Umbilikal Granülom

Umbilikal granülom nedir?

Umbilikal granülom, yenidoğanın göbek kordonu düştükten sonra göbek çukurunun dibinde kalan, nemli, pembe-kırmızı renkli, küçük bir yara dokusu fazlasıdır. Kordon normalde doğumdan sonra ilk haftalarda kurur ve kendiliğinden düşer. Kordonun düştüğü yerde yara yüzeyi tam kapanmak yerine fazla iyileşme dokusu üretirse, göbeğin içinde bezelye ya da küçük bir et parçası gibi görünen yumuşak bir oluşum ortaya çıkar. Bu oluşuma granülasyon dokusu denir.

Yenidoğan döneminde göbekle ilgili sık karşılaşılan sorunlardan biridir ve çoğu zaman zararsızdır. Granülom sinir ucu içermediği için bebek dokunulduğunda ağrı duymaz; asıl rahatsızlık, sürekli nemli kalan yüzeyden gelen hafif sulu veya yapışkan akıntıdır. Bu akıntı bebeğin giysisini ve bezini ıslatabilir, çevre cildi tahriş edebilir.

Yine de her göbek akıntısı granülom değildir. Göbek enfeksiyonu, göbek fıtığı ya da doğumsal bazı bağlantı artıkları da benzer yakınmalara yol açabilir. Bu nedenle göbekte geçmeyen nemlilik ya da kızarıklık olduğunda çocuk doktorunun ya da çocuk cerrahisi uzmanının muayenesi gerekir.

Belirtileri

Umbilikal granülomun tipik bulguları şunlardır:

• Göbek çukurunun içinde, kordon düştükten sonra görülen küçük, yumuşak, pembe veya kırmızı renkli doku
• Yüzeyi parlak, nemli ve hafif kanamaya yatkın bir görünüm
• Göbekten gelen berrak, sarımsı veya hafif yapışkan akıntı
• Giysi veya bezle sürtünmeden sonra çok az kanama lekesi
• Bebeğin genel durumunun iyi olması: iyi emmesi, ateşinin olmaması, uyanık ve hareketli olması
• Dokunulduğunda bebeğin acı hissetmemesi

Granülomun boyutu genellikle birkaç milimetre ile bir santimetre arasında değişebilir. Doku kendiliğinden küçülüp kuruyabilir, ancak bazı bebeklerde haftalarca kalır ve akıntıyı sürdürür.

Nedenleri ve risk faktörleri

Granülomun tam nedeni, kordon düştükten sonra yara iyileşmesinin düzenli ilerlememesidir. Yara yüzeyi epitelle kaplanıp kapanmadan önce granülasyon dokusu fazla gelişirse bu oluşum kalır. Bunu kolaylaştırabilecek durumlar şöyle sıralanabilir:

• Göbek bölgesinin uzun süre nemli kalması
• Göbeğin sık ıslanması veya kapalı, hava almayan bezle örtülü kalması
• Kordon kökünde hafif bir yüzeysel tahriş veya düşük dereceli enfeksiyon
• Kordonun geç düşmesi
• Göbek çukurunun derin olması ve içinin yeterince kurutulamaması

Bu durum, ailenin bakım hatasından kaynaklanan bir şey olarak görülmemelidir; iyi bakım alan bebeklerde de görülebilir. Cinsiyet veya doğum şekli ile net bir ilişkisi tanımlanmış kesin bir risk faktörü olarak öne sürülmemelidir.

Hangi durumlarla karışır?

Göbekte nemlilik ve kızarıklık gördüğünüzde aşağıdaki durumlar ayırt edilmelidir. Bu ayrımı yalnızca muayene yapan hekim güvenle yapabilir:

• Omfalit (göbek enfeksiyonu): Göbeğin çevresinde yayılan kızarıklık, şişlik, sıcaklık, kötü kokulu veya irinli akıntı görülür. Yenidoğanda ateş, huzursuzluk veya emmeme eşlik edebilir. Bu durum acil değerlendirme gerektirir.
• Göbek fıtığı: Göbeğin dışarı doğru yumuşak bir kabarıklık yapmasıdır; ağlayınca ya da ıkınınca belirginleşir. Akıntı yapmaz.
• Urakus artığı: Mesaneyi göbeğe bağlayan embriyonik yapının tam kapanmamasıdır. Göbekten idrar benzeri sıvı gelebilir.
• Omfalomezenterik kanal artığı: Bağırsağa uzanan embriyonik yapının kalıntısıdır; göbekten mukuslu veya bağırsak içeriğine benzer akıntı yapabilir.
• Göbek polipi: Granüloma benzer ancak daha sert, kalıcı ve tedaviye yanıt vermeyen bir dokudur; bazen bağırsak veya mesane kaynaklı doku içerir.

Bu nedenle granülom tedavisine yanıt vermeyen veya akıntısı sürekli olan olgularda ultrasonografi gibi ek incelemeler gerekebilir.

Tanı nasıl konur?

Tanı çoğunlukla muayene ile konur. Hekim göbek çukurunu açarak içindeki dokunun rengine, yüzeyine, kıvamına ve akıntı özelliğine bakar. Bebeğin genel durumu, ateşi, beslenmesi ve kordonun düşme zamanı sorulur. Yüzeyi nemli, yumuşak ve pembe bir doku görülüyorsa ve çevrede enfeksiyon bulgusu yoksa granülom düşünülür.

Doku sert, sürekli akıntılı, kanamalı veya tedaviye dirençliyse; ya da akıntının idrar ya da bağırsak içeriği gibi görünmesi söz konusuysa, hekim karın ultrasonografisi isteyebilir ve çocuk cerrahisi değerlendirmesi önerebilir. Çevrede enfeksiyon bulguları varsa kültür ve kan testleri gerekebilir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi, granülomun boyutuna ve bebeğin durumuna göre hekim tarafından belirlenir. Evde denenen karışımlar bebeğin ince cildine zarar verebileceği için hekime danışmadan uygulanmamalıdır.

• Göbek bakımı ve kurutma: Küçük granülomlarda bölgenin temiz ve kuru tutulması, bezin göbeğin altında kalacak şekilde katlanması ve hava alması yeterli olabilir.
• Kimyasal koterizasyon: Hekimin granüloma gümüş nitrat çubuğu ile kısa süreli temas ettirmesidir. Çevre sağlam cilde bulaşmamasına dikkat edilir. Hekimin gereksinime göre birkaç seansta tekrarlaması gerekebilir.
• Tuz uygulaması: Bazı merkezlerde küçük granülomlar için kısa süreli, kontrollü tuz uygulaması tarif edilir. Bu yöntem de önce hekimle konuşulmadan uygulanmamalıdır.
• Bağlama veya cerrahi çıkarma: Büyük, saplı granülomlarda hekim tarafından dikiş ipliği ile bağlama veya küçük bir işlemle çıkarma yapılabilir.
• Altta yatan başka bir yapı varsa cerrahi: Urakus veya omfalomezenterik artık saptanırsa çocuk cerrahisi ameliyat planlar.

Tedavi sonrasında doku birkaç gün içinde kurur ve küçülür. Göbek tamamen kuruyana kadar hekimin önerdiği kontrol takvimine uyulmalıdır.

Evde bakım ve günlük yaşam

• Göbeği kuru tutun; banyo sonrasında temiz, yumuşak bir bezle nazikçe kurulayın.
• Bezi göbeğin altına gelecek şekilde bağlayın; göbek hava alabilsin.
• Bebek giysilerini yumuşak ve pamuklu seçin.
• Göbeği sıkıştırmayın, çekmeyin, tırnakla veya cisimle kurcalamayın.
• Göbek bölgesine hekime sormadan pudra, krem, alkol veya bitkisel karışım sürmeyin.
• Akıntının rengini, kokusunu ve miktarını not edin; hekime gittiğinizde söyleyin.

Bebeğin banyosu konusunda hekimin önerisine uyun. Kordon düşmüş ve göbek kurumuşsa banyo genellikle sorun yaratmaz; ancak hekiminiz granülom tedavisi sırasında farklı bir öneri vermişse ona uyun.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden çocuk doktoruna ya da çocuk cerrahisi uzmanına başvurun:

• Kordon düştükten sonra göbekte nemlilik ve akıntı iki haftadan uzun sürüyorsa
• Göbek çevresinde kızarıklık, şişlik veya sıcaklık artıyorsa
• Göbekten kötü kokulu veya irinli akıntı geliyorsa
• Akıntı idrara veya dışkıya benziyorsa
• Doku sertse, büyüyorsa ya da kolayca kanıyorsa
• Bebeğin göbeği çevresinde ya da karnında şişlik varsa

Yenidoğanda göbek çevresinde yayılan kızarıklıkla birlikte ateş, emmeme, aşırı uyku hali, huzursuzluk veya karında şişlik varsa vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurun. Yenidoğan enfeksiyonları hızlı ilerleyebilir.

Çocuklarda ve daha büyük yaşta göbek akıntısı

Umbilikal granülom tipik olarak yenidoğan ve erken bebeklik dönemi sorunudur. Daha büyük çocukta göbeğin uzun süredir iyileşmemesi, nemli kalması veya tekrar tekrar akıntı yapması durumunda yalnızca granülom düşünülmemelidir. Bu yaşta göbek çukurunda biriken kir ve nem, hafif enfeksiyon, kıl ya da yabancı doku, urakus artığı veya göbek polipi gibi nedenler ayırt edilmelidir. Bu nedenle uzun süredir devam eden göbek yakınmasında çocuk cerrahisi uzmanının muayenesi doğru yoldur.

Önleme ve korunma

Kordon bakımına ilişkin öneriler zaman içinde değişmiştir ve güncel yaklaşım, kordonu temiz ve kuru tutmak, gereksiz müdahaleden kaçınmaktır. Kordon kendiliğinden düşene kadar bölgeyi kurcalamamak, bezle kapatmamak ve ıslak bırakmamak ilke olarak benimsenir. Doğum sonrası hekim ve hemşirenin verdiği kordon bakımı önerilerini uygulamak, granülom ve enfeksiyon riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Yine de önlem alınsa bile bazı bebeklerde granülom gelişebilir; bu, tedavisi kolay ve genellikle sorunsuz sonlanan bir durumdur.

Sık sorulan sorular

Göbek granülomu bebeğe acı verir mi? Hayır. Dokuda sinir ucu bulunmadığından bebek genellikle ağrı duymaz. Ancak akıntı ve kızarıklık varsa hekime gösterilmelidir.

Kendiliğinden geçer mi? Küçük granülomlar kuru tutulunca geçebilir; ancak haftalarca devam eden olgularda hekim müdahalesi gerekir.

Evde tuz veya başka bir madde sürebilir miyim? Hekim önermeden hiçbir madde uygulamamalısınız. Doğru yöntemle yapılmayan uygulamalar bebeğin cildini yakabilir.

Bu durum göbek fıtığı demek midir? Hayır. Göbek fıtığı göbeğin dışarı doğru kabarmasıdır; granülom ise göbek çukurunda nemli bir doku artışıdır. İkisi birlikte de görülebilir.

Çocuk cerrahisine mi, çocuk doktoruna mı gitmeliyim? İlk değerlendirme için çocuk doktoru yeterlidir. Tedaviye yanıt yoksa veya ek bir yapı düşünülüyorsa çocuk cerrahisine yönlendirilirsiniz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır; tanı ve tedavi için bebeğinizi muayene eden hekimin önerilerine uyun.