Yağlı Karaciğer

Yağlı Karaciğer Nedir?

Yağlı karaciğer (hepatosteatoz), karaciğer hücrelerinde normalden fazla yağ birikmesi durumudur. Karaciğerin ağırlığının küçük bir bölümünden fazlası yağ olduğunda yağlı karaciğerden söz edilir. En sık görülen biçimi, alkol tüketimiyle ilişkili olmayan ve genellikle metabolik sağlık sorunlarıyla birlikte seyreden yağlı karaciğerdir. Alkole bağlı yağlı karaciğer de ayrı bir gruptur. Çoğu kişide uzun süre belirti vermez ve başka bir nedenle yapılan ultrason ya da kan testinde fark edilir. Zamanında önlem alınmazsa bir kısım kişide karaciğerde iltihap, doku sertleşmesi (fibrozis) ve ileri dönemde siroz gelişebilir.

Belirtileri

• Çoğu kişide hiçbir belirti yoktur
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Karnın sağ üst tarafında dolgunluk, ağırlık ya da hafif rahatsızlık
• Kan testlerinde karaciğer enzimlerinin (ALT, AST) yüksek çıkması
• İlerlemiş durumlarda ciltte ve gözlerde sararma, karında şişlik, bacaklarda ödem

Belirtilerin çoğu özgül olmadığı için yağlı karaciğer tanısı yalnızca şikâyetlere bakılarak konmaz.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Fazla kilo ve obezite, özellikle karın çevresinde yağlanma
• Tip 2 diyabet, insülin direnci ve prediyabet
• Kanda yüksek kolesterol ve trigliserit düzeyi, metabolik sendrom
• Hareketsiz yaşam, aşırı kalorili, şekerli ve işlenmiş gıdaların ağırlıkta olduğu beslenme
• Aşırı ve sürekli alkol tüketimi (alkole bağlı yağlı karaciğer)
• Çok hızlı kilo kaybı, bazı ilaçlar ve bazı hormonal ya da genetik durumlar
• Ailede yağlı karaciğer veya diyabet öyküsü

Tanı

Tanı çoğunlukla karın ultrasonografisiyle karaciğerdeki yağlanmanın görülmesi ve kan testlerinin değerlendirilmesiyle konur. Hekim, karaciğer enzimlerine, kan şekerine ve kan yağlarına bakar, alkol tüketimi ve ilaç kullanımını sorgular. Karaciğerdeki doku sertleşmesinin derecesini değerlendirmek için elastografi (örneğin FibroScan) ya da bazı kan testleri kullanılabilir. Bazı kişilerde tanıyı netleştirmek ve iltihabı göstermek için biyopsi gerekebilir. Karaciğer hastalığı yapan viral hepatit gibi diğer nedenler de araştırılır.

Tedavi ve Korunma

Yağlı karaciğerde temel tedavi yaşam tarzı değişikliğidir. Uygun bir plan için hekim ve diyetisyenle birlikte çalışmak gerekir. Genel olarak şunlar önerilir:

• Kilo verme: Fazla kilolu kişilerde vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 5–10’unu yavaş ve sürdürülebilir biçimde kaybetmek karaciğerdeki yağı ve iltihabı azaltmaya yardımcı olur. Aşırı hızlı kilo kaybından kaçının.
• Beslenme: Sebze, meyve, tam tahıl, baklagil, balık ve zeytinyağı ağırlıklı Akdeniz tipi beslenme; şekerli içecekler, hazır ve işlenmiş gıdalar ile fazla doymuş yağın azaltılması
• Hareket: Haftada birkaç gün düzenli, orta tempolu egzersiz ve günlük hareketin artırılması
• Alkol: Hekim önerisine göre alkolün azaltılması ya da tamamen bırakılması
• Eşlik eden hastalıkların kontrolü: Diyabet, yüksek kolesterol ve tansiyonun düzenli izlenmesi
• İlaç ve destekler: Karaciğere zarar verebileceğinden ilaç ve bitkisel ürünleri kendi başınıza kullanmayın

Korunmak için sağlıklı kiloyu korumak, dengeli beslenmek, düzenli hareket etmek ve risk taşıyorsanız karaciğer enzimlerini ve kan şekerini belirli aralıklarla kontrol ettirmek yararlıdır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Karaciğer enzimlerinin yüksek çıkması, sürekli yorgunluk ya da karnın sağ üst tarafında rahatsızlık gibi durumlarda bir iç hastalıkları ya da gastroenteroloji uzmanına başvurun. Obezite, diyabet veya yüksek kolesterolünüz varsa şikâyetiniz olmasa bile karaciğer kontrolü konusunda hekiminize danışın. Ciltte ve gözlerde sararma, karında hızlı şişme, kan kusma veya siyah dışkı, şuur bulanıklığı ortaya çıkarsa vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.