Prostatit

Prostatit Nedir?

Prostatit, erkeklerde mesanenin hemen altında bulunan ve meni sıvısının bir kısmını üreten ceviz büyüklüğündeki prostat bezinin iltihaplanması veya prostat bölgesinde ağrıya yol açan durumların genel adıdır. Prostat iltihabı ani başlayan ve ateşle seyreden bir bakteri enfeksiyonu şeklinde olabileceği gibi, aylarca süren kronik pelvik ağrı şeklinde de görülebilir.

Prostatit, 50 yaş altındaki erkeklerde en sık görülen ürolojik sorundur ve her yaştaki erkeği etkileyebilir. Erkeklerin yaklaşık %10–15'i yaşamlarının bir döneminde prostatit belirtileri yaşar. Prostatit, prostat büyümesi veya prostat kanserinden farklı bir durumdur ve prostat kanserine neden olmaz.

Akut bakteriyel prostatit antibiyotiklerle genellikle tamamen iyileşir. Kronik prostatit ise daha uzun süreli ve sabır gerektiren bir tedavi sürecine ihtiyaç duyar; ancak doğru yaklaşımla belirtilerin önemli ölçüde azaltılması mümkündür.

Prostatit Türleri

• Akut bakteriyel prostatit: Prostatın ani başlayan bakteriyel enfeksiyonudur. Yüksek ateş, titreme, şiddetli ağrı ve idrar yapma güçlüğü ile seyreder. Acil tedavi gerektirir.
• Kronik bakteriyel prostatit: Prostatta bakterinin uzun süre kalarak tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarına yol açmasıdır. Belirtiler daha hafiftir ve gelip gider.
• Kronik prostatit / kronik pelvik ağrı sendromu (KP/KPAS): En sık görülen türdür (vakaların %90'ından fazlası). En az 3 ay süren pelvik bölge ağrısı ile karakterizedir; ancak idrarda veya prostat salgısında bakteri saptanmaz. Nedeni tam olarak bilinmemektedir.
• Asemptomatik iltihabi prostatit: Belirti vermez; başka nedenlerle yapılan tetkiklerde (örneğin PSA yüksekliği araştırılırken alınan biyopside) tesadüfen saptanır ve genellikle tedavi gerektirmez.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Bakteriyel Prostatit

Genellikle idrar yolundan gelen bakteriler (en sık E. coli) prostata ulaşarak enfeksiyona yol açar. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar da neden olabilir. Risk faktörleri şunlardır:

• İdrar yolu enfeksiyonları
• İdrar sondası kullanımı
• Prostat biyopsisi ve idrar yolu girişimleri
• İdrar yolu darlıkları ve prostat büyümesi
• Korunmasız cinsel ilişki
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması, diyabet

Kronik Pelvik Ağrı Sendromu

Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte birden fazla etkenin rol oynadığı düşünülmektedir:

• Pelvik taban kaslarında gerginlik ve spazm
• Sinirlerin aşırı duyarlı hale gelmesi
• Geçirilmiş enfeksiyonlar
• İdrarın prostat kanallarına geri kaçması
• Bağışıklık sistemine bağlı iltihap
• Uzun süre oturarak çalışma, bisiklet ve motosiklet kullanımı
• Stres, kaygı ve depresyon (belirtileri artırabilir)

Belirtileri Nelerdir?

Akut Bakteriyel Prostatit

• Ani başlayan yüksek ateş ve titreme
• İdrar yaparken yanma ve ağrı
• Sık ve acil idrara çıkma
• İdrar yapmada zorlanma, idrar akımında zayıflama, bazen hiç idrar yapamama
• Makat, testisler ile makat arası bölge (perine), kasık ve bel ağrısı
• Bulanık veya kanlı idrar
• Halsizlik, kas ağrıları

Kronik Prostatit / Kronik Pelvik Ağrı Sendromu

• Perine bölgesinde, testislerde, penis ucunda, kasıkta, alt karında veya belde ağrı ve rahatsızlık
• Boşalma sırasında veya sonrasında ağrı
• İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, idrar akımında zayıflama
• Uzun süre oturunca artan ağrı
• Cinsel isteksizlik ve sertleşme sorunları
• Yorgunluk, uyku sorunları, kaygı ve depresif ruh hali

Tanı Nasıl Konur?

• Öykü ve fizik muayene: Şikâyetlerin süresi ve özelliği sorgulanır; karın, kasık ve genital bölge muayenesi yapılır.
• Parmakla rektal muayene: Akut prostatitte prostat şiş, sıcak ve çok hassastır; bu durumda muayene çok nazik yapılır ve prostat masajı yapılmaz.
• İdrar tahlili ve idrar kültürü
• Kan testleri: Akut prostatitte enfeksiyon belirteçleri ve gerekirse kan kültürü.
• Prostat salgısı ve meni kültürü: Kronik bakteriyel prostatit şüphesinde.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon testleri
• Ultrason: Mesanede kalan idrar miktarının ölçülmesi ve prostat apsesinin araştırılması.
• Belirti skorlama ölçekleri: Kronik prostatitte şikâyetlerin şiddetinin ve tedaviye yanıtın değerlendirilmesi için.

Prostatit, PSA değerini geçici olarak yükseltebilir. Bu nedenle prostatit sırasında veya hemen sonrasında ölçülen yüksek PSA değerleri, tedaviden birkaç hafta sonra tekrar kontrol edilmelidir.

Tedavi Seçenekleri

Akut Bakteriyel Prostatit

• Antibiyotikler: Genellikle 2–4 hafta süreyle kullanılır. Ağır vakalarda hastaneye yatış ve damar yoluyla antibiyotik gerekebilir. Antibiyotik, belirtiler geçse bile önerilen süre boyunca eksiksiz kullanılmalıdır.
• Ağrı kesiciler ve ateş düşürücüler
• Alfa blokerler: İdrar yapmayı kolaylaştırmak için.
• Bol sıvı alımı ve dinlenme
• İdrar yapamama durumunda: Karın duvarından mesaneye ince bir sonda yerleştirilmesi.
• Prostat apsesi gelişirse: Apsenin boşaltılması.

Kronik Bakteriyel Prostatit

Prostata iyi geçebilen antibiyotiklerle genellikle 4–6 hafta süren tedavi uygulanır. Tekrarlayan durumlarda uzun süreli düşük doz antibiyotik gerekebilir.

Kronik Pelvik Ağrı Sendromu

Tek bir tedavi herkeste etkili değildir; genellikle birden fazla yöntemin birlikte kullanıldığı kişiye özel bir tedavi planı uygulanır:

• Alfa blokerler: İdrar şikâyetlerini azaltabilir.
• İltihap giderici ve ağrı kesici ilaçlar
• Sinir ağrısına yönelik ilaçlar ve bazı antidepresanlar: Kronik ağrının kontrolünde.
• Pelvik taban fizyoterapisi: Gergin kasların gevşetilmesi, tetik nokta tedavisi ve biofeedback; pek çok hastada belirgin fayda sağlar.
• Sıcak oturma banyoları
• Şok dalga tedavisi: Bazı merkezlerde uygulanmaktadır.
• Psikolojik destek ve stres yönetimi: Kronik ağrıyla baş etmede önemlidir.
• Antibiyotik: Bakteri saptanmayan kronik pelvik ağrı sendromunda uzun süreli antibiyotik kullanımı genellikle fayda sağlamaz.

Prostatit Hakkında Sık Sorulanlar

• Prostatit prostat kanserine dönüşür mü? Hayır. Prostatit kanser değildir ve prostat kanserine yol açtığı gösterilmemiştir.
• Prostatit kısırlık yapar mı? Çoğu hastada yapmaz; ancak bazı enfeksiyonlar sperm kalitesini geçici olarak etkileyebilir.
• Prostatit eşime bulaşır mı? Bakteri saptanmayan kronik pelvik ağrı sendromu bulaşıcı değildir. Cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon saptanırsa eşin de tedavi edilmesi gerekir.
• Cinsel ilişki prostatiti kötüleştirir mi? Akut enfeksiyon döneminde ilişkiye ara verilmesi önerilir; kronik prostatitte düzenli cinsel yaşam genellikle zararlı değildir.

Prostatit ile Karışabilecek Durumlar

Benzer şikâyetler; idrar yolu enfeksiyonu, iyi huylu prostat büyümesi, idrar yolu taşları, mesane ağrı sendromu, idrar kanalı darlığı, kasık fıtığı, testis ve epididim iltihabı, makat bölgesi hastalıkları (hemoroid, anal fissür) ve bel kaynaklı sinir sıkışmaları ile de ortaya çıkabilir. Bu nedenle uzun süren şikâyetlerde ayrıntılı değerlendirme yapılmalıdır.

Günlük Yaşamda Öneriler

• Bol su için; idrarınızı uzun süre tutmayın.
• Uzun süre oturmaktan kaçının; oturmanız gerekiyorsa ortası boşluklu minder kullanın ve sık sık kalkın.
• Bisiklet ve motosiklet kullanımını sınırlayın veya uygun sele kullanın.
• Alkol, kafein, baharatlı ve asitli yiyecekler belirtileri artırıyorsa azaltın.
• Düzenli egzersiz yapın; yürüyüş ve yoga pelvik taban kaslarının gevşemesine yardımcı olabilir.
• Kabız kalmamaya dikkat edin.
• Stresle baş etme yöntemleri öğrenin.
• Güvenli cinsel ilişki için prezervatif kullanın.
• Kronik prostatitte iyileşmenin zaman alabileceğini bilin; tedaviye sabırla ve düzenli devam edin.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, perine, testis veya kasık bölgesinde ağrı, ağrılı boşalma ya da idrarda kan varsa bir üroloji uzmanına başvurun.

Acil durum: Yüksek ateş ve titreme ile birlikte idrar yaparken şiddetli yanma ve ağrı, hiç idrar yapamama, şiddetli karın veya perine ağrısı, bilinç bulanıklığı ya da tansiyon düşüklüğü belirtileri (baş dönmesi, bayılma) varsa beklemeden acil servise başvurun. Prostat biyopsisinden sonra gelişen ateş de acildir.

Prostatit üroloji uzmanları tarafından tedavi edilir; kronik pelvik ağrıda fiziksel tıp ve rehabilitasyon, algoloji ve psikiyatri uzmanları da sürece katılabilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.