Sedef Hastalığı
Derinin hızlanmış yenilenmesiyle kabarık, kırmızı ve sedefimsi beyaz kepekli plaklar oluşturan; kronik, bulaşıcı olmayan bir cilt hastalığı. Ataklarla seyreder, tedaviyle kontrol altına alınır.
Sedef Hastalığı Nedir?
Sedef hastalığı (psoriasis), derinin hızlanmış bir şekilde yenilenmesi sonucu ortaya çıkan, kronik ve bulaşıcı olmayan bir cilt hastalığıdır. Normalde deri hücreleri yaklaşık bir ayda yenilenirken, sedef hastalığında bu süreç birkaç güne iner; hücreler yüzeyde birikerek kabarık, kırmızı ve üzeri sedefimsi beyaz kepeklerle kaplı plaklar oluşturur. Hastalık bağışıklık sisteminin deriyi yanlışlıkla hedef almasıyla ilişkilidir. Ataklar ve iyileşme dönemleriyle seyreder; kişiden kişiye şiddeti çok değişir. Bulaşıcı değildir, temasla veya başka yollarla başkasına geçmez.
Belirtileri Nelerdir?
En sık görülen belirti, üzeri gümüşi-beyaz kepeklerle kaplı, kırmızı ve kabarık deri plaklarıdır. Bu plaklar en çok dirsek, diz, saçlı deri ve bel bölgesinde görülür; kaşıntı, yanma veya gerginlik hissi eşlik edebilir. Kuruyan plaklar çatlayıp kanayabilir. Bazı hastalarda tırnaklarda çukurlaşma, kalınlaşma ve renk değişikliği olur. Hastaların bir kısmında eklem ağrısı ve şişliğiyle giden "psoriatik artrit" gelişebilir. Belirtiler dönem dönem alevlenir, bazı dönemlerde ise büyük ölçüde geriler.
Nedenleri ve Tetikleyiciler
Sedef hastalığının temelinde genetik yatkınlık ile bağışıklık sisteminin aşırı tepkisi yatar; deri hücrelerinin çoğalması hızlanır. Kesin neden tek başına bir etken değildir. Ataklar sıklıkla tetikleyicilerle alevlenir: stres, enfeksiyonlar (özellikle boğaz enfeksiyonları), deri travması ve tahrişi, bazı ilaçlar, sigara, aşırı alkol, soğuk-kuru hava ve obezite. Kişi kendi tetikleyicilerini tanıyıp bunlardan kaçındığında atakların sıklığı ve şiddeti azalabilir. Hastalık bulaşıcı olmadığı için sosyal temastan çekinmeye gerek yoktur.
Tanı Nasıl Konur?
Tanı genellikle bir dermatoloji uzmanının deri muayenesiyle konur; plakların görünümü, yerleşimi ve tırnak bulguları çoğu zaman tanı için yeterlidir. Şüpheli durumlarda, başka deri hastalıklarından ayırmak için küçük bir doku örneği (biyopsi) alınıp incelenebilir. Eklem şikayetleri varsa psoriatik artrit açısından ayrıca değerlendirme yapılır. Hastanın aile öyküsü, ataki başlatan olaylar ve şikayetlerin seyri tanı ve tedavi planında hekime yol gösterir.
Tedavi Yöntemleri
Sedef hastalığının kesin ve kalıcı bir "tedavisi" yoktur; ancak uygun tedavilerle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınır ve yaşam kalitesi korunur. Hafif olgularda deriye sürülen kremler ve merhemler (nemlendiriciler, kortizonlu veya D vitamini içerikli ürünler) kullanılır. Orta-ağır olgularda ışık tedavisi (fototerapi) ya da vücudun tümünü etkileyen ilaçlar ve modern biyolojik tedaviler hekim tarafından planlanır. Nemlendirme, sigara ve alkolden uzak durma, kilo kontrolü ve stres yönetimi tedaviyi destekler. Tedavi kişiye özel ayarlanır ve düzenli takip gerektirir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Deride yaygınlaşan, kaşıntı ve ağrıyla rahatsızlık veren, günlük yaşamı ya da uykuyu etkileyen plaklar; tırnaklarda belirgin değişiklikler veya eklemlerde ağrı-şişlik varsa bir dermatoloji hekimine başvurulmalıdır. Ani ve çok yaygın alevlenme, plakların iltihaplanması, ateşle birlikte deri döküntüsü gibi durumlar daha acil değerlendirme gerektirir. Erken tanı ve düzenli tedavi, atakları seyrekleştirir, komplikasyonları önler ve kişinin hem fiziksel hem de ruhsal yaşam kalitesini korur.
Sık Sorulan Sorular
Sedef hastalığı bulaşıcı mı?
Hayır. Sedef hastalığı bulaşıcı değildir; dokunmakla, sarılmakla ya da eşya paylaşımıyla başkasına geçmez. Bağışıklık sistemi ve genetik yatkınlıkla ilişkili bir cilt hastalığıdır.
Sedef hastalığı tamamen geçer mi?
Kesin ve kalıcı bir tedavisi henüz yoktur; kronik seyreder. Ancak uygun tedavilerle plaklar büyük ölçüde temizlenebilir ve uzun süreli iyilik dönemleri sağlanabilir. Tetikleyicilerden kaçınmak atakları azaltır.
Neler sedef atağını tetikler?
Stres, boğaz gibi enfeksiyonlar, deri travması, sigara, aşırı alkol, bazı ilaçlar ve soğuk-kuru hava sık tetikleyicilerdir. Kişi kendi tetikleyicilerini tanıdıkça atak sıklığını azaltabilir.
Güneş sedefe iyi gelir mi?
Kontrollü ve ölçülü güneş ışığı bazı hastalarda plakların gerilemesine yardımcı olabilir; nitekim tıbbi ışık tedavisi de bu ilkeye dayanır. Ancak aşırı güneş ve yanık zararlıdır; uygulamayı hekiminize danışarak ayarlayın.
Sedef hastalığı eklemleri etkiler mi?
Evet, bazı hastalarda eklem ağrısı ve şişliğiyle giden 'psoriatik artrit' gelişebilir. Eklem şikayetleri varsa erken değerlendirme, eklem hasarını önlemek açısından önemlidir.
Kendi durumunuzu yazın, Sedef Hastalığı ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →