Gebelikte Kanama ve Lekelenme

Gebelikte Kanama ve Lekelenme Nedir?

Gebelikte kanama, hamilelik süresince vajinadan kan gelmesidir. Lekelenme ise iç çamaşırında veya tuvalet kâğıdında görülen, pede ihtiyaç duyulmayacak kadar az, pembe, kırmızı veya kahverengi kanamadır. Gebeliğin herhangi bir döneminde görülebilen kanama, özellikle ilk üç ayda oldukça sıktır: Gebelerin yaklaşık dörtte birinde ilk trimesterde bir miktar kanama veya lekelenme olur ve bunların önemli bir kısmında gebelik sağlıklı şekilde devam eder.

Bununla birlikte gebelikte kanama, düşük, dış gebelik veya plasentaya ait ciddi sorunların da ilk belirtisi olabilir. Kanamanın nedeni, miktarı, eşlik eden belirtiler ve gebelik haftası, durumun ciddiyetini belirler. Bu nedenle gebelikte görülen her kanama veya lekelenme, ne kadar az olursa olsun, hekime bildirilmeli ve değerlendirilmelidir.

İlk Üç Ayda (1–12. Hafta) Kanama Nedenleri

Yerleşme (İmplantasyon) Kanaması

Döllenmiş yumurtanın rahim duvarına yerleşmesi sırasında, döllenmeden yaklaşık 6–12 gün sonra hafif lekelenme görülebilir. Genellikle beklenen adet tarihine yakın olduğu için adetle karıştırılabilir. Kısa sürer, az miktardadır ve tehlikeli değildir.

Rahim Ağzı (Serviks) Kaynaklı Kanamalar

Gebelikte rahim ağzına giden kan akımı artar ve doku daha hassas hale gelir. Cinsel ilişki veya jinekolojik muayene sonrası hafif kanama olabilir. Rahim ağzı polipleri, yaraları (ektropiyon) ve enfeksiyonlar da kanamaya yol açabilir.

Subkoryonik Hematom

Gebelik kesesi ile rahim duvarı arasında kan birikmesidir. Lekelenme veya kanamaya neden olabilir; çoğu kendiliğinden emilir, ancak büyük hematomlar düşük riskini artırabilir ve ultrason ile takip edilir.

Düşük Tehdidi ve Düşük

Düşük tehdidinde vajinal kanama vardır, ancak rahim ağzı kapalıdır ve bebeğin kalp atımı izlenir; gebeliklerin büyük bölümü devam eder. Kanama artar, karın ağrısı ve kramplar şiddetlenir, doku parçaları gelir ve rahim ağzı açılırsa düşük gerçekleşiyor olabilir. Düşüklerin çoğu bebekteki kromozom anomalilerine bağlıdır ve annenin yaptığı bir şeyden kaynaklanmaz.

Dış Gebelik (Ektopik Gebelik)

Döllenmiş yumurtanın rahim dışında, çoğunlukla tüplerde yerleşmesidir. Lekelenme veya kanama ile birlikte tek taraflı kasık ağrısı, omuz ağrısı, baş dönmesi ve bayılma görülebilir. Tüp yırtılırsa karın içine ciddi kanama olur; bu hayatı tehdit eden acil bir durumdur.

Mol Gebelik

Plasenta dokusunun anormal gelişimiyle oluşan nadir bir durumdur. Kanama, şiddetli bulantı-kusma, gebelik haftasına göre büyük rahim ve çok yüksek beta-hCG düzeyleri ile kendini gösterebilir.

İkinci ve Üçüncü Üç Ayda Kanama Nedenleri

Gebeliğin ileri haftalarında görülen kanamalar genellikle daha ciddiye alınmalıdır:

• Plasenta previa: Plasentanın rahim ağzını kısmen veya tamamen kapatacak şekilde aşağıda yerleşmesidir. Tipik olarak ağrısız, parlak kırmızı ve tekrarlayan kanamalarla kendini gösterir. Plasenta previa şüphesinde vajinal muayene yapılmaz.
• Dekolman plasenta (plasenta ayrılması): Plasentanın doğumdan önce rahim duvarından ayrılmasıdır. Karın ağrısı, rahimde sertlik ve hassasiyet, bebek hareketlerinde azalma ve kanama ile seyreder; kanamanın bir kısmı içeride kalabileceğinden görülen kan miktarı durumun ciddiyetini yansıtmayabilir. Yüksek tansiyon, sigara, travma ve madde kullanımı risk faktörleridir. Anne ve bebek için acil bir durumdur.
• Erken doğum eylemi: 37. haftadan önce düzenli kasılmalar, kasık ve bel ağrısı, pelvik basınç hissi ve kanlı-mukuslu akıntı ile başlayabilir.
• Nişan gelmesi: Doğum yaklaştığında rahim ağzının açılmaya başlamasıyla gelen kanla karışık mukus tıkacıdır; doğum eyleminin yaklaştığını gösterir.
• Vasa previa: Bebeğe ait damarların rahim ağzı üzerinden geçmesidir; zar yırtılmasıyla birlikte ani kanama olur ve bebek için çok tehlikelidir. Nadir görülür.
• Rahim yırtılması: Özellikle önceki sezaryen veya rahim ameliyatı olanlarda doğum sırasında görülebilen çok nadir ama ciddi bir durumdur.
• Rahim ağzı nedenleri: Polipler, enfeksiyonlar ve ilişki sonrası kanamalar ileri gebelikte de görülebilir.

Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler

Kanama ile birlikte aşağıdaki belirtiler varsa durum daha ciddi olabilir:

• Pedi bir saatte ıslatacak kadar yoğun kanama
• Pıhtı veya doku parçaları gelmesi
• Şiddetli karın, kasık veya sırt ağrısı, düzenli kasılmalar
• Tek taraflı kasık ağrısı ve omuz ağrısı
• Baş dönmesi, bayılma, solukluk, hızlı nabız
• Ateş, titreme veya kötü kokulu akıntı
• Bebek hareketlerinde azalma veya hiç hissedilmemesi
• Vajinadan sıvı gelmesi (su gelmesi)

Tanı Nasıl Konur?

• Öykü: Son adet tarihi, gebelik haftası, kanamanın başlangıcı, miktarı, rengi, eşlik eden ağrı ve önceki gebelik öyküsü.
• Fizik muayene: Tansiyon, nabız ve genel durumun değerlendirilmesi; plasenta previa dışlandıktan sonra spekulum muayenesi ile kanamanın kaynağının görülmesi.
• Ultrasonografi: Gebeliğin rahim içinde olup olmadığı, bebeğin kalp atımı, gelişimi, plasentanın yeri ve hematom varlığı değerlendirilir. Erken gebelikte vajinal ultrason tercih edilir.
• Beta-hCG testi: Erken gebelikte 48 saat arayla tekrarlanan ölçümler, gebeliğin sağlıklı ilerleyip ilerlemediğini ve dış gebeliği ayırt etmede yardımcı olur.
• Kan grubu ve Rh tayini: Rh negatif annelerde kanama sonrası bağışıklık önleyici iğne (anti-D) gerekebilir.
• Tam kan sayımı ve pıhtılaşma testleri: Kan kaybı ve pıhtılaşma bozukluklarının değerlendirilmesi.
• NST (non-stres test) ve bebek izlemi: İleri gebelik haftalarında bebeğin iyilik halinin değerlendirilmesi.

Tedavi ve Yönetim

Tedavi kanamanın nedenine ve gebelik haftasına göre belirlenir:

• Yerleşme kanaması ve hafif rahim ağzı kanamaları: Genellikle tedavi gerekmez; takip yeterlidir.
• Düşük tehdidi ve subkoryonik hematom: Ultrason ve beta-hCG ile takip edilir. Kanama sürdükçe ağır fiziksel aktiviteden ve cinsel ilişkiden kaçınılması önerilebilir. Bazı hastalarda hekim progesteron desteği önerebilir.
• Düşük: Rahimde doku kalmışsa bekleme, ilaç tedavisi veya küçük bir işlemle (vakum aspirasyon) rahmin boşaltılması seçenekleri değerlendirilir.
• Dış gebelik: Erken yakalanan ve yırtılmamış olgularda metotreksat ilacı ile tedavi mümkündür; yırtılma veya ciddi kanama varsa acil ameliyat (çoğunlukla kapalı/laparoskopik) gerekir.
• Plasenta previa: Kanama yoksa yakın takip yapılır; kanama olursa hastaneye yatış, gerekirse kan nakli uygulanır. Doğum genellikle planlı sezaryen ile yapılır.
• Dekolman plasenta: Ayrılmanın derecesine, annenin ve bebeğin durumuna göre yakın izlem veya acil doğum (çoğunlukla sezaryen) gerekir.
• Erken doğum eylemi: Kasılmayı durdurucu ilaçlar, bebeğin akciğer gelişimini hızlandıran kortikosteroid iğneleri ve gerekirse bebeğin sinir sistemini koruyan magnezyum tedavisi uygulanabilir.
• Rh negatif anneler: Kanama durumunda gerekli görüldüğünde anti-D immünoglobulin yapılır.

Evde Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Kanamanın miktarını ve rengini takip etmek için tampon değil ped kullanın.
• Hekiminiz değerlendirene kadar cinsel ilişkiden ve vajinal duştan kaçının.
• Ağır kaldırmaktan ve yorucu aktivitelerden kaçının; ancak hekiminiz önermedikçe tam yatak istirahati gerekli değildir.
• Bol sıvı tüketin ve hekiminizin önerdiği kontrollere düzenli olarak gidin.
• Reçetesiz ilaç ve bitkisel ürün kullanmadan önce hekiminize danışın.

Sık Sorulan Sorular

• Gebelikte lekelenme olması bebeği kaybedeceğim anlamına mı gelir? Hayır. İlk trimesterde lekelenme yaşayan gebelerin çoğunda gebelik sağlıklı şekilde devam eder; ancak nedeninin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.
• İlişki sonrası lekelenme normal mi? Rahim ağzının hassaslaşması nedeniyle olabilir; yine de hekiminize bildirmeniz önerilir.
• Kahverengi lekelenme tehlikeli midir? Kahverengi renk genellikle eski kanı gösterir ve çoğu zaman daha az endişe vericidir; ancak tekrarlıyorsa veya ağrı eşlik ediyorsa değerlendirilmelidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Gebeliğin herhangi bir döneminde görülen kanama veya lekelenmeyi, az da olsa, kadın hastalıkları ve doğum uzmanınıza bildirin. Özellikle ikinci ve üçüncü trimesterdeki her kanama aynı gün değerlendirilmelidir. Kan grubunuz Rh negatifse kanama olduğunda bunu hekiminize mutlaka belirtin.

Acil durum: Pedi bir saatte ıslatan yoğun kanama, pıhtı veya doku gelmesi, şiddetli karın ya da tek taraflı kasık ağrısı, omuz ağrısı, baş dönmesi veya bayılma, ateş, su gelmesi, düzenli kasılmalar ya da bebek hareketlerinde belirgin azalma varsa beklemeden 112'yi arayın veya en yakın kadın doğum acil servisine başvurun.

Gebelikte kanama kadın hastalıkları ve doğum uzmanları tarafından değerlendirilir. Riskli gebeliklerde perinatoloji uzmanları, acil durumlarda acil tıp uzmanları, erken doğum ihtimalinde ise neonatoloji (yenidoğan) uzmanları sürece katılır.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.