Reflü larenjiti

Reflü Larenjiti Nedir?

Reflü larenjiti, mide içeriğinin yemek borusundan yukarı çıkarak gırtlak (larenks) ve yutağa (farenks) ulaşması sonucu bu bölgelerde gelişen iltihaptır. Tıp dilinde laringofaringeal reflü (LFR) olarak adlandırılır; halk arasında "sessiz reflü" olarak da bilinir.

Klasik mide reflüsünde (gastroözofageal reflü hastalığı) mide asidi yemek borusuna kaçar ve genellikle göğüs kemiği arkasında yanma (mide ekşimesi) yapar. Reflü larenjitinde ise mide içeriği yemek borusunun üst ucundaki kas halkasını da geçerek ses tellerinin bulunduğu gırtlağa ve boğaza ulaşır. Gırtlak ve yutak dokuları yemek borusuna göre asit ve sindirim enzimlerine çok daha hassastır; bu nedenle az miktarda reflü bile bu bölgede iltihap ve şikâyetlere yol açabilir.

Reflü larenjiti oldukça yaygındır ve kulak burun boğaz hekimlerine başvuruların önemli bir kısmını oluşturur. Hastaların önemli bir kısmında mide ekşimesi olmaz; bu nedenle tanı sıklıkla gecikir ve şikâyetler başka nedenlere bağlanır.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Yemek borusunun alt ve üst ucundaki kas halkalarının yetersiz çalışması
• Yemek alışkanlıkları: Geç saatte ve yatmadan hemen önce yemek yemek, büyük porsiyonlar, hızlı yemek.
• Reflüyü artıran yiyecek ve içecekler: Yağlı ve kızartılmış yiyecekler, baharatlı yemekler, çikolata, nane, domates ve domates ürünleri, turunçgiller, gazlı içecekler, kahve, çay ve diğer kafeinli içecekler, alkol (özellikle şarap).
• Fazla kilo ve obezite: Karın içi basıncını artırır.
• Sigara kullanımı
• Hiatal herni (mide fıtığı)
• Stres
• Sesi aşırı kullanmak: Öğretmenler, şarkıcılar ve sesini yoğun kullananlarda belirtiler daha belirgin olabilir.
• Sıkı giysiler ve kemerler
• Gebelik
• Bazı ilaçlar

Belirtileri Nelerdir?

• Ses kısıklığı: Özellikle sabahları belirgin olan, gün içinde dalgalanan ses kısıklığı.
• Sık boğaz temizleme ihtiyacı: En sık belirtilerden biridir.
• Boğazda takılma veya yumru hissi (globus): Boğazda bir şey varmış gibi hissetme.
• Genizden boğaza akıntı hissi: Boğazda sürekli balgam hissi.
• Kronik öksürük: Özellikle yemekten sonra veya yatınca artan kuru öksürük.
• Boğaz ağrısı veya yanması
• Yutma güçlüğü
• Sesin çabuk yorulması
• Ağızda ekşi veya acı tat, ağız kokusu
• Gece öksürük veya boğulma hissiyle uyanma
• Astım belirtilerinin kötüleşmesi

Belirtiler genellikle kronik ve sinsi seyirlidir; haftalar ya da aylar boyunca devam edebilir.

Çocuklarda

Çocuklarda reflü larenjiti kronik öksürük, ses kısıklığı, hırıltılı solunum, tekrarlayan krup atakları, sık kulak ve sinüs enfeksiyonları ve beslenme güçlükleriyle kendini gösterebilir.

Olası Komplikasyonlar

• Ses tellerinde nodül, polip ve granülom (iyi huylu kitleler) oluşumu
• Gırtlakta kronik iltihap ve kalınlaşma
• Ses tellerinin altında daralma (subglottik stenoz; nadir)
• Kronik sinüzit ve orta kulak sorunlarına katkı
• Astım ve kronik öksürüğün kötüleşmesi
• Uzun süreli ve tedavi edilmeyen reflünün gırtlak kanseri için ek risk faktörü olabileceği düşünülmektedir; sigara ve alkol ile birlikte riski artırabilir

Tanı Nasıl Konur?

• Öykü: Belirtiler, beslenme alışkanlıkları, yaşam tarzı ve risk faktörleri değerlendirilir. Belirti puanlama ölçekleri kullanılabilir.
• Laringoskopi: Kulak burun boğaz hekimi, burundan veya ağızdan ilerletilen ince bir kamerayla gırtlağı ve ses tellerini inceler. Reflü larenjitinde gırtlağın arka kısmında kızarıklık, şişlik ve ses tellerinde ödem gibi bulgular görülebilir. Bu muayene aynı zamanda ses tellerindeki kitleleri ve diğer hastalıkları dışlamak için önemlidir.
• 24 saatlik pH-impedans ölçümü: Burundan yemek borusuna yerleştirilen ince bir sondayla reflü ataklarının sayısı ve yüksekliği ölçülür. Tanının belirsiz olduğu veya tedaviye yanıt alınamayan durumlarda yapılır.
• Endoskopi: Yemek borusu ve midedeki değişiklikleri değerlendirmek için gerektiğinde yapılır.
• Tükürükte pepsin testi: Bazı merkezlerde tanıya yardımcı olarak kullanılır.

Ses kısıklığının birçok farklı nedeni olabileceği için (ses teli nodülü, polip, felç, tümör), 3 haftadan uzun süren ses kısıklığında mutlaka gırtlak muayenesi yapılmalıdır.

Tedavi Seçenekleri

Yaşam Tarzı ve Beslenme Değişiklikleri

Tedavinin temel taşıdır ve birçok hastada belirgin iyileşme sağlar:

• Akşam yemeğini erken yiyin: Yatmadan en az 3 saat önce yemeyi ve içmeyi bitirin.
• Az ve sık yiyin; büyük porsiyonlardan kaçının.
• Reflüyü artıran yiyecek ve içecekleri sınırlayın: Yağlı, kızartılmış, baharatlı yiyecekler, çikolata, nane, turunçgiller, domates, gazlı içecekler, kahve ve alkol.
• Kilo verin: Fazla kilolardan kurtulmak reflüyü belirgin şekilde azaltır.
• Sigarayı bırakın.
• Yatağın baş tarafını yükseltin: Yatağın başını 15–20 santimetre yükseltmek gece reflüsünü azaltır (yalnızca yastık eklemek yeterli olmayabilir).
• Sıkı giysiler ve kemerlerden kaçının.
• Yemekten sonra öne eğilmek ve ağır egzersiz yapmaktan kaçının.
• Bol su için ve sürekli boğaz temizlemek yerine yudum yudum su içmeyi deneyin.

İlaç Tedavisi

• Mide asidini azaltan ilaçlar (proton pompası inhibitörleri): Genellikle birkaç ay süreyle, hekimin önerdiği dozda kullanılır. Reflü larenjitinde belirtilerin düzelmesi, mide ekşimesine göre daha uzun sürebilir; tedavinin etkisi genellikle 2–3 ay sonra değerlendirilir.
• Aljinat içeren şuruplar: Mide içeriğinin üzerinde koruyucu bir tabaka oluşturarak reflünün yukarı çıkmasını azaltır; özellikle yemeklerden sonra ve yatmadan önce kullanılabilir.
• Diğer ilaçlar: Gerektiğinde mide hareketlerini düzenleyen ilaçlar.

İlaçların hekim önerisi olmadan uzun süre kullanılmaması ve doz azaltımının hekim kontrolünde yapılması önerilir.

Ses Terapisi

Ses kısıklığı ve ses yorgunluğu olan hastalarda, dil ve konuşma terapistiyle yapılan ses terapisi sesin doğru kullanılmasını sağlar ve iyileşmeye yardımcı olur.

Cerrahi Tedavi

Yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisine yanıt vermeyen, reflüsü test sonuçlarıyla kanıtlanmış seçilmiş hastalarda reflüyü önleyen ameliyatlar (laparoskopik fundoplikasyon) değerlendirilebilir.

Reflü Larenjiti ile Klasik Mide Reflüsünün Farkı

Klasik mide reflüsünde mide asidi daha çok gece ve yatar pozisyonda yemek borusuna kaçar; en belirgin şikâyet göğüste yanma ve ağza ekşi su gelmesidir. Reflü larenjitinde ise reflü atakları genellikle gündüz ve ayakta, kısa süreli ve sık şekilde olur; mide ekşimesi çoğu zaman hissedilmez ve şikâyetler daha çok boğaz ve ses ile ilgilidir. Bu farklılık nedeniyle reflü larenjiti olan kişiler genellikle önce kulak burun boğaz hekimine başvurur. İki durum aynı kişide birlikte de görülebilir.

Sesinizi Korumak İçin Öneriler

• Bağırmaktan, uzun süre yüksek sesle konuşmaktan ve fısıldamaktan kaçının.
• Gün içinde sesinizi dinlendirmek için kısa sessizlik araları verin.
• Sürekli boğaz temizleme alışkanlığını azaltmaya çalışın; bunun yerine yutkunmayı veya bir yudum su içmeyi deneyin. Sık boğaz temizleme ses tellerini tahriş ederek döngüyü sürdürür.
• Kuru ortamlarda nemlendirici kullanın.
• Sesinizi meslek olarak kullanıyorsanız ses terapistinden destek alın.

Tedavi Ne Kadar Sürer?

Reflü larenjitinde gırtlaktaki iltihabın iyileşmesi zaman alır. Yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisiyle birlikte belirtilerin belirgin şekilde azalması genellikle 2–3 ay sürer; tam iyileşme bazı hastalarda 6 aya kadar uzayabilir. Tedavinin başarısı için beslenme ve yaşam tarzı önerilerine uzun süre uyulması önemlidir; bu değişiklikler bırakıldığında şikâyetler tekrarlayabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

• Ses kısıklığınız 3 haftadan uzun sürüyorsa
• Sürekli boğaz temizleme ihtiyacı, boğazda takılma hissi veya kronik öksürük yaşıyorsanız
• Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen şikâyetleriniz geçmiyorsa
• Sigara içiyorsanız ve sesinizde değişiklik olduysa

Acil durum: Nefes almada güçlük, hırıltılı solunum (stridor), yutamama, kan tükürme, açıklanamayan kilo kaybı veya boyunda kitle varsa beklemeden hekime başvurun; nefes darlığı belirginse 112'yi arayın.

Reflü larenjiti kulak burun boğaz hastalıkları uzmanları tarafından tanı alır ve tedavi edilir; mide reflüsü değerlendirmesinde gastroenteroloji uzmanları da tedaviye katılabilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.