De Quervain Tenosinoviti

Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon
Halk arasında: anne bileği, başparmak tendon iltihabı, de quervain hastalığı

De Quervain tenosinoviti, başparmağı hareket ettiren iki tendonun bilek hizasında geçtiği kılıfın daralması ve iltihaplanmasıyla oluşan bir durumdur. Bileğin başparmak tarafında ağrı, şişlik ve kavrama sırasında zorlanma yapar. Yeni doğum yapmış annelerde sık görüldüğü için halk arasında anne bileği olarak da bilinir. Tekrarlayan el-bilek hareketleri riski artırır. Çoğu hasta istirahat, ateller, fizik tedavi ve gerektiğinde enjeksiyonla düzelir; nadiren cerrahi gerekir.

De Quervain Tenosinoviti Nedir?

De Quervain tenosinoviti, el bileğinin başparmak tarafında, başparmağı hareket ettiren iki tendonun (uzun abduktor pollisis ve kısa ekstansör pollisis tendonları) içinden geçtiği tünelin ve tendon kılıfının kalınlaşması ve iltihaplanması sonucu ortaya çıkan ağrılı bir durumdur. Kılıf kalınlaştığında tendonlar dar tünelde rahatça kayamaz ve sürtünme ağrıya yol açar. Adını, bu durumu ilk kez 1895'te tanımlayan İsviçreli cerrah Fritz de Quervain'den almıştır.

Hastalık, başparmağın ve el bileğinin tekrarlayan hareketleriyle ilişkilidir. Kavrama, sıkma, çevirme ve kaldırma hareketleri sırasında el bileğinin başparmak tarafında ağrı ve hassasiyet ortaya çıkar. Halk arasında bebek bakımıyla ilişkisi nedeniyle "anne bileği" veya "bebek bileği" olarak da bilinir; çünkü yeni doğum yapmış anneler, bebeği kaldırma ve taşıma sırasında başparmaklarını ve bileklerini sürekli zorladıkları için sık görülür. Ayrıca akıllı telefonun yoğun kullanımı nedeniyle "mesaj başparmağı" olarak da anılır.

De Quervain tenosinoviti en sık 30–50 yaşları arasında ve kadınlarda erkeklere göre çok daha sık görülür. Erken dönemde tanınıp tedavi edildiğinde çoğu hasta ameliyat gerekmeden iyileşir.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

  • Tekrarlayan el ve bilek hareketleri: Başparmağı sürekli kullanmayı ve bileği yana doğru bükmeyi gerektiren işler ve aktiviteler: bebek bakımı, bahçe işleri, örgü, dikiş, çamaşır sıkma, çekiç kullanma, bilgisayar faresi ve klavye kullanımı, akıllı telefonla yoğun mesajlaşma, oyun konsolu kullanımı.
  • Gebelik ve doğum sonrası dönem: Hormonal değişikliklere bağlı sıvı tutulumu ve bebeği kaldırma-taşıma hareketleri. Özellikle doğumdan sonraki aylarda ve emzirme döneminde sık görülür.
  • Kadın cinsiyet ve 30–50 yaş arası
  • Bileğe doğrudan darbe veya yaralanma: İz dokusu oluşarak tendonların hareketini kısıtlayabilir.
  • İltihaplı eklem hastalıkları: Romatoid artrit gibi.
  • Diyabet
  • Belirli meslekler ve sporlar: Kuaförler, aşçılar, temizlik çalışanları, montaj işçileri, müzisyenler; golf, tenis, raket sporları ve kürek.
  • Anatomik farklılıklar: Bazı kişilerde tünel içinde tendonları ayıran ek bir bölme bulunması.

Belirtileri Nelerdir?

  • El bileğinin başparmak tarafında ağrı: En belirgin belirtidir. Ağrı yavaş yavaş veya aniden başlayabilir; başparmağa ve ön kola doğru yayılabilir.
  • Hareketle artan ağrı: Kavrama, sıkma, bileği çevirme, kapı kolu açma, kavanoz açma, bebek kaldırma ve başparmağı hareket ettirme sırasında ağrının artması.
  • Şişlik: El bileğinin başparmak tarafında, kemik çıkıntısının üzerinde hafif şişlik; bazen içi sıvı dolu kist.
  • Hassasiyet: Bölgeye bastırıldığında belirgin ağrı.
  • Takılma veya gıcırdama hissi: Başparmağı hareket ettirirken.
  • Başparmak ve bilek hareketlerinde zorluk ve güç kaybı
  • Uyuşma: Nadiren, yakındaki küçük bir duyu sinirinin etkilenmesiyle başparmak ve işaret parmağının üst kısmında uyuşma.

Tedavi edilmezse ağrı başparmağa ve ön kola yayılabilir, günlük işleri yapmak giderek zorlaşabilir.

Tanı Nasıl Konur?

  • Öykü: Ağrının yeri, başlangıcı, tetikleyen hareketler, meslek, hobiler ve yeni doğum yapmış olma sorgulanır.
  • Fizik muayene: El bileğinin başparmak tarafında hassasiyet ve şişlik aranır.
  • Finkelstein testi: Tanıda en sık kullanılan muayene testidir. Başparmak avuç içine doğru bükülüp diğer parmaklarla kavranır ve el bileği küçük parmak tarafına doğru bükülür. Bu hareketle el bileğinin başparmak tarafında keskin ağrı ortaya çıkması De Quervain tenosinovitini düşündürür.
  • Ultrasonografi: Tendon kılıfının kalınlaşmasını, iltihabı ve sıvıyı gösterir; tünel içindeki ek bölmeyi saptayabilir ve enjeksiyonların yönlendirilmesinde kullanılır.
  • Röntgen: Genellikle gerekmez; başparmak kökü eklem kireçlenmesi (artrozu), kırıklar ve diğer kemik sorunlarını dışlamak için çekilebilir.

De Quervain tenosinoviti; başparmak kökü eklem kireçlenmesi, el bileği kırıkları (özellikle skafoid kemik kırığı), kesişme sendromu, gangliyon kisti ve sinir sıkışmaları ile karışabilir.

Tedavi Seçenekleri

Ameliyatsız Tedavi

Hastaların büyük çoğunluğu ameliyatsız tedaviyle iyileşir:

  • Dinlenme ve aktivite düzenlemesi: Ağrıyı artıran hareketlerin azaltılması veya farklı şekilde yapılması.
  • Başparmak ateli (splint): Başparmağı ve el bileğini hareketsiz tutan özel bir atel, genellikle birkaç hafta süreyle gündüz ve gece kullanılır. Tendonların dinlenmesini sağlar.
  • Soğuk uygulama: Bölgeye günde birkaç kez 10–15 dakika süreyle bir beze sarılmış buz uygulanması.
  • İltihap giderici ağrı kesiciler: Ağızdan veya krem şeklinde; ağrı ve şişliği azaltır.
  • Kortizon enjeksiyonu: Tendon kılıfının içine yapılan kortizon enjeksiyonu, iltihabı azaltmada oldukça etkilidir. Birçok hastada tek enjeksiyonla belirgin düzelme sağlanır; gerekirse tekrarlanabilir. Ultrason eşliğinde yapılması başarıyı artırabilir. Nadir yan etkiler arasında ciltte incelme ve renk açılması bulunur.
  • Fizik tedavi ve el terapisi: Ağrı azaldıktan sonra esneme ve güçlendirme egzersizleri; ergonomik öneriler; ultrason ve diğer fizik tedavi yöntemleri.

Cerrahi Tedavi

Ameliyatsız tedavilere (atel, ilaç ve bir veya iki kortizon enjeksiyonu) rağmen birkaç ay içinde düzelmeyen veya sık tekrarlayan olgularda cerrahi tedavi önerilir. Ameliyatta, lokal anestezi altında el bileğinin başparmak tarafından yapılan küçük bir kesiyle tendonların geçtiği tünelin tavanı açılarak tendonlar serbestleştirilir. Varsa ek bölme de açılır. Ameliyat genellikle günübirlik yapılır. Ameliyat sonrası kısa bir süre atel ve ardından el terapisi uygulanabilir. Başarı oranı yüksektir; ancak nadir olarak yakındaki duyu sinirinde tahriş, iz hassasiyeti ve tendonların yerinden kayması görülebilir.

Yeni Anneler İçin Öneriler

  • Bebeğinizi kaldırırken başparmağınızı ve bileğinizi zorlamak yerine kollarınızın tamamını kullanın; bebeği kolunuzla ve avucunuzla kavrayın.
  • Emzirirken bebeğin başını desteklemek için yastık kullanın.
  • Bebek taşıma kangurusu veya askısı kullanarak bileklerinize binen yükü azaltın.
  • Gün içinde ellerinizi dinlendirin.
  • Atel kullanmanız önerildiyse, bebek bakımı sırasında da kullanmaya özen gösterin.
  • Emziriyorsanız ilaç kullanmadan önce hekiminize danışın.

Doğum sonrası gelişen De Quervain tenosinoviti çoğu zaman emzirme dönemi bitiminde ve bebek büyüdükçe kendiliğinden de düzelebilir; ancak belirtiler belirginse tedavi edilmelidir.

Korunma Yolları

  • Başparmağı ve bileği zorlayan tekrarlayan hareketlerde sık sık mola verin.
  • Telefon kullanırken yalnızca başparmağınızı kullanmak yerine diğer parmaklarınızı veya sesli komutları kullanın; uzun süreli kullanımdan kaçının.
  • Kavanoz açma, sıkma gibi işlerde yardımcı aletler kullanın.
  • Bilgisayar başında el bileğinizi düz tutun; ergonomik klavye ve fare kullanın.
  • Ağır nesneleri kaldırırken bileğinizi bükmeden, iki elinizle ve kollarınızın gücünü kullanarak kaldırın.
  • Spor ve egzersiz öncesi ısınma ve esneme hareketleri yapın.
  • Diyabet gibi altta yatan hastalıklarınızı kontrol altında tutun.

Sık Sorulan Sorular

  • De Quervain tenosinoviti kendiliğinden geçer mi? Hafif olgularda dinlenme ve aktivite düzenlemesiyle geçebilir; ancak çoğu zaman atel ve tedavi gerekir. Tedavi edilmezse aylarca sürebilir.
  • Kortizon iğnesi zararlı mı? Doğru şekilde uygulandığında güvenli ve etkili bir tedavidir; nadiren ciltte incelme ve renk değişikliği yapabilir.
  • Ameliyattan sonra ne zaman elimi kullanabilirim? Hafif günlük işlere genellikle birkaç gün içinde başlanabilir; zorlayıcı işlere dönüş birkaç hafta sürebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

El bileğinizin başparmak tarafında birkaç günden uzun süren ağrı, şişlik veya hassasiyet varsa, başparmağınızı ve bileğinizi hareket ettirirken ağrı artıyorsa, kavrama gücünüz azaldıysa ya da evde uyguladığınız önlemlere rağmen şikâyetleriniz geçmiyorsa bir fiziksel tıp ve rehabilitasyon veya ortopedi uzmanına başvurun.

Acil durum: El bileğine düşme veya darbe sonrasında ani başlayan şiddetli ağrı, şişlik ve şekil bozukluğu (kırık olabilir) ya da bölgede kızarıklık, sıcaklık, şişlikte hızlı artış ve ateş (enfeksiyon olabilir) varsa beklemeden acil servise başvurun.

De Quervain tenosinoviti fiziksel tıp ve rehabilitasyon, ortopedi ve travmatoloji ve el cerrahisi uzmanları tarafından tedavi edilir; el terapisi için fizyoterapistlerden destek alınır. Romatizmal hastalık şüphesinde romatoloji uzmanları sürece katılabilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.

Sık Sorulan Sorular

De Quervain tenosinoviti kendiliğinden geçer mi?

Hafif vakalarda zorlayıcı hareketlerden kaçınmak ve dinlenmek yakınmaları azaltabilir. Ancak ağrı sürüyorsa tedavi edilmezse uzun süre devam edebilir; değerlendirme ve tedavi için hekime başvurmak önerilir.

Neden anne bileği deniyor?

Yeni doğum yapmış annelerde, bebeği kaldırırken başparmak ve bileğin tekrar tekrar zorlanması ve gebelikle ilgili hormonal değişiklikler nedeniyle sık görüldüğü için bu adla anılır.

Finkelstein testi nedir?

Başparmağın avuç içine kapatılıp üzerine diğer parmakların kapatıldığı ve bileğin serçe parmak tarafına büküldüğü bir muayene hareketidir. Bileğin başparmak tarafında ağrı oluşması tanıyı destekler. Testi hekimin yapması ve yorumlaması gerekir.

Atel ne kadar süre takılmalı?

Atelin süresi ve nasıl kullanılacağı yakınmaların şiddetine göre hekim tarafından belirlenir. Atel kullanımı genellikle başparmağı dinlendiren diğer önlemlerle birlikte uygulanır.

Ameliyat gerekir mi?

Çoğu hasta atel, ilaç, fizik tedavi ve gerekirse enjeksiyonla düzelir. Bu tedavilere yanıt alınamayan hastalarda tendon kılıfını genişleten küçük bir ameliyat seçenek olabilir.

De Quervain Tenosinoviti ile ilgili sorunuz mu var?

Kendi durumunuzu yazın, De Quervain Tenosinoviti ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.

Bu konuda kendi sorumu sor →