Vajinal Enfeksiyon

Vajinal Enfeksiyon Nedir?

Vajinal enfeksiyon, vajinanın (hazne) mikroplar nedeniyle iltihaplanmasıdır. Tıp dilinde vajinit olarak adlandırılır. Kadınların doktora başvurmasının en sık nedenlerinden biridir ve hemen her kadın hayatının bir döneminde en az bir kez vajinal enfeksiyon geçirir.

Sağlıklı bir vajinada, başta laktobasiller olmak üzere yararlı bakteriler bulunur. Bu bakteriler vajinanın hafif asidik ortamını korur ve zararlı mikropların çoğalmasını engeller. Bu doğal denge bozulduğunda bazı mikroplar aşırı çoğalır veya dışarıdan bulaşan mikroplar yerleşir; sonuçta akıntı, kaşıntı, yanma ve kötü koku gibi şikâyetler ortaya çıkar.

Vajinal akıntının kendisi her zaman hastalık belirtisi değildir. Adet döngüsü boyunca miktarı ve kıvamı değişen, berrak veya beyaz renkli, kokusuz ve kaşıntı yapmayan akıntı normaldir. Akıntının renginde, kokusunda ve miktarında belirgin değişiklik, kaşıntı veya yanma eşlik ettiğinde enfeksiyon düşünülmelidir.

Türleri ve Nedenleri

Bakteriyel Vajinoz

Vajinal enfeksiyonların en sık nedenidir. Yararlı laktobasillerin azalması ve başka bakterilerin aşırı çoğalmasıyla oluşur. Cinsel yolla bulaşan bir hastalık olarak kabul edilmez; ancak cinsel aktiviteyle ilişkili olabilir.

• Belirtiler: İnce, gri-beyaz renkli, homojen akıntı ve özellikle cinsel ilişkiden sonra ya da adet döneminde belirginleşen balık kokusu. Kaşıntı ve tahriş genellikle hafiftir veya yoktur. Kadınların yaklaşık yarısında hiç belirti olmayabilir.
• Risk faktörleri: Vajinal duş, yeni veya birden fazla cinsel partner, sigara, rahim içi araç kullanımı.

Mantar Enfeksiyonu (Vajinal Kandidiyaz)

Çoğunlukla Candida albicans adlı mantarın aşırı çoğalmasıyla oluşur. Bu mantar normalde vajinada az miktarda bulunabilir.

• Belirtiler: Yoğun kaşıntı ve yanma, dış genital bölgede kızarıklık ve şişlik, beyaz, koyu, kesilmiş süt veya lor peyniri görünümünde, genellikle kokusuz akıntı; idrar yaparken ve cinsel ilişki sırasında yanma ve ağrı.
• Risk faktörleri: Antibiyotik kullanımı, gebelik, kontrolsüz diyabet, bağışıklık sistemini baskılayan durumlar ve ilaçlar (kortizon gibi), yüksek östrojen içeren doğum kontrol hapları, sıkı ve hava almayan giysiler, uzun süre ıslak mayo ile kalmak.

Trikomonas Enfeksiyonu

Trichomonas vaginalis adlı tek hücreli bir parazitin neden olduğu, cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur.

• Belirtiler: Sarı-yeşil, köpüklü, kötü kokulu akıntı; kaşıntı, yanma, kızarıklık; idrar yaparken ve cinsel ilişkide ağrı. Bazı kadınlarda ve erkeklerin çoğunda belirti olmayabilir.
• Partnerin de tedavi edilmesi gerekir.

Diğer Nedenler

• Klamidya ve bel soğukluğu (gonore): Cinsel yolla bulaşan bu enfeksiyonlar daha çok rahim ağzını etkiler; akıntı, ara kanama ve kasık ağrısına yol açabilir ya da hiç belirti vermeyebilir.
• Atrofik vajinit: Menopoz sonrasında östrojen azalmasına bağlı vajina duvarının incelmesi ve kuruması; kuruluk, yanma, ilişkide ağrı ve enfeksiyonlara yatkınlık.
• Tahriş ve alerjiler: Parfümlü sabunlar, vajinal duşlar, spreyler, kokulu pedler, kondom ve spermisitlere bağlı tahriş.
• Vajinada unutulan yabancı cisim: Örneğin unutulmuş tampon; çok kötü kokulu akıntıya yol açar.

Belirtileri Nelerdir?

• Akıntının renginde, kıvamında, miktarında veya kokusunda değişiklik
• Vajina ve dış genital bölgede kaşıntı
• Yanma ve tahriş
• Kızarıklık ve şişlik
• İdrar yaparken yanma
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Hafif lekelenme şeklinde kanama

Belirtiler farklı enfeksiyon türlerinde birbirine benzeyebilir. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakarak enfeksiyonun türünü kesin olarak ayırt etmek çoğu zaman mümkün değildir.

Tanı Nasıl Konur?

• Öykü: Belirtiler, cinsel öykü, kullanılan ilaçlar, daha önceki enfeksiyonlar ve kişisel hijyen alışkanlıkları sorgulanır.
• Jinekolojik muayene: Dış genital bölge, vajina ve rahim ağzı incelenir; akıntının özellikleri değerlendirilir.
• Akıntının incelenmesi: Akıntıdan alınan örnekte pH ölçümü ve mikroskobik inceleme yapılır. Bu basit testler çoğu zaman tanıyı hemen koydurur.
• Kültür ve moleküler testler (PCR): Tekrarlayan enfeksiyonlarda, tedaviye yanıt alınamadığında veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyon şüphesinde yapılır.
• Diğer testler: Tekrarlayan mantar enfeksiyonlarında kan şekeri ölçümü; gerekirse rahim ağzı kanser taraması (smear/HPV testi).

Tedavi Seçenekleri

Tedavi, enfeksiyonun nedenine göre belirlenir. Doğru tanı olmadan kullanılan ilaçlar şikâyetleri geçici olarak hafifletebilir; ancak enfeksiyonun tekrarlamasına veya uzamasına neden olabilir.

• Bakteriyel vajinoz: Ağızdan veya vajinal yoldan kullanılan antibiyotiklerle tedavi edilir. Belirti olmayan kadınlarda tedavi her zaman gerekmeyebilir; ancak gebelerde ve jinekolojik bir işlem öncesinde tedavi önerilir. Tekrarlama sık görülür.
• Mantar enfeksiyonu: Vajinal krem, ovül veya ağızdan alınan mantar ilaçlarıyla tedavi edilir. Yılda dört veya daha fazla tekrarlayan mantar enfeksiyonlarında daha uzun süreli koruyucu tedavi planlanabilir. Gebelikte yalnızca vajinal tedaviler kullanılır.
• Trikomonas: Ağızdan antibiyotik tedavisi uygulanır. Cinsel partnerin de aynı anda tedavi edilmesi ve tedavi tamamlanana kadar cinsel ilişkiden kaçınılması gerekir.
• Atrofik vajinit: Vajinal nemlendiriciler, kayganlaştırıcılar ve hekimin önerisiyle düşük doz vajinal östrojen tedavileri.
• Tahrişe bağlı vajinit: Tahriş eden ürünün bırakılması.

Tedavi Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

• İlaçları belirtiler geçse bile önerilen süre boyunca kullanın.
• Tedavi süresince cinsel ilişkiden kaçının veya kondom kullanın. Vajinal kremlerin bazıları kondomun dayanıklılığını azaltabilir.
• Bazı antibiyotiklerle tedavi sırasında ve sonrasındaki bir süre alkol kullanılmamalıdır; hekiminize danışın.
• Belirtiler tedaviye rağmen geçmezse veya sık tekrarlarsa yeniden hekime başvurun.

Kendi Kendine Tedavi Doğru mu?

Eczaneden reçetesiz alınabilen mantar kremleri ve ovüller yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak kaşıntı ve akıntı şikâyeti olan kadınların önemli bir kısmında neden mantar değil, bakteriyel vajinoz veya başka bir enfeksiyondur. Yanlış ilaç kullanımı tanıyı geciktirebilir ve şikâyetlerin uzamasına yol açabilir. Daha önce hekim tarafından mantar enfeksiyonu tanısı konmuş ve aynı belirtileri yeniden yaşayan kadınlarda kısa süreli kendi kendine tedavi düşünülebilir; ancak ilk kez yaşanan şikâyetlerde, belirtiler farklıysa veya tedaviye rağmen geçmiyorsa hekime başvurulmalıdır.

Gebelikte Vajinal Enfeksiyonlar

Gebelikte hormonal değişiklikler nedeniyle mantar enfeksiyonları daha sık görülür. Bakteriyel vajinoz ve trikomonas ise erken doğum ve erken su gelmesi riskini artırabilir. Bu nedenle gebelikte ortaya çıkan anormal akıntı mutlaka hekime bildirilmeli ve tedavi yalnızca hekim önerisiyle, gebelikte güvenli ilaçlarla yapılmalıdır.

Korunma Yolları

• Vajinal duş yapmayın: Vajinanın doğal dengesini bozar ve enfeksiyon riskini artırır. Vajina kendini temizleyen bir organdır.
• Genital bölgeyi ılık su ile yıkayın; parfümlü sabun, köpük, sprey ve kokulu ıslak mendil kullanmaktan kaçının.
• Tuvaletten sonra önden arkaya doğru temizlenin.
• Pamuklu iç çamaşırı tercih edin; çok sıkı ve hava almayan giysilerden kaçının. Islak mayo ve terli spor kıyafetlerini hemen değiştirin.
• Ped ve tamponları sık değiştirin; kokulu ürünlerden kaçının.
• Güvenli cinsel ilişki: Kondom kullanımı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı korur.
• Antibiyotikleri yalnızca gerektiğinde ve hekim önerisiyle kullanın.
• Diyabetiniz varsa kan şekerinizi kontrol altında tutun.
• Düzenli jinekolojik muayene ve rahim ağzı kanser taramalarınızı yaptırın.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

• Akıntınızın renginde, kokusunda veya miktarında belirgin değişiklik varsa
• Kaşıntı, yanma veya ilişkide ağrı yaşıyorsanız
• İlk kez vajinal enfeksiyon belirtileri yaşıyorsanız
• Gebeyseniz ve anormal akıntınız varsa
• Yeni bir cinsel partneriniz olduysa veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyon şüphesi varsa
• Kendi kendinize kullandığınız ilaçlara rağmen şikâyetleriniz geçmiyorsa veya sık tekrarlıyorsa
• Menopoz sonrası kanama veya akıntı varsa

Acil durum: Ateş, titreme, şiddetli kasık veya karın ağrısı, bulantı-kusma ile birlikte kötü kokulu akıntı varsa enfeksiyon rahim ve tüplere yayılmış olabilir; beklemeden hekime veya acil servise başvurun.

Vajinal enfeksiyonlar kadın hastalıkları ve doğum uzmanları tarafından değerlendirilir ve tedavi edilir. İlk değerlendirme aile hekimleri tarafından da yapılabilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.