Diş eksikliği

Diş Hekimi
Halk arasında: Diş kaybı, Hipodonti, Anodonti, Dişsizlik, edentülizm, tam diş kaybı

Diş eksikliği, bir veya birden fazla dişin ağızda bulunmaması durumudur; doğuştan olabileceği gibi çürük, diş eti hastalığı veya travma sonucu sonradan da gelişebilir. Belirtileri arasında görünür boşluklar, komşu dişlerde kayma, çiğneme ve konuşma zorluğu yer alır. Tanı, diş hekiminin muayenesi ve röntgenle konur. Tedavi seçenekleri implant, köprü ve protezdir. Korunmada ağız hijyeni ve düzenli kontroller büyük önem taşır. Diş kaybı yaşadığınızda vakit kaybetmeden hekime başvurmalısınız.

Diş Eksikliği (Dişsizlik) Nedir?

Diş eksikliği (dişsizlik), ağızda bir veya daha fazla dişin bulunmaması durumudur. Dişler çürük, diş eti hastalığı veya yaralanma nedeniyle sonradan kaybedilebileceği gibi, bazı kişilerde doğuştan hiç oluşmayabilir. Diş eksikliği, eksik diş sayısına göre kısmi dişsizlik (bir veya birkaç diş eksik) ve tam dişsizlik (bir çenede veya her iki çenede hiç diş kalmaması) olarak ikiye ayrılır.

Diş eksikliği yalnızca estetik bir sorun değildir. Çiğneme işlevini, konuşmayı, beslenmeyi, yüz görünümünü, çene kemiğinin sağlığını ve kişinin özgüvenini etkiler. Diş eksikliği ileri yaşta daha sık görülür; ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Günümüzde implantlar, köprüler ve protezler sayesinde eksik dişler başarıyla tamamlanabilmektedir.

Diş Eksikliği Türleri

  • Kısmi dişsizlik: Ağızda bir veya birkaç dişin eksik olması; doğal dişler hâlâ bulunmaktadır. En sık görülen durumdur.
  • Tam dişsizlik: Bir veya her iki çenede tüm dişlerin kaybedilmesi; genellikle ileri yaşta ve uzun süreli diş eti hastalığı sonucu görülür.
  • Doğuştan diş eksikliği:
    • Hipodonti: Bir ile beş arasında dişin doğuştan oluşmaması. En sık yirmi yaş dişleri, üst yan kesici dişler ve alt küçük azı dişleri eksik olur.
    • Oligodonti: Altıdan fazla dişin doğuştan eksik olması.
    • Anodonti: Hiç diş oluşmaması; çok nadirdir.
    Doğuştan diş eksikliği tek başına görülebileceği gibi ektodermal displazi, Down sendromu ve yarık dudak-damak gibi durumlarla birlikte de görülebilir.

Nedenleri

  • Diş çürükleri: Tedavi edilmeyen ve ilerleyen çürükler diş kaybının en sık nedenlerindendir.
  • Diş eti hastalıkları (periodontitis): Özellikle yetişkinlerde diş kaybının en önemli nedenidir. Dişi destekleyen kemik eridikçe dişler sallanır ve düşer.
  • Yaralanmalar: Düşmeler, kazalar, spor yaralanmaları.
  • Genetik ve gelişimsel nedenler: Doğuştan diş eksikliği.
  • Başarısız kanal tedavisi ve kök kırıkları
  • Kist, tümör ve enfeksiyonlar
  • Ortodontik nedenlerle diş çekimi

Risk Faktörleri

  • Yetersiz ağız hijyeni
  • Düzenli diş hekimi kontrollerinin yapılmaması
  • Sigara kullanımı
  • Şekerli ve asitli yiyecek ve içeceklerin sık tüketimi
  • Diyabet
  • Diş sıkma ve gıcırdatma
  • Ağız kuruluğu
  • İleri yaş
  • Ekonomik nedenlerle diş tedavisine erişimin kısıtlı olması

Diş Eksikliğinin Sonuçları

  • Çiğneme güçlüğü ve beslenme sorunları: Sert ve lifli yiyeceklerden kaçınma; yaşlılarda yetersiz beslenmeye yol açabilir.
  • Komşu dişlerin kayması ve eğilmesi: Boşluğa doğru yatan dişler, aralarda boşluklara ve kapanış bozukluğuna yol açar.
  • Karşı çenedeki dişin uzaması
  • Çene kemiğinde erime: Dişin olmadığı bölgede kemik zamanla incelir; bu durum ileride implant yapılmasını zorlaştırabilir.
  • Yüz görünümünde değişiklik: Özellikle çok sayıda diş eksikliğinde yanaklarda çökme, dudaklarda içe kaçma, yaşlı görünüm.
  • Konuşma bozuklukları: Özellikle ön diş eksikliğinde bazı seslerin çıkarılmasında güçlük.
  • Kalan dişlerde aşırı yüklenme, aşınma ve kırılma
  • Çene eklemi sorunları
  • Psikolojik ve sosyal etkiler: Gülümsemekten kaçınma, özgüven kaybı, sosyal ortamlardan uzaklaşma.

Muayene ve Tedavi Planlaması

  • Ağız içi muayene: Eksik dişler, kalan dişlerin durumu, çürükler, diş eti sağlığı ve kapanış değerlendirilir.
  • Röntgen: Panoramik röntgen ve gerekirse diş röntgenleriyle kök ve kemik durumu incelenir.
  • Üç boyutlu dental tomografi: İmplant planlamasında kemik miktarı ve önemli anatomik yapıların konumu değerlendirilir.
  • Genel sağlık değerlendirmesi: Diyabet, kalp hastalıkları, kan sulandırıcı kullanımı, osteoporoz ilaçları ve sigara tedavi seçimini etkiler.

Protez veya implant öncesinde mevcut çürükler, diş eti hastalıkları ve kanal tedavisi gereken dişler tedavi edilir.

Tedavi Seçenekleri

Dental İmplant

Eksik dişin kökü yerine çene kemiğine yerleştirilen titanyum veya zirkonyum vidadır. Kemikle kaynaştıktan sonra (genellikle 2–4 ay) üzerine kuron yapılır. Komşu dişlere dokunulmaz, doğal dişe en yakın his ve işlevi sağlar ve kemik erimesini yavaşlatır. Yeterli kemik yoksa kemik tozu uygulaması veya sinüs kaldırma işlemi yapılabilir. Kontrolsüz diyabet ve yoğun sigara kullanımı başarıyı olumsuz etkileyebilir.

Sabit Köprü

Eksik dişin önündeki ve arkasındaki dişler küçültülerek bunlardan destek alan bir köprü yapılır ve kalıcı olarak yapıştırılır. Cerrahi gerektirmez ve kısa sürede tamamlanır; ancak sağlam komşu dişlerin aşındırılması gerekir.

Hareketli Bölümlü Protez

Kalan doğal dişlere metal kancalarla veya hassas bağlantılarla tutunan, çıkarılıp takılabilen protezdir. Çok sayıda diş eksikliğinde ve maliyetin önemli olduğu durumlarda tercih edilir.

Tam Protez (Total Protez)

Tam dişsizlikte tüm dişleri yerine koyan, diş etine oturan protezdir. Alt çenede tutuculuk sorunları sık görülür; bu durumda 2–4 implant üzerine takılıp çıkarılabilen implant destekli protezler veya implant üstü sabit protezler tutuculuğu ve çiğneme etkinliğini belirgin şekilde artırır.

Doğuştan Diş Eksikliğinde Tedavi

Çocukluk ve ergenlik döneminde ortodontik tedaviyle boşluklar düzenlenebilir veya kapatılabilir; büyüme tamamlanana kadar geçici protezler kullanılır. Büyüme tamamlandıktan sonra (genellikle 17–18 yaş sonrası) implant veya köprü yapılabilir. Çok sayıda diş eksikliği olan çocuklarda ektodermal displazi gibi sendromlar araştırılmalıdır.

Yeni Protezle Yaşamaya Alışma

  • Yeni bir protezin ağızda yabancı cisim gibi hissettirmesi, tükürük artışı ve hafif konuşma değişikliği ilk haftalarda normaldir; genellikle birkaç hafta içinde alışılır.
  • İlk günlerde yumuşak ve küçük lokmalar halinde yiyecekler tüketin; yiyecekleri ağzın iki tarafında eşit şekilde çiğnemeye çalışın.
  • Konuşmaya alışmak için sesli kitap okumak ve tekrarlamak faydalıdır.
  • Protez yara yapıyorsa kullanmaya zorlamayın; diş hekiminiz basınç noktalarını düzeltecektir.
  • Protez yapıştırıcıları tutuculuğa yardımcı olabilir; ancak iyi uymayan bir protezi yapıştırıcıyla telafi etmeye çalışmak yerine protezin yenilenmesi veya alttan beslenmesi gerekir.
  • Tam dişsiz yaşlılarda yeterli protein, sebze ve meyve alımına dikkat edilmeli; çiğneme güçlüğü varsa yiyecekler doğranarak veya pişirilerek yumuşatılmalıdır.

Protez ve İmplant Bakımı

  • Dişlerinizi ve implantlarınızı günde en az iki kez fırçalayın; köprü altlarını ve implant çevresini ara yüz fırçası, özel diş ipi veya ağız duşuyla temizleyin.
  • Hareketli protezleri her yemekten sonra çıkarıp yıkayın; özel protez fırçası ve temizleyicisi kullanın.
  • Diş eti dokusunun dinlenmesi için hareketli protezleri genellikle gece çıkarın ve temiz, nemli bir kapta saklayın.
  • Protezlerinizi sıcak suyla yıkamayın.
  • Protezinizde gevşeme, kırılma veya vurma olursa kendiniz düzeltmeye çalışmayın; diş hekiminize başvurun.
  • Tam protez kullananlar da yılda en az bir kez ağız kontrolüne gitmelidir; diş eti ve çene kemiği zamanla değiştiği için protezin yeniden uyumlandırılması gerekebilir.

Korunma Yolları

  • Günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalayın ve diş ipi kullanın.
  • Şekerli ve asitli yiyecek ve içecekleri sınırlayın.
  • Sigara içmeyin.
  • Diyabetinizi kontrol altında tutun.
  • Diş eti kanamasını ve diş ağrısını ihmal etmeyin; çürükleri erken tedavi ettirin.
  • Temas sporlarında ağız koruyucu kullanın.
  • Yılda en az iki kez diş hekimi kontrolüne gidin ve diş taşı temizliği yaptırın.

Ne Zaman Diş Hekimine Başvurulmalı?

Bir veya birden fazla dişinizi kaybettiyseniz, dişleriniz sallanıyorsa, diş etlerinizde kanama veya çekilme varsa, çiğnemekte zorlanıyorsanız ya da protezinizde gevşeme, ağrı veya yara oluşuyorsa diş hekiminize başvurun. Çocuğunuzun süt dişleri döküldükten sonra kalıcı dişleri çıkmıyorsa da değerlendirme gerekir. Diş çekiminden sonra eksikliğin yerine konulması için çok uzun süre beklemeyin.

Acil durum: Travma sonucu yerinden çıkan bir diş, kökünden tutulmadan, kirliyse kısa süre süt veya serum fizyolojikle yıkanıp süt içinde saklanmalı ve mümkünse ilk 30–60 dakika içinde diş hekimine başvurulmalıdır. Yüz ve çenede hızla artan şişlik, yüksek ateş, yutma veya nefes alma güçlüğü ya da durdurulamayan diş eti kanaması varsa beklemeden acil servise başvurun.

Diş eksikliği diş hekimleri tarafından değerlendirilir. Protez tedavilerinde protetik diş tedavisi, implant cerrahisinde ağız, diş ve çene cerrahisi ve periodontoloji, diş eti hastalıklarında periodontoloji, diş düzenlemelerinde ortodonti, çocuklarda doğuştan diş eksikliklerinde çocuk diş hekimliği (pedodonti) uzmanları görev alır.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.

Sık Sorulan Sorular

Diş eksikliği neden tehlikelidir?

Eksik dişler çiğneme işlevini bozar, komşu dişlerin kaymasına neden olur ve çene eklemi sorunlarına yol açabilir. Ayrıca yüz görünümünü etkileyerek özgüveni azaltabilir.

Diş eksikliği nasıl tedavi edilir?

Tedavi seçenekleri arasında implantlar, köprüler ve protezler yer alır. En uygun yöntem, diş hekiminin yapacağı muayene ve röntgen sonrasında belirlenir. Tedavi süresi ve maliyeti seçilen yönteme göre değişir.

Diş eksikliğini önlemek mümkün mü?

Bazı diş kayıpları doğuştan olduğu için önlenemez. Ancak çürük, diş eti hastalığı ve travmaya bağlı diş kayıpları, iyi ağız hijyeni ve düzenli diş hekimi kontrolleri ile büyük ölçüde önlenebilir.

Diş eksikliği ile ilgili sorunuz mu var?

Kendi durumunuzu yazın, Diş eksikliği ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.

Bu konuda kendi sorumu sor →