İnvajinasyon

İnvajinasyon Nedir?

İnvajinasyon, bağırsağın bir bölümünün kendisinden sonra gelen bağırsak bölümünün içine girmesi (teleskop gibi) sonucu oluşan bir bağırsak tıkanıklığıdır. Halk arasında bağırsak düğümlenmesi olarak da bilinir. En sık 3 ay ile 3 yaş arası çocuklarda görülür, ancak daha büyük çocuklarda ve nadiren yetişkinlerde de ortaya çıkabilir. Acil bir durumdur çünkü bağırsak kan akımı bozulabilir ve doku hasarına yol açabilir.

Belirtileri Nelerdir?

İnvajinasyonun en tipik belirtisi, daha önce sağlıklı olan bir bebekte ani başlayan, şiddetli, aralıklı karın ağrısıdır. Ağrı atakları sırasında bebek bacaklarını karnına çeker, huzursuz olur ve ağlar. Ataklar arasında bebek normal görünebilir. Diğer belirtiler şunlardır:

• Kusma (önce safralı olmayabilir, sonra safralı olur)
• Kanlı dışkı (kuş üzümü jölesi kıvamında)
• Karında ele gelen kitle (genellikle sağ üst kadranda)
• Halsizlik, uyku hali
• Bazen ishal veya kabızlık

Uyarı: Yukarıdaki belirtilerden biri veya birkaçı varsa, vakit kaybetmeden bir çocuk cerrahisi uzmanına başvurulmalıdır.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Çoğu invajinasyon vakasında neden bilinmez (idiyopatik). Ancak bazı risk faktörleri ve tetikleyiciler şunlardır:

• Viral enfeksiyonlar (özellikle adenovirüs)
• Bağırsakta lenf düğümlerinin büyümesi
• Meckel divertikülü, polip, tümör gibi bağırsak içinde çıkıntı yapan yapılar (genellikle 3 yaş üstü)
• Kistik fibrozis
• Henoch-Schönlein purpurası gibi bazı hastalıklar
• Daha önce invajinasyon geçirmiş olmak

Tanı Nasıl Konur?

Tanı için öncelikle doktor hikaye ve fizik muayene yapar. Şüphelenilirse aşağıdaki yöntemler kullanılır:

• Ultrasonografi (USG): En sık kullanılan ve güvenilir yöntemdir. Bağırsakların iç içe geçtiği bölge (hedef tahtası görünümü) net olarak görülür.
• Baryumlu veya havalı kolon grafisi: Hem tanı hem de tedavi amaçlı kullanılabilir. Bağırsağa verilen kontrast madde ile invajinasyon görüntülenir ve basınç uygulanarak düğüm çözülebilir.
• Nadiren bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) gerekebilir.

Tedavi ve Korunma

İnvajinasyon acil tedavi gerektirir. Tedavi seçenekleri:

• Havalı veya baryumlu lavman: Tanı sırasında uygulanabilir. Bağırsak içine hava veya sıvı verilerek basınçla invajinasyonun düzeltilmesidir. Başarı oranı %80-90'dır. Başarısız olursa veya bağırsak delinmesi riski varsa cerrahi gerekir.
• Cerrahi tedavi: Lavmanın başarısız olduğu, bağırsak delinmesi veya peritonit bulgusu olan, ya da altta yatan bir neden (polip, tümör vb.) varsa uygulanır. Genellikle laparoskopik (kapalı) yöntem tercih edilir. Bağırsak canlılığını kaybetmişse o bölüm çıkarılır.

Korunma: İnvajinasyonun spesifik bir önleme yöntemi yoktur. Ancak rotavirüs aşısının invajinasyon riskini azalttığı gösterilmiştir. Ayrıca viral enfeksiyonlardan korunmak da dolaylı olarak riski azaltabilir. Erken tanı ve tedavi komplikasyonları önler.