Testis Kanseri

Üroloji

Testis kanseri, genç erkeklerde sık görülen ve erken teşhisle başarıyla tedavi edilebilen bir kanser türüdür. Belirtileri arasında testiste sertlik, şişlik ve ağrı bulunur. Risk faktörleri arasında inmemiş testis ve aile öyküsü sayılabilir. Tanıda ultrasonografi ve tümör belirteçleri kullanılır; kesin tanı orşiektomi ile konur. Tedavide cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi uygulanır. Düzenli kendi kendine muayene erken teşhis için önemlidir.

Testis Kanseri Nedir?

Testis kanseri, erkeklerde skrotum (torba) içinde yer alan ve sperm ile testosteron hormonu üreten testislerde (yumurtalıklar) gelişen kanserdir. Tüm kanserler içinde nadir görülmekle birlikte, 15–40 yaş arasındaki genç erkeklerde en sık görülen solid kanserdir.

Testis kanseri, tedavi başarısı en yüksek kanserlerden biridir. Erken evrede saptanan hastaların neredeyse tamamı, yayılmış hastalığı olanların bile büyük çoğunluğu tedaviyle tamamen iyileşir. Bu nedenle genç erkeklerin testislerini düzenli olarak kendilerinin muayene etmesi ve fark ettikleri değişiklikler için çekinmeden, gecikmeden hekime başvurması hayati önem taşır. Testis kanseri tanısında en büyük engel, utanma veya korku nedeniyle başvurunun geciktirilmesidir.

Testis Kanseri Türleri

Testis kanserlerinin yaklaşık %95'i, sperm üreten hücrelerden gelişen germ hücreli tümörlerdir. Bunlar iki ana gruba ayrılır:

Seminom

  • Germ hücreli tümörlerin yaklaşık yarısını oluşturur.
  • Genellikle 30–40'lı yaşlarda görülür.
  • Daha yavaş büyür ve radyoterapi ile kemoterapiye çok duyarlıdır.

Seminom Dışı Germ Hücreli Tümörler (Nonseminom)

  • Embriyonal karsinom, yolk sac (sarı kese) tümörü, koryokarsinom ve teratom alt tiplerini içerir. Çoğu zaman bu tiplerin birkaçı aynı tümörde karışık halde bulunur.
  • Genellikle daha genç yaşlarda (20'li yaşlar) görülür.
  • Daha hızlı büyüme ve yayılma eğilimi gösterebilir; ancak kemoterapiye çok iyi yanıt verir.

Diğer Testis Tümörleri

Testisin destek ve hormon üreten hücrelerinden gelişen Leydig ve Sertoli hücreli tümörler (çoğu iyi huyludur), ileri yaştaki erkeklerde testis lenfoması ve çocuklarda görülen tümörler daha nadir türlerdir.

Risk Faktörleri

  • İnmemiş testis (kriptorşidizm): En önemli risk faktörüdür. Doğumda testisin torbaya inmemiş olması, ameliyatla indirilmiş olsa bile riski artırır. Ameliyatın erken yaşta (genellikle 6–18 ay arasında) yapılması riski azaltır.
  • Daha önce bir testiste kanser geçirmiş olmak: Diğer testiste kanser gelişme riski artmıştır.
  • Aile öyküsü: Babasında veya erkek kardeşinde testis kanseri olanlarda risk belirgin şekilde artar.
  • Yaş: En sık 15–40 yaş arasında görülür.
  • Testiste in situ germ hücreli neoplazi: Kanser öncüsü hücre değişikliği.
  • Kısırlık ve testis gelişim bozuklukları
  • Klinefelter sendromu gibi bazı genetik durumlar
  • HIV enfeksiyonu
  • Beyaz ırk: Beyaz erkeklerde daha sık görülür.

Testise darbe almak, vazektomi, bisiklet sürmek veya sıkı iç çamaşırı giymenin testis kanserine neden olduğuna dair bir kanıt yoktur.

Belirtileri Nelerdir?

  • Testiste ağrısız şişlik veya sertlik: En sık belirtidir. Genellikle tek testiste, bezelye büyüklüğünde veya daha büyük, sert bir kitle olarak hissedilir.
  • Testisin büyümesi veya şeklinin değişmesi
  • Skrotumda ağırlık hissi
  • Testiste veya kasıkta künt ağrı, sızı
  • Skrotumda ani sıvı birikimi
  • Bir testisin diğerinden belirgin şekilde farklı hissedilmesi
  • Memelerde büyüme veya hassasiyet (jinekomasti): Bazı tümörlerin salgıladığı hormonlara bağlı.

Yayılıma Bağlı Belirtiler

  • Bel veya karın ağrısı (karın arkasındaki lenf bezlerine yayılım)
  • Öksürük, nefes darlığı, kanlı balgam (akciğer yayılımı)
  • Boyunda şişlik (lenf bezi büyümesi)
  • Baş ağrısı ve nörolojik belirtiler (çok nadiren beyin yayılımı)
  • Bacakta şişlik (pıhtı veya lenf bezi basısı)

Testiste ele gelen her şişlik kanser değildir. Epididimit (testis kanalı iltihabı), hidrosel (sıvı birikimi), varikosel (toplardamar genişlemesi), spermatosel ve kistler de şişliğe neden olabilir. Ancak ayırt etmek için mutlaka hekim muayenesi ve ultrason gerekir. İltihap tanısıyla antibiyotik verilen ancak 2 hafta içinde düzelmeyen şişlikler yeniden değerlendirilmelidir.

Kendi Kendine Testis Muayenesi

Genç erkeklerin ayda bir kez testislerini kendilerinin muayene etmesi önerilir:

  1. Muayeneyi, skrotum derisinin gevşek olduğu sıcak bir duş veya banyo sırasında ya da sonrasında yapın.
  2. Her testisi ayrı ayrı, başparmak üstte, işaret ve orta parmaklar altta olacak şekilde parmaklarınız arasında nazikçe yuvarlayın.
  3. Testisin yüzeyinde sert bir şişlik, düzensizlik veya boyut değişikliği olup olmadığını kontrol edin.
  4. Testisin arka-üst kısmında bulunan yumuşak, kıvrımlı yapı epididimdir ve normaldir; kitleyle karıştırılmamalıdır.
  5. İki testisin boyutunun hafifçe farklı olması normaldir.
  6. Herhangi bir değişiklik fark ederseniz beklemeden bir üroloji uzmanına başvurun.

Tanı Nasıl Konur?

  • Fizik muayene: Testisler, karın ve lenf bezleri muayene edilir.
  • Skrotal ultrason (Doppler): Tanıda ilk ve en önemli görüntüleme yöntemidir. Kitlenin testisin içinde mi dışında mı olduğunu, solid mi kistik mi olduğunu gösterir. Testis içinde solid kitle saptanması kanser açısından yüksek şüphe oluşturur.
  • Kan tümör belirteçleri:
    • AFP (alfa-fetoprotein)
    • Beta-hCG (insan koryonik gonadotropini)
    • LDH (laktat dehidrogenaz)
    Bu testler tanıyı desteklemenin yanı sıra evreleme, risk sınıflaması ve tedavi takibinde kullanılır. Normal çıkmaları kanseri dışlamaz.
  • Radikal inguinal orşiektomi: Testis kanserinde tanı ve tedavinin ilk adımıdır. Testisten iğne biyopsisi yapılmaz, çünkü tümör hücrelerinin yayılmasına neden olabilir. Bunun yerine kasıktan yapılan bir kesiyle tümörlü testis, sperm kanalı ve damarlarıyla birlikte çıkarılır ve patolojik inceleme ile kesin tanı konur.
  • Evreleme için görüntüleme: Karın, leğen ve göğüs tomografisi; gerekli durumlarda beyin MR'ı ve kemik sintigrafisi. Seminomda kalıntı kitlelerin değerlendirilmesinde PET-BT kullanılabilir.

Evreler

  • Evre 1: Kanser yalnızca testiste sınırlıdır.
  • Evre 2: Kanser karın arkasındaki (retroperitoneal) lenf bezlerine yayılmıştır.
  • Evre 3: Kanser karın dışındaki lenf bezlerine veya akciğer, karaciğer, kemik, beyin gibi uzak organlara yayılmıştır ya da tümör belirteçleri çok yüksektir.

Yayılmış hastalıkta, tümör belirteçleri ve yayılım yerlerine göre iyi, orta ve kötü risk grupları belirlenir ve tedavi buna göre planlanır.

Tedavi Seçenekleri

Orşiektomi (Testisin Çıkarılması)

Tüm hastalarda tedavinin ilk adımıdır. Tek testisin çıkarılması, diğer testis sağlıklıysa cinsel işlevleri, hormon üretimini ve doğurganlığı genellikle önemli ölçüde etkilemez. Görünüm kaygısı olan hastalara aynı ameliyatta veya daha sonra silikon testis protezi takılabilir.

Evre 1 Hastalıkta Ameliyat Sonrası Seçenekler

  • Aktif izlem: Birçok evre 1 hastada tercih edilen yöntemdir. Hastalar düzenli tümör belirteçleri, muayene ve tomografi ile yakından takip edilir; hastalık tekrarlarsa tedavi verilir ve bu durumda da tedavi başarısı çok yüksektir.
  • Kısa süreli kemoterapi: Tekrarlama riski yüksek seçilmiş hastalarda bir veya iki kür kemoterapi tekrarlama riskini belirgin şekilde azaltır.
  • Radyoterapi: Seminomda seçilmiş hastalarda karın arkasındaki lenf bezlerine uygulanabilir; günümüzde daha az tercih edilmektedir.

İleri Evre Hastalıkta

  • Kemoterapi: Sisplatin temelli kombinasyon kemoterapileri (BEP gibi) testis kanserinde son derece etkilidir; yayılmış hastalığı olan hastaların büyük çoğunluğu bu tedaviyle iyileşir.
  • Radyoterapi: Seminomda, sınırlı lenf bezi yayılımında kullanılabilir.
  • Retroperitoneal lenf bezi diseksiyonu (RPLND): Karın arkasındaki lenf bezlerinin ameliyatla çıkarılmasıdır. Kemoterapi sonrası kalan kitlelerde veya seçilmiş hastalarda uygulanır; deneyimli merkezlerde yapılmalıdır. Sinir koruyucu tekniklerle boşalma işlevi korunmaya çalışılır.
  • Yüksek doz kemoterapi ve kök hücre nakli: Tekrarlayan veya tedaviye dirençli hastalıkta seçilmiş hastalarda kullanılır.

Doğurganlık ve Sperm Saklama

Testis kanseri tanısı alan erkeklerin bir kısmında tanı anında sperm üretimi zaten azalmış olabilir. Kemoterapi ve radyoterapi sperm üretimini geçici veya kalıcı olarak etkileyebilir. Bu nedenle çocuk sahibi olmak isteyen tüm hastalara, mümkünse orşiektomiden önce ve mutlaka tedavi başlamadan önce sperm dondurma (sperm bankası) önerilmelidir. Tedavi sonrası birçok erkek doğal yolla veya yardımcı üreme teknikleriyle çocuk sahibi olabilmektedir.

Tedavi Sonrası Takip ve Uzun Dönem Etkiler

  • Tedavi sonrası belirli aralıklarla (ilk yıllarda daha sık) fizik muayene, tümör belirteçleri ve görüntüleme ile düzenli takip yapılır. Tekrarlamaların çoğu ilk 2 yılda görülür.
  • Kalan testisin düzenli kendi kendine muayenesine devam edilmelidir.
  • Uzun dönem olası etkiler: Testosteron eksikliği (yorgunluk, cinsel istek kaybı; gerekirse hormon tedavisi), kemoterapiye bağlı işitme kaybı ve kulak çınlaması, el-ayaklarda uyuşma, böbrek fonksiyonlarında etkilenme, kalp-damar hastalıkları riskinde artış, akciğer etkilenmesi (bleomisine bağlı) ve ikincil kanser riski.
  • Bu nedenle tedavi sonrası sigara içilmemesi, tansiyon, kolesterol ve kilo kontrolü, düzenli egzersiz önerilir.
  • Tanı ve tedavi sürecinde kaygı ve depresyon yaşanabilir; psikolojik destek almaktan çekinilmemelidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Testisinizde ağrılı veya ağrısız şişlik, sertlik, büyüme, şekil değişikliği, skrotumda ağırlık hissi ya da kasıkta geçmeyen sızı fark ederseniz utanmadan ve beklemeden bir üroloji uzmanına başvurun. Testisi inmemiş veya geç indirilmiş olan, ailesinde testis kanseri bulunan erkekler düzenli kendi kendine muayeneye özellikle dikkat etmelidir.

Acil durum: Testiste aniden başlayan şiddetli ağrı, şişlik, bulantı ve kusma (testis torsiyonu – testis dönmesi olabilir; ilk 6 saat içinde ameliyat gerekebilir), kemoterapi sırasında ateş, titreme, nefes darlığı, bacakta ani şişlik veya göğüs ağrısı varsa beklemeden acil servise başvurun.

Testis kanseri üroloji uzmanları tarafından tanı alır ve ameliyatla tedavi edilir. İlaç tedavisi tıbbi onkoloji, ışın tedavisi radyasyon onkolojisi uzmanlarınca uygulanır. Sperm saklama ve doğurganlık konusunda üroloji (androloji) ve tüp bebek merkezleri, hormon eksikliğinde endokrinoloji, çocuklarda çocuk ürolojisi ve çocuk onkolojisi uzmanları sürece katılır.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.

Sık Sorulan Sorular

Testis kanseri ne kadar yaygındır?

Testis kanseri, tüm erkek kanserlerinin yaklaşık %1'ini oluşturur ve en sık 15-35 yaş arasındaki genç erkeklerde görülür. Erken teşhis edildiğinde hayatta kalma oranı çok yüksektir.

Testis kanseri ağrı yapar mı?

Çoğu zaman ağrısız bir kitle veya sertlik şeklinde başlar. Ancak bazı hastalarda hafif veya keskin ağrı, testiste ağırlık hissi veya rahatsızlık da görülebilir.

Kendi kendine testis muayenesi nasıl yapılır?

Duş sırasında ılık suda skrotum gevşerken, her iki testisi elinizle dikkatlice yoklayın. Başparmak ve işaret parmağı arasında hafifçe döndürerek ele gelen sertlik veya kitle olup olmadığını kontrol edin. Bu muayeneyi ayda bir kez yapmanız önerilir.

Testis kanseri tedavi edilmezse ne olur?

Tedavi edilmezse kanser lenf düğümleri ve diğer organlara (akciğer, karaciğer, beyin) yayılabilir ve hayati tehlike oluşturabilir. Erken tedavi ile bu risk büyük ölçüde ortadan kalkar.

Testis kanseri tedavisi cinsel fonksiyonları etkiler mi?

Tek testisin alınması genellikle cinsel fonksiyonları ve ereksiyonu olumsuz etkilemez. Diğer testis normal çalışıyorsa hormon üretimi ve doğurganlık korunur. Ancak kemoterapi/radyoterapi geçici veya kalıcı kısırlığa neden olabilir; bu nedenle sperm dondurma seçeneği değerlendirilmelidir.

Testis Kanseri ile ilgili sorunuz mu var?

Kendi durumunuzu yazın, Testis Kanseri ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.

Bu konuda kendi sorumu sor →