Lipom

Lipom Nedir?

Lipom (yağ bezesi), olgun yağ hücrelerinden oluşan, yavaş büyüyen, iyi huylu (kanser olmayan) yumuşak doku tümörüdür. Genellikle deri ile kas tabakası arasındaki cilt altı yağ dokusunda yerleşir. Elle muayenede yumuşak, hamur kıvamında, ağrısız ve parmakla bastırıldığında deri altında kolayca kayan, hareketli bir şişlik olarak hissedilir. Halk arasında "yağ bezesi" veya "yağ kisti" olarak da adlandırılır; ancak gerçekte bir kist değil, katı bir doku kitlesidir.

Lipomlar en sık görülen yumuşak doku tümörleridir. Her yaşta görülebilmekle birlikte en sık 40–60 yaşları arasında ortaya çıkar. Vücudun herhangi bir yerinde gelişebilir; ancak en sık sırt, omuzlar, boyun, kollar, uyluklar ve gövdede görülür. Lipomların çoğu 5 cm'den küçüktür, yıllar içinde çok yavaş büyür ve sağlık açısından zararsızdır. Lipomların kansere dönüşmesi son derece nadirdir.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Lipomların neden oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. Bazı faktörlerin riski artırdığı düşünülmektedir:

• Genetik yatkınlık: Ailede lipom öyküsü olan kişilerde daha sık görülür.
• Yaş: 40–60 yaş arasında daha sıktır.
• Kalıtsal sendromlar:
  • Ailesel multipl lipomatozis: Vücutta çok sayıda lipom gelişmesiyle seyreden kalıtsal durum.
  • Dercum hastalığı (adipozis dolorosa): Ağrılı, çoklu lipomlarla seyreden nadir bir hastalık; genellikle orta yaşlı ve fazla kilolu kadınlarda görülür.
  • Madelung hastalığı (benign simetrik lipomatozis): Boyun, omuz ve sırtta simetrik yağ birikimi; uzun süreli alkol kullanımıyla ilişkilidir.
  • Gardner sendromu ve Cowden sendromu: Lipomlarla birlikte bağırsak polipleri ve diğer tümörlerin görüldüğü sendromlar.
• Travma: Bazı çalışmalarda darbe alan bölgelerde lipom geliştiği bildirilmiştir; ancak bu ilişki kesin değildir.
• Obezite, yüksek kolesterol ve diyabet ile ilişkisi tartışmalıdır. Lipomlar zayıf kişilerde de görülür ve kilo vermekle genellikle küçülmez.

Lipom Türleri

• Konvansiyonel (klasik) lipom: En sık görülen türdür; olgun beyaz yağ hücrelerinden oluşur.
• Anjiyolipom: Yağ dokusuyla birlikte çok sayıda küçük kan damarı içerir. Genellikle küçük, birden fazla ve ağrılıdır; gençlerde, özellikle kollarda görülür.
• Fibrolipom: Yağ dokusuyla birlikte bağ dokusu içerir; daha sert olabilir.
• Miyelolipom: Yağ dokusu ile kan yapıcı hücreler içerir; genellikle böbreküstü bezinde görülür.
• Hibernom: Kahverengi yağ dokusundan oluşan nadir bir türdür.
• İğsi hücreli ve pleomorfik lipom: Genellikle yaşlı erkeklerde ense, sırt ve omuzlarda görülür.
• İntramüsküler ve intermüsküler lipom: Kasın içinde veya kaslar arasında yerleşir; daha derin olduğu için sınırları belirsiz olabilir.
• Derin yerleşimli lipomlar: Göğüs boşluğu, karın içi, sindirim sistemi, beyin ve omurilik çevresi gibi iç organlarda da nadiren lipom görülebilir.

Belirtileri Nelerdir?

• Deri altında yumuşak, hamur kıvamında, kauçuk gibi şişlik
• Parmakla bastırıldığında kolayca hareket etme
• Genellikle ağrısız olma (anjiyolipomlar ve sinirlere bası yapan lipomlar ağrılı olabilir)
• Genellikle 5 cm'den küçük olma; ancak bazıları daha büyük olabilir ("dev lipom")
• Yıllar içinde çok yavaş büyüme veya aynı boyutta kalma
• Üzerindeki deride renk değişikliği olmaması
• Tek veya birden fazla sayıda olabilme

Büyük lipomlar veya kas içinde, eklem çevresinde ya da sinirlere yakın yerleşen lipomlar ağrıya, hareket kısıtlılığına ve uyuşukluğa neden olabilir. İç organlarda yerleşen lipomlar, bulundukları organa bağlı olarak tıkanıklık veya kanama gibi belirtilere yol açabilir.

Lipom ile Liposarkom Arasındaki Fark

Lipomlar iyi huyludur; ancak nadir görülen ve yağ dokusundan gelişen kötü huylu bir tümör olan liposarkomla karıştırılabilir. Aşağıdaki özellikler kötü huylu bir tümörü düşündürebilir ve mutlaka uzman değerlendirmesi gerektirir:

• 5 cm'den büyük kitle
• Hızla büyüyen kitle
• Sert, sabit, hareket etmeyen kitle
• Kas tabakasının altında, derin yerleşimli kitle
• Ağrılı kitle
• Çıkarıldıktan sonra tekrar eden kitle
• Uyluk, kalça arkası ve karın arkası (retroperiton) bölgesinde yerleşen büyük kitleler

Lipoma Benzeyen Diğer Şişlikler

• Epidermoid (sebase) kist: Deriye yapışık, ortasında küçük bir delik bulunabilen, içinden kötü kokulu peynirimsi madde gelebilen kist. Enfekte olarak kızarıp ağrıyabilir.
• Lenf bezi büyümesi
• Apse: Kızarık, sıcak, ağrılı ve iltihaplı şişlik.
• Gangliyon kisti: El bileği ve el sırtında, eklem veya tendon kılıfından çıkan sıvı dolu kist.
• Fıtıklar: Kasık ve göbek bölgesinde, ıkınınca büyüyen şişlik.
• Yumuşak doku sarkomları

Tanı Nasıl Konur?

• Fizik muayene: Tipik özellikleri gösteren küçük, yüzeyel lipomlarda tanı genellikle muayeneyle konabilir.
• Ultrason: Lipomun yapısını, boyutunu, derinliğini ve çevre dokularla ilişkisini değerlendirmek için ilk tercih edilen görüntüleme yöntemidir.
• MR: Büyük, derin yerleşimli, hızla büyüyen veya atipik özellikler gösteren kitlelerde lipomu liposarkomdan ayırt etmede en değerli yöntemdir.
• Bilgisayarlı tomografi: Göğüs ve karın içindeki lipomları değerlendirmek için.
• Biyopsi: Kötü huylu tümör şüphesi varsa kalın iğne biyopsisi yapılır. Ayrıca çıkarılan lipomlar kesin tanı için patolojik incelemeye gönderilir.

Tedavi Seçenekleri

Takip

Küçük, belirti vermeyen ve büyümeyen lipomlar tedavi gerektirmez; düzenli olarak gözlemlenmesi yeterlidir. Lipomun boyutunda, kıvamında veya şeklinde değişiklik olursa hekime başvurulmalıdır.

Cerrahi Çıkarma (Eksizyon)

Lipomun kesin tedavisi cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Ameliyat şu durumlarda önerilir:

• Estetik açıdan rahatsızlık vermesi
• Ağrıya, hassasiyete veya hareket kısıtlılığına yol açması
• Giysi, kemer veya çanta askısıyla sürtünmesi
• Büyümeye devam etmesi
• 5 cm'den büyük olması
• Kötü huylu tümörden ayırt edilememesi

Yüzeyel ve küçük lipomların çıkarılması genellikle lokal anestezi altında, günübirlik olarak birkaç dakikada yapılır. Lipom, kapsülüyle birlikte tamamen çıkarılır ve patolojik incelemeye gönderilir. Kapsülüyle birlikte tamamen çıkarılan lipomların tekrarlama olasılığı çok düşüktür. Büyük, derin veya kas içi lipomlar genel anestezi gerektirebilir. Ameliyat sonrası birkaç gün yara bakımı yapılır; dikişler genellikle 7–14 gün içinde alınır.

Liposuction (Yağ Alma)

Seçilmiş, yumuşak ve büyük lipomlarda daha küçük bir kesiyle yağ dokusu vakumla çekilebilir. Daha az iz bırakır; ancak lipomun kapsülü tamamen alınamayabileceğinden tekrarlama olasılığı cerrahi çıkarmaya göre daha yüksektir ve patolojik inceleme için doku elde etmek zorlaşabilir.

Diğer Yöntemler

Steroid enjeksiyonları lipomu küçültebilir; ancak tamamen yok etmez ve seyrek kullanılır. Lipomları eritmek için önerilen kremler, bitkisel ürünler veya masaj gibi yöntemlerin bilimsel olarak kanıtlanmış bir etkisi yoktur.

Önemli: Lipomu kendiniz sıkmaya, delmeye veya kesmeye çalışmayın. Lipom katı bir doku olduğu için sıkmakla çıkmaz; bu girişimler enfeksiyona, kanamaya ve iz kalmasına yol açar.

Ameliyat Sonrası Bakım

• Yara bölgesini hekiminizin önerdiği süre boyunca kuru ve temiz tutun; pansumanları düzenli yaptırın.
• Büyük lipomların çıkarıldığı bölgelerde birkaç gün ağır kaldırmaktan ve bölgeyi zorlayan hareketlerden kaçının.
• İzin daha az belirgin olması için yara iyileştikten sonra bölgeyi birkaç ay güneşten koruyun.
• Patoloji sonucunu mutlaka öğrenin ve kontrol muayenenize gidin.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Vücudunuzda yeni bir şişlik fark ederseniz, mevcut bir şişlik büyüyor, sertleşiyor, ağrı yapıyor veya şekli değişiyorsa, şişlik 5 cm'den büyükse, sabit ve hareketsiz hissediliyorsa ya da kas altında derin yerleşimli görünüyorsa bir genel cerrahi veya dermatoloji uzmanına başvurun. Vücudunuzda çok sayıda lipom varsa da genetik sendromlar açısından değerlendirme yapılabilir.

Acil durum: Şişlik üzerinde kızarıklık, sıcaklık, şiddetli ağrı, akıntı ve ateş gelişirse (enfeksiyon veya apse), şişlik hızla büyüyorsa ya da lipom ameliyatı sonrası yara yerinde hızla artan şişlik, yoğun kanama, kötü kokulu akıntı veya yüksek ateş varsa aynı gün hekime veya acil servise başvurun.

Lipomlar genel cerrahi, dermatoloji ve plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi uzmanları tarafından değerlendirilir ve tedavi edilir. Tanıda radyoloji ve patoloji, kötü huylu tümör şüphesinde ortopedi ve travmatoloji (ortopedik onkoloji) ve tıbbi onkoloji, kalıtsal sendromlarda tıbbi genetik uzmanları sürece katılır.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.