Düz Taban

Düz Taban Nedir?

Düz taban (pes planus), ayağın iç kenarındaki kemerin çökmesi ya da hiç oluşmaması nedeniyle ayak tabanının yere büyük ölçüde temas ettiği durumdur. Ayakta dururken ayak izi neredeyse tamamen dolu görünür. Bebeklik ve erken çocuklukta ayak kemeri henüz gelişmediği için düz taban görünümü çok yaygındır ve çoğu çocukta ilerleyen yıllarda kemer kendiliğinden belirginleşir. Yetişkinlerde ise düz taban doğuştan olabildiği gibi sonradan da gelişebilir. Bazı kişilerde hiçbir sorun çıkarmazken bazılarında ayak, diz ve bel bölgesinde ağrıya yol açabilir.

Belirtileri

• Ayakta durunca iç ayak kemerinin belirgin olmaması ya da yere yakın olması
• Uzun süre ayakta kalınca veya yürüyünce ayak tabanında ve iç ayak bileği çevresinde ağrı, yorgunluk
• Topuk ağrısı, ayak bileğinde şişlik
• Ayağın içe doğru yıkılması, ayakkabının iç kenarında daha fazla aşınma
• Diz, kalça ve bel ağrısı (yürüyüş düzeninin değişmesine bağlı)
• Çocuklarda çabuk yorulma ve koşmak istememe

Düz tabanı olan pek çok kişide belirti yoktur. Belirti yoksa çoğu zaman tedavi gerekmez.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Kalıtsal yatkınlık ve doğuştan gevşek bağ dokusu
• Çocuklukta ayak kemerinin gelişimindeki normal gecikme (esnek düz taban)
• Fazla kilo ve obezite
• Yaşlanma ve ayağı destekleyen bağ ve tendonların zayıflaması, özellikle iç ayak bileği arkasından geçen tibialis posterior tendonunun yetersizliği
• Ayak ve ayak bileği yaralanmaları, kırıklar
• Romatizmal hastalıklar, diyabet ve bazı sinir-kas hastalıkları
• Uzun süre ayakta çalışma ve uygun olmayan ayakkabı kullanımı
• Doğuştan ayak kemikleri arasında bağlantı anomalileri (nadir)

Tanı

Tanı hekimin muayenesiyle konur. Hekim ayağı ayakta dururken ve yürürken inceler, ayak izini değerlendirir. Kişiden parmak ucuna yükselmesi istendiğinde kemerin belirginleşip belirginleşmediğine bakılır. Bu, esnek ve sert düz taban ayrımı için önemlidir. Ağrı varsa ya da yapısal bir sorun düşünülüyorsa ayak röntgeni, gerektiğinde ultrason veya MR ile tendon ve kemik yapıları değerlendirilir. Çocuklarda her düz taban tedavi gerektirmez, hekim büyüme sürecini birlikte değerlendirir.

Tedavi ve Korunma

Ağrısı ve işlev kaybı olmayan esnek düz taban çoğu zaman tedavi gerektirmez, yalnızca izlenir. Şikâyet varsa tedavi hekim ve fizyoterapist tarafından kişiye göre planlanır. Başlıca yaklaşımlar şunlardır:

• Uygun ayakkabı: Ayağı destekleyen, sağlam topuklu ve rahat, çok düz ya da çok yumuşak olmayan ayakkabılar
• Tabanlık ve ortez: Ayak kemerini destekleyen, gerekirse kişiye özel hazırlanan tabanlıklar
• Fizyoterapi: Ayak ve ayak bileği kaslarını güçlendirme, germe ve yürüyüş düzenini iyileştirme egzersizleri
• Kilo kontrolü: Fazla kiloda ayağa binen yükün azaltılması
• İlaç ve soğuk uygulama: Ağrı ve şişlik için hekimin uygun gördüğü yöntemler. Ağrı kesicileri kendi başınıza uzun süre kullanmayın
• Cerrahi: Diğer yöntemlerle yeterli yanıt alınamayan ve ciddi yapısal sorunu olan az sayıda kişide düşünülür

Korunmak için uygun ayakkabı seçmek, sağlıklı kiloyu korumak ve ayak-bilek kaslarını güçlü tutmak yardımcı olur.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Çocuğunuzda yürüme sırasında belirgin ağrı, topallama, sık düşme veya tek taraflı düz taban fark ederseniz çocuk ortopedisi ya da fizik tedavi uzmanına başvurun. Yetişkinlerde iç ayak bileği çevresinde giderek artan ağrı, ayağın hızla içe yıkılması veya günlük yaşamı kısıtlayan ağrı varsa değerlendirme gerekir. Ayağın aniden şişmesi, kızarması, ateş, şiddetli ağrı ya da yük veremeyecek kadar ağrı olursa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.