Diş Eti İltihabı

Diş Hekimi
Halk arasında: gingivit, dişeti kanaması, diş eti hastalığı

Diş eti iltihabı (gingivit), diş etlerinin bakteri plağına karşı oluşan iltihabi bir yanıttır. Kızarıklık, şişlik ve kanama ile kendini gösterir. En önemli neden yetersiz ağız bakımıdır; sigara, diyabet ve hormonal değişiklikler riski artırır. Tanı diş hekimi muayenesi ile konur, tedavide profesyonel temizlik ve iyi ağız hijyeni esasdır. Erken tedavi ile tamamen iyileşir; ihmal edilirse diş kaybına yol açabilir.

Diş Eti İltihabı Nedir?

Diş eti iltihabı, dişleri çevreleyen ve destekleyen dokuların bakterilere bağlı iltihaplanmasıdır. Hastalık iki ana aşamada incelenir:

  • Gingivitis (diş eti iltihabı): Yalnızca diş etini etkileyen, erken ve hafif evredir. Diş etleri kızarır, şişer ve kolayca kanar. Bu evrede dişleri destekleyen kemikte kayıp yoktur ve uygun ağız bakımıyla tamamen geri dönüşümlüdür.
  • Periodontitis (dişin destek dokularının iltihabı): Tedavi edilmeyen diş eti iltihabının ilerleyerek dişi çene kemiğine bağlayan bağ dokusunu ve kemiği tahrip ettiği ileri evredir. Diş eti ile diş arasında cepler oluşur, diş etleri çekilir, dişler sallanır ve sonunda kaybedilebilir. Periodontitiste oluşan kemik kaybı genellikle geri dönmez; ancak tedaviyle hastalığın ilerlemesi durdurulabilir.

Diş eti hastalıkları, dünyada en yaygın kronik hastalıklar arasındadır. Yetişkinlerin büyük çoğunluğunda hayatlarının bir döneminde diş eti iltihabı görülür. Periodontitis ise yetişkinlerde diş kaybının en önemli nedenidir. Diş eti hastalıklarının yalnızca ağız sağlığını değil, genel sağlığı da etkilediği bilinmektedir.

Nedenleri

Diş eti iltihabının temel nedeni bakteri plağıdır. Plak, diş yüzeyinde sürekli olarak oluşan, bakterilerden ve besin artıklarından meydana gelen yapışkan, renksiz bir tabakadır. Düzenli fırçalama ve diş ipiyle temizlenmeyen plak, diş eti kenarında birikerek iltihaba yol açar. Temizlenmeyen plak zamanla tükürükteki minerallerle sertleşerek diş taşına (tartar) dönüşür. Diş taşı fırçayla temizlenemez; yalnızca diş hekimi tarafından profesyonel temizlikle uzaklaştırılabilir ve yüzeyinde daha fazla plak birikmesine zemin hazırlar.

Risk Faktörleri

  • Yetersiz ağız hijyeni: En önemli risk faktörüdür.
  • Sigara ve tütün kullanımı: Periodontitis riskini belirgin şekilde artırır, tedaviye yanıtı azaltır. Sigara içenlerde diş eti kanaması daha az görülebildiği için hastalık maskelenebilir.
  • Diyabet: Özellikle kontrolsüz diyabet diş eti hastalığı riskini ve şiddetini artırır. Diş eti hastalığı da kan şekeri kontrolünü zorlaştırabilir; iki hastalık arasında karşılıklı bir ilişki vardır.
  • Hormonal değişiklikler: Ergenlik, gebelik (gebelik gingiviti), adet dönemi, doğum kontrol hapı kullanımı ve menopoz.
  • Genetik yatkınlık
  • Bazı ilaçlar: Ağız kuruluğu yapan ilaçlar; diş eti büyümesine yol açabilen bazı sara ilaçları (fenitoin), bağışıklık baskılayıcılar (siklosporin) ve bazı tansiyon ilaçları (kalsiyum kanal blokerleri).
  • Bağışıklık sistemi zayıflığı: HIV, lösemi, kemoterapi.
  • Stres
  • Yetersiz beslenme: Özellikle C vitamini eksikliği.
  • Çapraşık dişler, uyumsuz dolgu ve protezler: Temizliği zorlaştırır.
  • Diş sıkma ve gıcırdatma
  • Ağız kuruluğu
  • İleri yaş

Belirtileri Nelerdir?

Diş Eti İltihabı (Gingivitis) Belirtileri

  • Diş fırçalarken, diş ipi kullanırken veya sert yiyecekler yerken diş eti kanaması
  • Diş etlerinde kızarıklık (sağlıklı diş eti açık pembe renktedir)
  • Diş etlerinde şişlik ve parlak görünüm
  • Diş etlerinde hassasiyet
  • Ağız kokusu

Diş eti iltihabı genellikle ağrısızdır; bu nedenle çoğu kişi tarafından önemsenmez. Diş fırçalarken kanama "normal" kabul edilmemelidir; diş eti iltihabının en önemli işaretidir.

Periodontitis Belirtileri

  • Diş etlerinin çekilmesi, dişlerin uzamış görünmesi
  • Diş ile diş eti arasında derin cepler oluşması
  • Dişlerde sallanma ve konum değişikliği; dişler arasında yeni boşluklar oluşması
  • Isırma ve çiğneme sırasında ağrı
  • Diş eti ile diş arasından iltihap gelmesi
  • Sürekli ağız kokusu ve ağızda kötü tat
  • Kapanışta değişiklik, protezlerin oturmaması
  • Diş kaybı

Diş Eti Hastalıkları ve Genel Sağlık

Araştırmalar, periodontitis ile çeşitli sistemik hastalıklar arasında ilişki olduğunu göstermektedir. Diş eti iltihabındaki bakteriler ve iltihabi maddeler kan dolaşımına geçerek vücudun diğer bölgelerini etkileyebilir:

  • Diyabet: Periodontitis kan şekeri kontrolünü zorlaştırır; periodontal tedavi kan şekeri kontrolünü iyileştirebilir.
  • Kalp ve damar hastalıkları: Periodontitis ile kalp hastalığı ve inme riski arasında ilişki bildirilmiştir.
  • Gebelik: Erken doğum ve düşük doğum ağırlığı riskiyle ilişkilendirilmiştir.
  • Solunum yolu enfeksiyonları: Özellikle yaşlılarda ve bakım evlerinde zatürre riski.
  • Romatoid artrit, kronik böbrek hastalığı ve Alzheimer hastalığı ile ilişkisi araştırılmaktadır.

Tanı Nasıl Konur?

  • Ağız içi muayene: Diş hekimi diş etlerinin rengini, şeklini, kanamasını, plak ve diş taşı varlığını değerlendirir.
  • Periodontal sondalama: Özel bir ölçüm aletiyle (periodontal sond) her dişin çevresindeki diş eti cebi derinliği ölçülür. Sağlıklı diş etinde cep derinliği 1–3 mm'dir; daha derin cepler periodontitise işaret eder.
  • Dişlerdeki sallanmanın değerlendirilmesi
  • Röntgen: Dişleri destekleyen kemiğin durumu ve kemik kaybının derecesi belirlenir.
  • Genel sağlık değerlendirmesi: Diyabet, kullanılan ilaçlar, sigara ve diğer risk faktörleri sorgulanır.
  • Evreleme ve derecelendirme: Periodontitis, hastalığın şiddeti ve ilerleme hızına göre sınıflandırılarak tedavi planlanır.

Tedavi Seçenekleri

Diş Eti İltihabı (Gingivitis) Tedavisi

  • Profesyonel diş temizliği: Diş hekimi tarafından plak ve diş taşının temizlenmesi ve diş yüzeylerinin parlatılması.
  • Doğru ağız bakımı eğitimi: Doğru fırçalama tekniği, diş ipi ve ara yüz fırçası kullanımı.
  • Antiseptik gargaralar: Kısa süreli olarak, hekim önerisiyle (klorheksidin gibi). Uzun süreli kullanımı dişlerde renklenmeye yol açabilir.
  • Uygun bakımla diş eti iltihabı genellikle 1–2 hafta içinde düzelir.

Periodontitis Tedavisi

  • Diş taşı temizliği ve kök yüzeyi düzleştirme (küretaj): Periodontitis tedavisinin temelidir. Lokal anestezi altında, diş eti cebi içindeki diş taşları ve bakteri birikintileri temizlenir, kök yüzeyleri düzleştirilir. Böylece diş etinin kök yüzeyine yeniden tutunması sağlanır.
  • Antibiyotikler: Seçilmiş hastalarda, mekanik tedaviye ek olarak ağızdan veya cep içine uygulanan antibiyotikler.
  • Periodontal cerrahi: Derin ceplerin devam ettiği ileri olgularda:
    • Flep operasyonu: Diş eti açılarak derindeki diş taşları ve iltihaplı doku temizlenir, cepler azaltılır.
    • Rejeneratif tedaviler: Kemik grefti, membranlar ve biyolojik ajanlarla kaybedilen kemik ve destek dokularının yenilenmesi.
    • Diş eti greftleri: Diş eti çekilmelerinin tedavisi.
  • Destekleyici periodontal tedavi: Tedaviden sonra hastalığın tekrarlamaması için genellikle 3–6 ayda bir düzenli kontrol ve profesyonel temizlik gereklidir. Periodontitis kronik bir hastalıktır ve ömür boyu takip ister.
  • Risk faktörlerinin kontrolü: Sigarayı bırakmak ve diyabeti kontrol altında tutmak tedavinin başarısı için çok önemlidir.
  • Diş kaybı olduysa: Hastalık kontrol altına alındıktan sonra implant, köprü veya protezle eksik dişler tamamlanabilir.

Korunma Yolları

  • Dişlerinizi günde en az iki kez, en az iki dakika süreyle, florürlü diş macunu ve yumuşak kıllı fırçayla fırçalayın. Fırçayı diş eti kenarına 45 derece açıyla yerleştirin ve nazik hareketlerle fırçalayın.
  • Diş aralarını günde bir kez diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizleyin.
  • Dilinizi de temizleyin.
  • Diş fırçanızı 3 ayda bir veya kılları açıldığında değiştirin.
  • Yılda en az iki kez diş hekimi kontrolüne gidin ve diş taşı temizliği yaptırın.
  • Sigara içmeyin.
  • Şekerli ve yapışkan yiyecekleri sınırlayın; dengeli beslenin.
  • Diyabetiniz varsa kan şekerinizi kontrol altında tutun ve diş hekiminize bildirin.
  • Gebelik planlıyorsanız veya gebeyseniz diş eti sağlığınızı kontrol ettirin.
  • Diş eti kanamasını asla ihmal etmeyin.

Ne Zaman Diş Hekimine Başvurulmalı?

Diş fırçalarken veya diş ipi kullanırken diş etleriniz kanıyorsa, diş etlerinizde kızarıklık, şişlik veya hassasiyet varsa, sürekli ağız kokusu, diş eti çekilmesi, dişlerinizde sallanma veya dişleriniz arasında yeni boşluklar fark ediyorsanız diş hekiminize başvurun. Diyabet hastasıysanız, gebeyseniz veya sigara içiyorsanız düzenli diş eti kontrolü özellikle önemlidir.

Acil durum: Diş etlerinde ani başlayan şiddetli ağrı, yaygın kanama, diş eti uçlarında gri-beyaz ölü doku ve çok kötü ağız kokusu (nekrotizan diş eti hastalığı), yüzde veya boyunda hızla artan şişlik, yüksek ateş, yutma veya nefes alma güçlüğü ya da durdurulamayan diş eti kanaması varsa vakit kaybetmeden diş hekimine veya acil servise başvurun. Açıklanamayan diş eti kanamasıyla birlikte ciltte morluklar, halsizlik ve ateş varsa kan hastalıkları açısından da değerlendirme gerekir.

Diş eti iltihabı diş hekimleri tarafından değerlendirilir ve tedavi edilir; ileri periodontitis ve cerrahi tedaviler periodontoloji uzmanları tarafından yapılır. Eksik dişlerin tamamlanmasında protetik diş tedavisi ve ağız, diş ve çene cerrahisi, çapraşık dişlerde ortodonti, eşlik eden diyabette endokrinoloji uzmanları sürece katılır.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.

Sık Sorulan Sorular

Diş eti iltihabı bulaşıcı mıdır?

Hayır, diş eti iltihabı kişisel ağız hijyeni ve genel sağlık durumu ile ilişkilidir. Ancak tükürük yoluyla bakterilerin bulaşması teorik olarak mümkün olsa da hastalık doğrudan bulaşıcı değildir. Önemli olan kişinin kendi ağız bakımına dikkat etmesidir.

Diş eti iltihabı evde geçer mi?

İyi ağız bakımı alışkanlıkları ile hafif diş eti iltihabı gerileyebilir, ancak diş taşı birikmişse profesyonel temizlik gerekir. Diş hekimi muayenesi yapılmadan kesin tedavi mümkün değildir. Evde düzenli fırçalama ve diş ipi kullanımı iyileşmeyi destekler.

Diş eti kanaması neyin belirtisidir?

Diş eti kanaması genellikle diş eti iltihabının en erken belirtisidir. Diş fırçalama sırasında kanama, plak birikimine işaret eder. Ancak kanama bazı sistemik hastalıkların da habercisi olabilir, bu yüzden diş hekimine danışılmalıdır.

Hamilelikte diş eti iltihabı normal mi?

Hamilelikte hormonal değişimler diş etlerinin daha hassas ve kanamaya eğilimli olmasına neden olabilir, bu durum 'gebelik gingiviti' olarak bilinir. Bu yaygın bir durumdur ancak düzenli diş temizliği ve iyi ağız bakımı ile kontrol altına alınabilir. Diş hekimi ile görüşmek güvenlidir.

Diş eti iltihabı tedavi edilmezse ne olur?

Tedavi edilmezse diş eti iltihabı periodontitise ilerleyebilir. Periodontitis, dişi destekleyen kemik ve dokuların hasarına yol açar; diş eti çekilmeleri, dişlerde sallanma ve sonunda diş kaybı görülebilir. Bu nedenle erken müdahale önemlidir.

Diş Eti İltihabı ile ilgili sorunuz mu var?

Kendi durumunuzu yazın, Diş Eti İltihabı ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.

Bu konuda kendi sorumu sor →