Pandemiyle hayatımıza giren görüntülü muayene kalıcılaştı; ancak birçok hekim hâlâ kritik soruyu netleştirmiş değil: online muayene hangi şartlarda yasal? Türkiye'de bu alanın çerçevesini Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik (10 Şubat 2022, RG 31746) çiziyor. Bu yazıda hekimler ve sağlık kuruluşları için pratik özet.
Temel ilke: izinsiz uzaktan sağlık hizmeti verilemez
Yönetmeliğin kurduğu sistemde uzaktan sağlık hizmeti, Bakanlıkça yetkilendirilmiş sağlık tesisleri üzerinden ve uzaktan sağlık hizmeti faaliyet izni ile sunulur. Yani:
- Hizmeti sunan taraf, izinli bir sağlık tesisi (hastane, tıp merkezi, muayenehane vb.) olmalıdır.
- Kullanılan yazılım/platformun (USBS — Uzaktan Sağlık Bilgi Sistemi kriterlerine uyumlu) Bakanlık kayıt/onay sürecinden geçmesi gerekir.
- Kişisel WhatsApp/Zoom görüşmesiyle "muayene yapıp ücret almak", izin ve kayıt şartlarını taşımadığı için risklidir.
Online görüşmede neler yapılabilir?
- Hastalık öyküsü alma, ön değerlendirme ve triyaj (hastayı doğru basamağa yönlendirme),
- Tanı konmuş hastalıkların takibi, tedaviye uyumun izlenmesi, sonuç değerlendirmesi,
- Koruyucu hekimlik önerileri, yaşam tarzı danışmanlığı,
- Uygun vakalarda e-reçete/e-rapor süreçlerinin yürütülmesi,
- Giyilebilir cihaz verileriyle kronik hastalık izlemi.
Buna karşılık fiziki muayene gerektiren durumlarda hastayı yüz yüze değerlendirmeye çağırmak zorunludur; uzaktan görüşme, gerektiğinde fizik muayenenin yerine geçirilemez.
Kayıt, mahremiyet ve teknik şartlar
- Görüşme kayıtları ve sağlık verileri yurt içinde, güvenli şekilde saklanmalı; KVKK yükümlülükleri aynen geçerlidir (bkz. hekimler için KVKK rehberi).
- Hastanın kimliği doğrulanmalı; görüşme öncesi hizmetin kapsamı ve sınırları hakkında bilgilendirme yapılmalıdır.
- Hasta, görüşmenin kayıt altına alınmasına dair bilgilendirilmeli; üçüncü kişilerin görüşmeye erişimi engellenmelidir.
Muayenehane hekimi için pratik durum
- Online hizmet vermek, muayenehane uygunluk belgesi ve fiziki şartların gerekliliğini ortadan kaldırmaz — denetimlerde bu ayrı bir başlık olarak kontrol ediliyor (bkz. denetim rehberi).
- Randevu ve ücretlendirme kayıt altında olmalı; e-SMM düzeninize online görüşmeleri de dahil edin.
- Tanıtım kuralları online hizmette de aynı: "online muayene kampanyası, ilk görüşme ücretsiz" gibi duyurular reklam yasağına takılır.
Sık yapılan hatalar
- İzinsiz platformlarda ücretli "online danışmanlık" satmak,
- Hiç görmediği hastaya uzaktan kesin tanı koyup tedavi başlamak,
- Görüşme kayıtlarını kişisel cihazlarda/bulutta tutmak,
- Yurt dışındaki hastalara verilen hizmetle yurt içi hizmeti aynı düzende yürütmek (sağlık turizmi ayrı kurallara tabidir).
Özet: Online muayene yasaldır — ama "izinli tesis + kayıtlı sistem + sınırlarını bilen hekim" üçlüsü tamamsa. Bu üçlünün herhangi bir ayağı eksikse hem idari yaptırım hem malpraktis riski doğar.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Başvuru ve izin süreçleri için il sağlık müdürlüğünüze danışın.