Tiroglossal kist

Tiroglossal Kist Nedir?

Tiroglossal kist, boynun ön orta hattında yer alan, içi sıvı dolu, genellikle ağrısız bir şişliktir. Tiroglossal kanal kisti olarak da adlandırılır ve boynun en sık görülen doğumsal kitlesidir. Çocukluk çağında boyunda saptanan doğumsal şişliklerin önemli bir bölümünü oluşturur.

Tiroglossal kist doğumsal bir yapı olmakla birlikte, doğumda her zaman fark edilmez. Çoğunlukla 10 yaşından önce, özellikle bir üst solunum yolu enfeksiyonu sırasında şişip belirginleştiğinde dikkat çeker. Bir kısmı ise ancak erişkin yaşta fark edilir. Kız ve erkek çocuklarda benzer sıklıkta görülür.

Tiroglossal kistlerin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Ancak tekrarlayan enfeksiyonlara yol açabildikleri ve çok nadiren içlerinde kanser gelişebildiği için genellikle cerrahi olarak çıkarılmaları önerilir.

Nasıl Oluşur?

Tiroit bezi, anne karnındaki gelişim sırasında dilin kök kısmında oluşmaya başlar ve boyunda olması gereken yere, gırtlağın önüne doğru aşağı iner. Bu iniş sırasında arkasında tiroglossal kanal adı verilen ince bir yol bırakır. Normalde bu kanal gebeliğin erken haftalarında kendiliğinden kapanır ve kaybolur. Kanalın bir bölümü kapanmadan kaldığında, bu kalıntıdaki hücrelerin salgısı birikerek kist oluşturur.

Tiroglossal kanal, boyundaki dil kemiği (hiyoid kemik) ile yakın ilişki içindedir. Bu nedenle kist çoğunlukla dil kemiğinin hemen altında veya çevresinde yerleşir ve cerrahi tedavide bu kemiğin orta kısmının da çıkarılması gerekir.

Belirtileri Nelerdir?

• Boyunun ön orta hattında şişlik: Genellikle gırtlağın üstünde, dil kemiği hizasında, yuvarlak, yumuşak veya hafif sert, ağrısız bir kitle.
• Yutkunma ve dil çıkarma ile hareket etme: Kist, dil kemiğine ve dil köküne bağlı olduğu için yutkunurken ve dil dışarı çıkarıldığında yukarı doğru hareket eder. Bu, tiroglossal kistin tipik bir özelliğidir.
• Boyut değişiklikleri: Soğuk algınlığı ve boğaz enfeksiyonları sırasında büyüyüp sonra küçülebilir.

Enfekte Olduğunda

• Şişlikte hızlı büyüme
• Ağrı ve hassasiyet
• Üzerindeki ciltte kızarıklık ve ısı artışı
• Ateş
• Yutkunmada ağrı veya güçlük
• Ciltte açılan bir delikten iltihaplı akıntı gelmesi (fistül oluşumu)

Büyük kistler nadiren yutma veya nefes alma güçlüğüne yol açabilir; özellikle dil köküne yakın yerleşen kistler küçük çocuklarda solunumu etkileyebilir.

Olası Komplikasyonlar

• Enfeksiyon ve apse: En sık komplikasyondur. Kist ağız boşluğu ile bağlantılı olabildiği için ağız ve boğazdaki bakteriler kiste ulaşabilir.
• Fistül: Enfekte kistin kendiliğinden açılması veya boşaltılması sonucu ciltte sürekli veya aralıklı akıntı yapan bir yol oluşabilir.
• Tekrarlama: Kist tam olarak çıkarılmazsa yeniden oluşabilir.
• Kanser: Çok nadir de olsa, özellikle erişkinlerde, kistin içindeki tiroit dokusundan tiroit kanseri (çoğunlukla papiller tip) gelişebilir. Sert, düzensiz yapılı veya hızla büyüyen kistlerde bu olasılık araştırılır.

Tanı Nasıl Konur?

• Fizik muayene: Kitlenin yeri, kıvamı ve yutkunma ile dil çıkarmadaki hareketi değerlendirilir. Bu bulgular çoğu zaman tanıyı güçlü şekilde düşündürür.
• Boyun ultrasonografisi: İlk tercih edilen görüntüleme yöntemidir. Kistin yapısını, boyutunu ve içeriğini gösterir. Ayrıca tiroit bezinin normal yerinde bulunup bulunmadığı mutlaka kontrol edilir. Nadiren kist içindeki doku, kişinin tek işlevsel tiroit dokusu olabilir; bu durumda kistin çıkarılması tiroit hormon eksikliğine yol açar. Bu nedenle ameliyat öncesinde tiroit bezinin görüntülenmesi önemlidir.
• Tiroit fonksiyon testleri: Kanda tiroit hormonları ve TSH düzeylerine bakılabilir.
• BT veya MR: Büyük, karmaşık, tekrarlayan kistlerde veya şüpheli bulgular varlığında ayrıntılı değerlendirme için istenebilir.
• Tiroit sintigrafisi: Tiroit dokusunun yerinin belirsiz olduğu durumlarda yapılabilir.
• İnce iğne aspirasyon biyopsisi: Erişkinlerde sert veya şüpheli kistlerde kanser olasılığını değerlendirmek için uygulanabilir.

Benzer Görünebilecek Durumlar

Boynun ön orta hattındaki şişlikler; dermoid kist, büyümüş lenf bezleri, tiroit nodülleri, ektopik (yer değiştirmiş) tiroit dokusu ve yağ dokusu tümörleri (lipom) gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Doğru tanı, tedavinin doğru planlanması için önemlidir.

Tedavi Seçenekleri

Enfeksiyon Varsa

Kist enfekte olduğunda önce antibiyotik tedavisi ile enfeksiyon kontrol altına alınır. Apse oluşmuşsa gerekirse iğneyle veya küçük bir kesiyle boşaltma yapılabilir. Enfeksiyon döneminde kistin kesin cerrahisi yapılmaz; ameliyat, iltihap tamamen geçtikten birkaç hafta sonra planlanır. Ameliyat öncesi tekrarlayan enfeksiyonlar çevre dokularda yapışıklıklara yol açarak ameliyatı zorlaştırabilir ve tekrarlama riskini artırabilir; bu nedenle tanı konduktan sonra cerrahinin çok geciktirilmemesi önerilir.

Cerrahi Tedavi: Sistrunk Ameliyatı

Tiroglossal kistin kalıcı tedavisi cerrahidir. Standart yöntem, onu tanımlayan cerrahın adıyla anılan Sistrunk ameliyatıdır.

• Ameliyat genel anestezi altında yapılır.
• Boyundaki doğal bir deri kıvrımına yapılan kesiyle kist, dil kemiğinin orta parçası ve dil köküne doğru uzanan kanal kalıntısı birlikte çıkarılır.
• Dil kemiğinin orta kısmının çıkarılması, yutma veya konuşma işlevini olumsuz etkilemez.
• Bu yöntemle tekrarlama riski belirgin şekilde azalır. Yalnızca kistin çıkarılması ise yüksek oranda tekrarlamaya yol açar.
• Çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilerek tanı kesinleştirilir ve nadir görülen kanser olasılığı değerlendirilir.

Ameliyat Sonrası Süreç

• Hastalar genellikle bir gün hastanede kalır; bazen ameliyat bölgesine sıvı birikimini önlemek için ince bir dren konur.
• İlk günlerde hafif boğaz ağrısı ve yutkunmada rahatsızlık olabilir; hekimin önerdiği ağrı kesicilerle geçer.
• Çoğu hasta birkaç gün içinde normal beslenmeye ve bir hafta içinde günlük yaşamına döner.
• Yara izi boyun kıvrımında kaldığı için zamanla belirginliğini yitirir.

Olası Riskler

Sistrunk ameliyatı genellikle güvenlidir. Bununla birlikte kanama, yara enfeksiyonu, ameliyat bölgesinde sıvı birikmesi, kistin tekrarlaması ve çok nadiren çevre yapıların zarar görmesi gibi riskler bulunur. Daha önce enfeksiyon geçirmiş veya önceden ameliyat edilmiş kistlerde tekrarlama riski daha yüksektir.

Kanser Saptanırsa

Patolojik incelemede nadiren kanser saptanırsa, tiroit bezinin değerlendirilmesi ve gerekirse ek tedaviler (tiroit ameliyatı, radyoaktif iyot tedavisi gibi) planlanır. Kist içinde saptanan tiroit kanserlerinin tedavi başarısı genellikle yüksektir.

Tiroglossal Kist Kendiliğinden Geçer mi?

Tiroglossal kist kendiliğinden kaybolmaz. Boyutu zaman zaman küçülse de kanal kalıntısı yerinde kaldığı sürece kist yeniden büyüyebilir ve enfekte olabilir. İğne ile içindeki sıvının boşaltılması da geçici bir rahatlama sağlar, ancak kalıcı tedavi değildir. Bu nedenle tanı konduktan sonra uygun bir zamanda cerrahi tedavi planlanması önerilir.

Ebeveynlere Öneriler

• Çocuğunuzun boynunun ön kısmında, özellikle yutkunurken hareket eden bir şişlik fark ederseniz hekime başvurun.
• Şişliğe bastırmaktan, sıkmaktan veya iğneyle boşaltmaya çalışmaktan kaçının; enfeksiyon riskini artırır.
• Kist tanısı konmuş bir çocukta şişlikte kızarıklık, ağrı ve ateş gelişirse vakit kaybetmeden hekime başvurun.
• Ameliyat sonrası kontrolleri aksatmayın; bölgede yeniden şişlik fark ederseniz hekiminizi bilgilendirin.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

• Boynun ön orta hattında yeni fark edilen bir şişlik varsa
• Boyundaki şişlik yutkunurken veya dil çıkarıldığında hareket ediyorsa
• Bilinen bir kistte kızarıklık, ağrı, ısı artışı veya ateş gelişirse
• Boyunda akıntı yapan bir delik oluştuysa
• Erişkin yaşta boyunda sert, düzensiz veya hızla büyüyen bir kitle fark ettiyseniz

Acil durum: Boyundaki şişlik hızla büyüyorsa ve buna yutma güçlüğü, salya akması veya nefes almada zorluk eşlik ediyorsa beklemeden acil servise başvurun.

Tiroglossal kist çocuklarda çocuk cerrahisi veya kulak burun boğaz hastalıkları, erişkinlerde kulak burun boğaz hastalıkları veya genel cerrahi uzmanları tarafından değerlendirilir ve tedavi edilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.