Tendinit

Tendinit Nedir?

Tendinit, kasları kemiklere bağlayan kalın, lifli bağ dokusu yapıları olan tendonların iltihaplanması veya tahriş olmasıdır. Tendonlar, kasların kasılmasıyla oluşan kuvveti kemiklere ileterek eklemlerin hareket etmesini sağlar. Tekrarlayan hareketler ve aşırı yüklenme sonucu tendonlarda küçük yırtıklar ve iltihap gelişebilir; bu durum ağrı, hassasiyet ve hareket kısıtlılığına yol açar. Tendon iltihabı olarak da bilinir.

Günümüzde uzun süren tendon sorunlarının önemli bir kısmında asıl sorunun iltihaptan çok tendonun yapısal yıpranması ve dejenerasyonu olduğu bilinmektedir. Bu nedenle bu duruma tendinopati veya tendinozis adı da verilir. Bu ayrım tedavi yaklaşımını etkiler.

Tendinit, vücuttaki herhangi bir tendonda görülebilir; ancak en sık omuz, dirsek, el bileği, diz, kalça ve topuk bölgelerinde ortaya çıkar. Sporcularda, fiziksel işlerde çalışanlarda ve 40 yaş üzerindeki kişilerde daha sıktır. Tendinitin büyük çoğunluğu dinlenme, egzersiz ve fizik tedavi ile iyileşir; ancak ihmal edilirse kronikleşebilir veya tendon yırtığına yol açabilir.

Sık Görülen Tendinit Türleri

• Omuz tendiniti (rotator manşet tendiniti): Omuz ekleminin çevresindeki tendonların iltihabı; kolu kaldırırken ve geceleri omuz üzerine yatarken ağrı yapar.
• Biseps tendiniti: Omzun ön kısmında, kolu kaldırırken ve dirseği bükerken ağrı.
• Tenisçi dirseği (lateral epikondilit): Dirseğin dış kısmında; bilek ve parmakları geriye doğru bükerken, kavrarken ve çevirirken ağrı.
• Golfçü dirseği (medial epikondilit): Dirseğin iç kısmında ağrı.
• De Quervain tenosinoviti: El bileğinin başparmak tarafındaki tendonların ve kılıflarının iltihabı; özellikle yeni annelerde bebeği kucaklamaya bağlı sık görülür.
• Tetik parmak: Parmak tendonunun kılıfında daralma; parmağın bükülüp takılması ve kilitlenmesi.
• Patellar tendinit ("atlayıcı dizi"): Diz kapağının alt kısmında; sıçrama, koşma ve merdiven inmekle artan ağrı.
• Aşil tendiniti: Topuğun arkasında; koşma, yürüme ve parmak ucunda durmakla artan ağrı ve sabah sertliği.
• Kalça tendinopatisi (gluteal tendinopati): Kalçanın dış tarafında ağrı; o tarafa yatınca artar.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Tekrarlayan hareketler: Aynı hareketin sürekli tekrarlanması; bilgisayar kullanımı, boyacılık, marangozluk, montaj işleri, müzik aleti çalma.
• Ani aşırı yüklenme: Spor veya iş yükünün aniden artırılması.
• Sporlar: Tenis, golf, koşu, basketbol, voleybol, yüzme, beyzbol, halter.
• Yanlış teknik ve uygunsuz ekipman: Hatalı raket tutuşu, uygun olmayan koşu ayakkabıları.
• Yaş: Yaşla birlikte tendonların esnekliği ve kanlanması azalır.
• Kötü duruş ve kas dengesizlikleri
• Yetersiz ısınma ve esneklik
• Hastalıklar: Diyabet, romatoid artrit, gut, tiroid hastalıkları, böbrek yetmezliği.
• Bazı ilaçlar: Florokinolon grubu antibiyotikler (siprofloksasin, levofloksasin gibi) tendinit ve tendon yırtığı riskini artırabilir; özellikle ileri yaşta ve kortizon ile birlikte kullanıldığında.
• Obezite

Belirtileri Nelerdir?

• Tendonun bulunduğu bölgede, hareketle artan ağrı
• Dokunmakla hassasiyet
• Hafif şişlik
• Sabahları veya dinlendikten sonra sertlik
• Hareket ettirirken çıtırtı veya sürtünme hissi
• Etkilenen bölgede güç kaybı
• Bazı durumlarda tendon üzerinde ele gelen küçük şişlik veya nodül

Ağrı başlangıçta yalnızca aktivite sonrasında hissedilirken, ilerledikçe aktivite sırasında ve hatta dinlenirken de ortaya çıkabilir.

Tanı Nasıl Konur?

• Öykü ve fizik muayene: Tanı genellikle muayene ile konur. Hekim ağrının yerini, hareketlerle ilişkisini, hassasiyeti ve kas gücünü değerlendirir; etkilenen tendonu zorlayan özel testler uygular.
• Ultrason: Tendonun kalınlaşmasını, iltihabını, kısmi yırtıklarını ve kanlanma artışını gösterir; aynı zamanda enjeksiyon rehberliği için kullanılabilir.
• MR: Tendon yırtığından şüphelenildiğinde veya tanı belirsiz olduğunda.
• Röntgen: Kalsiyum birikimi (kalsifik tendinit), kemik çıkıntıları veya eklem sorunlarını değerlendirmek için.
• Kan testleri: Romatizmal hastalık, gut veya diyabet şüphesinde.

Tedavi Seçenekleri

İlk Dönem

• Göreceli dinlenme: Ağrıya yol açan aktiviteyi azaltmak; ancak tamamen hareketsiz kalmamak. Tendonlar iyileşmek için kontrollü yüklenmeye ihtiyaç duyar.
• Soğuk uygulama: Akut ağrı ve şişlikte günde birkaç kez 15–20 dakika.
• Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar: Hekim önerisiyle kısa süreli; jel ve krem formları da kullanılabilir.
• Atel, bandaj veya destekler: Bazı bölgelerde (örneğin de Quervain, tenisçi dirseği) kısa süreli kullanılabilir.

Egzersiz ve Fizik Tedavi

Tendinit ve tendinopati tedavisinin en önemli bileşeni, fizyoterapist eşliğinde kademeli olarak yürütülen egzersiz programıdır:

• Eksantrik güçlendirme egzersizleri: Kasın uzarken kasıldığı egzersizler; özellikle Aşil ve patellar tendinopatide etkilidir.
• İzometrik egzersizler: Ağrıyı azaltmada faydalıdır.
• Germe ve esneklik egzersizleri
• Fizik tedavi uygulamaları: Ultrason, lazer, elektroterapi, manuel terapi, kinezyo bant.
• Şok dalga tedavisi (ESWT): Kronik tendinopatilerde ve kalsifik tendinitte etkili olabilir.

Enjeksiyonlar

• Kortizon enjeksiyonu: Kısa süreli ağrı kontrolü sağlayabilir; ancak tekrarlayan enjeksiyonlar tendonu zayıflatabileceği ve yırtılma riskini artırabileceği için dikkatli kullanılmalıdır. Aşil ve patellar tendonun içine doğrudan uygulanmaz.
• PRP (trombositten zengin plazma): Bazı kronik tendinopatilerde uygulanmaktadır.

Cerrahi Tedavi

6–12 aylık düzenli tedaviye rağmen düzelmeyen kronik tendinopatilerde, tetik parmakta, de Quervain'de veya tendon yırtığı gelişen durumlarda cerrahi gerekebilir.

İyileşme Süresi

Akut tendinit genellikle 2–6 hafta içinde düzelir. Kronik tendinopatilerde ise iyileşme 3–6 ay, bazen daha uzun sürebilir. Tendonların kanlanması kaslara göre daha az olduğu için iyileşme yavaştır; sabır ve egzersiz programına düzenli devam etmek çok önemlidir. Ağrı geçtikten sonra aktiviteye kademeli olarak dönülmelidir.

Tendinit Hakkında Sık Sorulanlar

• Tendinitte tamamen dinlenmeli miyim? Hayır. Uzun süreli tam dinlenme tendonu zayıflatır. Ağrıyı belirgin şekilde artırmayan, kontrollü egzersizler iyileşmeyi hızlandırır.
• Sıcak mı, soğuk mu uygulamalıyım? Ağrı ve şişliğin yeni başladığı dönemde soğuk, kronik sertlik ve gerginlikte ılık uygulama genellikle daha rahatlatıcıdır.
• Kortizon iğnesi tendiniti tamamen geçirir mi? Kortizon ağrıyı geçici olarak azaltabilir; ancak tendonun asıl iyileşmesi için egzersiz ve yük yönetimi şarttır. Tekrarlayan iğneler tendonu zayıflatabilir.
• Tendinit tekrarlar mı? Neden olan hareketler değiştirilmez ve kaslar güçlendirilmezse tekrarlayabilir; önleyici egzersizlere devam etmek önemlidir.

Tendinitten Korunma

• Aktivite öncesinde ısının ve sonrasında germe hareketleri yapın.
• Egzersiz yoğunluğunu ve süresini kademeli olarak artırın.
• Doğru spor tekniği öğrenin ve uygun ekipman kullanın.
• Tekrarlayan işlerde düzenli ara verin, hareketleri çeşitlendirin.
• Çalışma ortamınızı ergonomik hale getirin; klavye ve fare pozisyonunu düzenleyin.
• Kas gücü ve esnekliğinizi düzenli egzersizle koruyun.
• Ağrıyı görmezden gelip zorlamaya devam etmeyin.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun; diyabetiniz varsa kan şekerinizi kontrol altında tutun.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Bir tendon bölgesindeki ağrı birkaç hafta içinde dinlenme ve basit önlemlerle geçmiyorsa, günlük işlerinizi veya sporunuzu kısıtlıyorsa, sık tekrarlıyorsa ya da parmağınızda takılma ve kilitlenme oluyorsa bir hekime başvurun.

Acil durum: Ani "kopma" sesi veya hissi ile birlikte şiddetli ağrı, ilgili hareketi yapamama (örneğin parmak ucunda duramama veya kolu kaldıramama), tendon üzerinde belirgin çukurluk, ya da eklem çevresinde kızarıklık, sıcaklık ve şişlikle birlikte ateş varsa beklemeden acil servise veya ortopedi uzmanına başvurun. Florokinolon grubu antibiyotik kullanırken ani tendon ağrısı başlarsa ilacı bırakmadan önce hemen hekiminize danışın.

Tendinit fiziksel tıp ve rehabilitasyon, ortopedi ve travmatoloji ve spor hekimliği uzmanları tarafından tedavi edilir; el ve bilek sorunlarında el cerrahisi uzmanları da sürece katılabilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.