Kapsül Kontraktürü

Kapsül Kontraktürü Nedir?

Kapsül kontraktürü, meme protezi (meme implantı) yerleştirilen kişilerde, vücudun protezin çevresinde oluşturduğu doğal doku kılıfının (kapsül) zamanla kalınlaşması, sertleşmesi ve büzüşerek protezi sıkıştırmasıdır. Vücuda yerleştirilen her yabancı cismin çevresinde, normal bir iyileşme tepkisi olarak ince ve yumuşak bir bağ dokusu kapsülü oluşur. Bu kapsül normalde protezi yerinde tutar ve fark edilmez. Kapsül kontraktüründe ise bu doku aşırı kalınlaşır ve kasılır; meme sertleşir, şekli bozulur ve bazen ağrı oluşur.

Kapsül kontraktürü, meme protezi ameliyatlarının en sık görülen uzun dönem komplikasyonudur. Görülme sıklığı kullanılan proteze, ameliyat tekniğine ve hasta özelliklerine göre değişir; estetik amaçlı meme büyütme ameliyatlarında yaklaşık %5–15 oranında, meme kanseri sonrası radyoterapi alan hastalardaki rekonstrüksiyonlarda ise çok daha sık görülebilir. Ameliyattan sonraki ilk aylarda veya yıllar sonra ortaya çıkabilir.

Kapsül kontraktürü sağlık açısından genellikle tehlikeli değildir; ancak memenin görünümünü bozabilir, rahatsızlık ve ağrıya yol açabilir. İleri derecelerde cerrahi tedavi ile düzeltilebilir.

Kapsül Kontraktürünün Dereceleri (Baker Sınıflaması)

• Derece I: Meme yumuşaktır ve doğal görünür. Normal kapsül.
• Derece II: Meme hafifçe serttir; ancak doğal görünür. Genellikle tedavi gerektirmez.
• Derece III: Meme belirgin şekilde serttir ve görünümünde bozulma vardır (yuvarlaklaşma, yukarı kayma).
• Derece IV: Meme sert, ağrılı, soğuk ve şekli belirgin şekilde bozuktur.

Derece III ve IV kapsül kontraktürü genellikle tedavi gerektirir.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Kapsül kontraktürünün kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir; birden fazla etkenin rol oynadığı düşünülmektedir:

• Bakteriyel biyofilm (gizli enfeksiyon): Ameliyat sırasında protez yüzeyine yerleşen az sayıdaki bakterinin oluşturduğu ince tabakanın, kronik iltihaba ve kapsül kalınlaşmasına yol açtığı en güçlü teoridir.
• Radyoterapi: Meme kanseri tedavisinde göğse uygulanan ışın tedavisi riski belirgin şekilde artırır.
• Kanama ve kan birikimi (hematom): Ameliyat sonrası protez çevresinde kan toplanması.
• Seroma: Protez çevresinde sıvı birikmesi.
• Protezin yerleştirildiği plan: Göğüs kasının üzerine (subglandüler) yerleştirilen protezlerde risk, kasın altına (submusküler) yerleştirilenlere göre daha yüksektir.
• Protez yüzeyi ve tipi
• Protez yırtılması (rüptür): Özellikle silikon protezlerde.
• Sigara kullanımı
• Daha önce kapsül kontraktürü geçirmiş olmak
• Kişisel ve genetik yatkınlık

Belirtileri Nelerdir?

• Memede sertlik ve gerginlik hissi
• Memenin şeklinin bozulması; aşırı yuvarlak, "top gibi" görünüm
• Protezin yukarı doğru kayması
• İki meme arasında asimetri
• Memede ağrı, hassasiyet veya rahatsızlık; özellikle yüzüstü yatarken veya egzersiz sırasında
• Protezin kenarlarının dışarıdan görülmesi veya ele gelmesi
• Meme derisinde dalgalanma veya kırışıklık

Kapsül kontraktürü genellikle tek memede gelişir; ancak her iki memede de görülebilir.

Tanı Nasıl Konur?

• Fizik muayene: Tanı genellikle plastik cerrahın muayenesiyle konur; memenin sertliği, şekli ve protezin konumu değerlendirilir ve Baker derecesi belirlenir.
• Meme ultrasonu: Kapsül kalınlığı, protez çevresinde sıvı birikimi ve protezin bütünlüğü değerlendirilir.
• Meme MR: Özellikle silikon protezlerde sessiz yırtılma şüphesinde en duyarlı yöntemdir.
• Mamografi: Meme kanseri taraması yaş grubundaki kadınlarda; protezli memelerde özel çekim teknikleri kullanılır.

Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar

Protez yerleştirildikten yıllar sonra memede aniden gelişen belirgin şişlik, sıvı birikimi veya kitle; çok nadir görülen ve protezle ilişkili bir lenf kanseri olan BIA-ALCL (meme implantı ilişkili anaplastik büyük hücreli lenfoma) açısından değerlendirilmelidir. Bu durum genellikle pürüzlü yüzeyli protezlerle ilişkilendirilmiştir ve erken tanı konduğunda protez ile kapsülün tamamen çıkarılmasıyla tedavi edilir. Bu nedenle protezli memede yeni ortaya çıkan şişlik mutlaka hekime gösterilmelidir.

Tedavi Seçenekleri

Ameliyatsız Yöntemler

Hafif kapsül kontraktürlerinde bazı ameliyatsız yöntemler denenebilir; ancak etkileri sınırlıdır ve ileri derecelerde genellikle yetersiz kalır:

• İlaç tedavisi: Bazı hekimler kapsül oluşumunu yavaşlatabileceği düşünülen bazı ilaçları (lökotrien reseptör antagonistleri gibi) önerebilir; etkinlikleri kesin olarak kanıtlanmamıştır.
• Masaj: Bazı cerrahlar ameliyat sonrası erken dönemde önerebilir.
• Ultrason ve şok dalga tedavileri: Sınırlı sayıda çalışmada denenmiştir.

Eskiden uygulanan, memeyi dışarıdan sıkarak kapsülü yırtma yöntemi (kapalı kapsülotomi), protez yırtılması ve kanama riski nedeniyle günümüzde önerilmemektedir.

Cerrahi Tedavi

• Kapsülektomi: Kalınlaşmış kapsülün tamamen veya kısmen çıkarılması. Tekrarlama riskini azaltmak için en çok tercih edilen yöntemdir.
• Kapsülotomi: Kapsülün kesilerek gevşetilmesi; daha sınırlı durumlarda uygulanır.
• Protez değişimi: Ameliyat sırasında genellikle eski protez çıkarılarak yeni bir protez yerleştirilir.
• Protezin yerinin değiştirilmesi: Kas üzerinden kas altına alınması tekrarlama riskini azaltabilir.
• Destekleyici biyolojik materyaller (asellüler dermal matris): Bazı hastalarda tekrarlamayı azaltmak için kullanılabilir.
• Protezin tamamen çıkarılması: Tekrarlayan kontraktürlerde veya hasta isteğiyle; gerekirse kişinin kendi yağ dokusu ile meme şekillendirilebilir.

Ameliyattan sonra bile kapsül kontraktürü tekrarlayabilir; bu risk özellikle radyoterapi almış hastalarda daha yüksektir.

Kapsül Kontraktüründen Korunma

Kapsül kontraktürünü tamamen önlemek mümkün olmasa da riski azaltmak için ameliyat sırasında ve sonrasında bazı önlemler alınır:

• Ameliyatın deneyimli bir plastik cerrah tarafından, steril tekniklere titizlikle uyularak yapılması
• Uygun protez tipi ve yerleştirme planının seçilmesi
• Ameliyat sonrası kanama ve enfeksiyonun önlenmesi
• Sigaranın ameliyat öncesi ve sonrası bırakılması
• Hekimin önerdiği ameliyat sonrası bakım ve kontrollere uyulması
• Diş tedavisi gibi bakteriyel bulaş riski olan işlemler öncesinde hekime danışılması

Meme Protezi Olan Kişiler İçin Öneriler

• Protezlerinizin türü, boyutu ve ameliyat tarihini içeren protez kartınızı saklayın.
• Düzenli plastik cerrahi kontrollerine gidin.
• Kendi kendine meme muayenesini her ay yapın; protezli memenizin normal dokusunu tanıyın.
• Yaşınıza uygun meme kanseri taramalarını yaptırın ve görüntüleme merkezine protez taşıdığınızı bildirin.
• Silikon protezlerde, hekim önerisiyle belirli aralıklarla ultrason veya MR ile kontrol yaptırın.
• Meme protezlerinin ömür boyu sürmeyebileceğini ve yıllar içinde değişim gerekebileceğini unutmayın.

Sık Sorulan Sorular

• Kapsül kontraktürü sağlığımı tehdit eder mi? Genellikle hayır; esas olarak görünüm ve konforla ilgili bir sorundur. Ancak ağrı ve şekil bozukluğu ilerleyebilir.
• Kapsül kontraktürü kendiliğinden geçer mi? Hayır; ilerlemiş kontraktür kendiliğinden düzelmez.
• Yeni protez takılırsa tekrar olur mu? Olabilir; ancak kapsülün tamamen çıkarılması ve uygun tekniklerle tekrarlama riski azaltılır.
• Emzirmeye engel mi? Protezler ve kapsül kontraktürü genellikle emzirmeye engel değildir; ancak memede ağrı ve şekil değişikliği olursa hekime danışılmalıdır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Protezli memenizde sertlik, şekil değişikliği, asimetri, protezin yukarı kayması veya ağrı fark ederseniz ameliyatınızı yapan plastik cerraha veya başka bir plastik cerrahi uzmanına başvurun. Protez ameliyatından yıllar sonra memenizde aniden şişlik, sıvı birikimi veya yeni bir kitle gelişirse mutlaka değerlendirme yaptırın.

Acil durum: Ameliyat sonrasında memede ani ve hızla büyüyen şişlik, morarma, şiddetli ağrı (kanama olabilir), ya da memede kızarıklık, sıcaklık, akıntı ve ateş (enfeksiyon olabilir) varsa beklemeden hekiminize veya acil servise başvurun.

Kapsül kontraktürü plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi uzmanları tarafından tedavi edilir; meme kanseri sonrası rekonstrüksiyon hastalarında genel cerrahi ve radyasyon onkolojisi uzmanları da sürece katılır.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.