Bağırsak atrezisi
Bağırsak atrezisi, bebeklerde doğuştan görülen bir bağırsak tıkanıklığıdır; ince bağırsak veya duodenumun bir kısmı gelişmez. Yenidoğanda safralı kusma, karın şişliği ve ilk dışkıyı yapamama gibi belirtilerle kendini gösterir. Tanı, hamilelikte ultrason ve doğum sonrası röntgen ile konulabilir. Tek tedavi cerrahi müdahaledir; erken tanı ve tedavi ile çoğu bebek sağlıklı bir yaşama kavuşur. Bu sayfada hastalık, belirtiler, nedenler, tanı ve tedavi süreçleri hakkında hasta dostu bilgiler yer alır.
Bağırsak Atrezisi Nedir?
Bağırsak atrezisi, doğuştan gelen bir bağırsak tıkanıklığıdır. İnce bağırsağın veya onikiparmak bağırsağının bir bölümünün gelişimini tamamlayamaması sonucu oluşur. Bu durum, bebeğin bağırsak içeriğinin geçişini engeller ve yenidoğanda acil müdahale gerektirir.
Duodenal atrezi, jejunal atrezi ve ileal atrezi gibi farklı türleri vardır. Görülme sıklığı yaklaşık 3000 doğumda 1'dir. Hastalık, anne karnında başlar ve doğumdan hemen sonra belirti verir.
Belirtileri Nelerdir?
Bağırsak atrezisi olan yenidoğanlarda şu belirtiler görülebilir:
- Yeşil veya sarı renkli kusma (safralı kusma)
- Karında şişkinlik (distansiyon)
- İlk 24-48 saat içinde mekonyum (ilk dışkı) çıkaramama
- Beslenme güçlüğü, huzursuzluk ve uyku hali
Bu belirtilerden biri veya birkaçı varsa, vakit kaybetmeden bir çocuk cerrahına başvurulmalıdır. Erken müdahale edilmezse bebeğin genel durumu hızla bozulabilir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Bağırsak atrezisinin kesin nedeni bilinmemektedir. En yaygın teori, anne karnında bağırsağı besleyen damarların bir bölümünün tıkanması veya kanlanmasının bozulmasıdır (vasküler olay). Bu, bağırsak dokusunun harabiyetine yol açar.
Down sendromu gibi kromozomal anomaliler, özellikle duodenal atrezide daha sık görülür. Ayrıca malrotasyon (bağırsağın dönme bozukluğu) birlikte olabilir. Bazı çevresel ve genetik faktörler suçlanmakla birlikte kesin bir önlenme yöntemi yoktur. Anne adayının hamilelik sırasında yaptığı hiçbir davranış bu hastalığa yol açmaz.
Tanı Nasıl Konur?
Günümüzde birçok atrezi vakası, hamilelikte yapılan ultrasonografi ile tespit edilebilir. Polihidramniyos (amniyotik sıvı fazlalığı) ve bağırsak anslarında genişleme, atreziyi düşündürür. Doğum öncesi şüphe varsa doğum sonrası ileri tetkikler planlanır.
Doğumdan sonra ise karın röntgeni, hava-bağırsak seviyelerini veya duodenal atrezide "çift balon" görünümünü gösterir. Nadiren kontrastlı bağırsak filmi veya tomografi gerekebilir. Kesin tanı genellikle klinik ve radyolojik bulgularla konur.
Tedavi ve Korunma
Bağırsak atrezisinin tek tedavisi cerrahidir. Ameliyatda tıkanık bölüm çıkarılır ve bağırsağın sağlıklı uçları uç uca birleştirilir. Yenidoğan önce sıvı ve elektrolit dengesi stabilize edilir, ardından ameliyat yapılır.
Ameliyat sonrası bebek bir süre damardan beslenir, bağırsak iyileştikçe ağızdan beslenmeye geçilir. Çoğu bebek tamamen iyileşir ve normal bir yaşam sürer. Ancak bazı bebeklerde kısa bağırsak sendromu gelişebilir; bu durum uzun süreli beslenme desteği gerektirebilir. Erken tanı ve tedavi hayati önem taşır; gecikirse bağırsak delinmesi, peritonit ve sepsise yol açabilir.
Bağırsak atrezisi önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak düzenli hamilelik takibi, doğum öncesi tanı ve uygun yenidoğan bakımı ile riskler azaltılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Bağırsak atrezisi hamilelikte anlaşılır mı?
Evet, hamileliğin ikinci trimesterinde yapılan ultrasonografi ile bazı bulgular saptanabilir. Polihidramniyos (amniyotik sıvının fazla olması) ve bağırsak anslarının genişlemesi, atreziyi düşündüren işaretlerdir. Kesin tanı doğum sonrasına da kalabilir.
Ameliyat sonrası iyileşme süreci nasıldır?
Ameliyatın ardından bebek birkaç gün yoğun bakımda izlenir. Bağırsakların iyileşmesi için damardan beslenme yapılır ve giderek ağızdan mama verilmeye başlanır. Çoğu bebek birkaç hafta içinde normal beslenmeye geçer ve uzun vadede sağlıklı bir yaşam sürer.
Bağırsak atrezisi tekrarlar mı?
Hayır, bağırsak atrezisi doğuştan bir yapısal bozukluktur ve ameliyatla düzeltildikten sonra tekrarlama ihtimali yok denecek kadar azdır. Ancak bazen ameliyat bölgesinde darlık veya yapışıklık gibi geç komplikasyonlar görülebilir; bu durumlar da takip ve tedavi gerektirebilir.
Kendi durumunuzu yazın, Bağırsak atrezisi ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →