.
• Gece yatarken artan ve uykuyu bölen ağrı.
• Çiğneme sırasında hassasiyet.
• İleri evrede kendiliğinden başlayan, zonklayıcı ve sürekli ağrı.

Uyarı: Ağrının yayılması, çevrede şişlik, ateş veya ağız açıklığında kısıtlılık varsa vakit kaybetmeden diş hekimine başvurun. Bu belirtiler enfeksiyonun yayıldığına işaret edebilir.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Pulpitisin en yaygın nedeni derin diş çürüğüdür. Çürük, diş minesini ve dentini aşarak pulpayı enfekte eder. Diğer nedenler ve risk faktörleri şunlardır:

• Diş kırıkları veya çatlakları.
• Dişe gelen darbe ve travmalar.
• İleri evre diş eti hastalığı (periodontitis).
• Diş sıkma veya gıcırdatma (bruksizm) sonucu oluşan aşınmalar.
• Tekrarlayan diş işlemleri ve büyük dolgular.
• Yetersiz ağız hijyeni ve düzenli diş kontrolü yaptırmamak.
• Şekerli ve asitli gıdaların tüketimi.

Tanı Nasıl Konur?

Pulpitis tanısı diş hekimi tarafından klinik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle konur. Hekim öncelikle şikayetlerinizi dinler ve dişlerinizi muayene eder. Daha sonra dişin soğuk, sıcak veya elektrikle uyarılmasına verdiği tepkiyi ölçen vitalite testi yapılabilir. Röntgen ile çürüğün derinliği, kök ucu çevresindeki dokular ve varsa apse değerlendirilir. Bu testler sonucunda pulpitisin geri dönüşümlü mü yoksa geri dönüşümsüz mü olduğu belirlenir. Erken teşhis, dişin kurtarılma şansını artırır.

Tedavi ve Korunma

Tedavi, pulpitisin tipine bağlı olarak değişir:

• Geri dönüşümlü pulpitis: Çürük temizlenir, diş dolgu ile restore edilir. Pulpa korunabilir.
• Geri dönüşümsüz pulpitis: Kanal tedavisi (endodontik tedavi) uygulanır. Pulpa dokusu çıkarılır, kök kanalları temizlenir ve doldurulur. Gerekirse üzerine kron (kaplama) yapılır.
• Şiddetli enfeksiyon: Ağrı ve enfeksiyon kontrolü için antibiyotik ve ağrı kesiciler reçete edilebilir. Ancak antibiyotik tek başına pulpitisi iyileştirmez; asıl tedavi dişe uygulanmalıdır.

Korunmak için ağız hijyenine dikkat etmek, günde en az iki kez florürlü diş macunu ile fırçalamak, diş ipi kullanmak, şekerli gıdalardan kaçınmak ve düzenli olarak diş hekimi kontrolüne gitmek gereklidir. Diş sıkma alışkanlığınız varsa gece plağı kullanmak pulpayı koruyabilir. Unutulmamalıdır ki pulpitis kendiliğinden iyileşmez. Erken müdahale dişin kaybedilmesini önler; ağrı kesiciler yalnızca geçici bir rahatlama sağlar.