Göz Alerjisi

Göz Alerjisi Nedir?

Göz alerjisi, göz yüzeyini ve göz kapaklarının iç yüzünü örten ince, şeffaf zarın (konjonktiva) alerjiye yol açan maddelere karşı aşırı tepki vermesi sonucu gelişen iltihaptır. Tıp dilinde alerjik konjonktivit olarak adlandırılır. Polen, ev tozu akarı, hayvan tüyü veya küf sporları gibi zararsız maddeler göze temas ettiğinde, bağışıklık sistemi bunları tehlikeli sanır ve histamin gibi maddeler salgılanır. Bu maddeler gözde kaşıntı, kızarıklık, sulanma ve şişliğe yol açar.

Göz alerjisi oldukça yaygındır; toplumda her beş kişiden birini etkileyebilir. Çoğu zaman alerjik nezle (saman nezlesi) ile birlikte görülür ve astım ile egzama gibi diğer alerjik hastalıkları olan kişilerde daha sıktır. Bulaşıcı değildir. Çoğunlukla görmeyi kalıcı olarak etkilemez; ancak günlük yaşam kalitesini, uykuyu, okul ve iş performansını belirgin şekilde düşürebilir.

Türleri

• Mevsimsel alerjik konjonktivit: En sık türdür. Çoğunlukla ilkbahar ve yaz aylarında ağaç, çimen ve yabani ot polenlerine bağlı olarak ortaya çıkar. Belirtiler polen mevsiminde artar.
• Yıl boyu süren (pereniyal) alerjik konjonktivit: Ev tozu akarı, hayvan tüyü ve küf gibi yıl boyunca ortamda bulunan alerjenlere bağlıdır. Belirtiler genellikle daha hafif ama süreklidir.
• Bahar nezlesi (verbal keratokonjonktivit): Çoğunlukla erkek çocuklarda ve gençlerde, sıcak iklimlerde görülen, daha ağır seyreden bir türdür. Yoğun kaşıntı, yapışkan akıntı ve üst göz kapağının iç yüzünde kaldırım taşı görünümünde kabarıklıklar ile kendini gösterir. Tedavi edilmezse saydam tabakada (kornea) hasara yol açabilir.
• Atopik keratokonjonktivit: Egzaması olan erişkinlerde görülen, yıl boyu süren ve ağır seyredebilen bir türdür; kornea hasarı riski taşır.
• Dev papiller konjonktivit: Kontakt lens, göz protezi veya göz yüzeyinde açıkta kalan dikişlere karşı gelişen tepkidir.
• Kontakt (temas) alerjisi: Göz damlalarındaki koruyucu maddeler, kozmetik ürünler, göz makyajı veya kontakt lens solüsyonlarına karşı gelişen tepkidir; özellikle göz kapağı derisinde kızarıklık ve kaşıntı ile seyreder.

Belirtileri Nelerdir?

• Kaşıntı: Göz alerjisinin en belirgin belirtisidir. Kaşıntı yoksa alerji dışı nedenler düşünülmelidir.
• Gözlerde kızarıklık
• Bol, sulu ve berrak akıntı; göz yaşarması
• Göz kapaklarında şişlik
• Gözde yanma, batma ve yabancı cisim hissi
• Işığa karşı hassasiyet
• Göz altlarında koyu renkli halkalar (alerjik morluklar)
• Çoğunlukla her iki gözde birlikte görülmesi
• Eşlik eden burun akıntısı, hapşırma ve burun tıkanıklığı

Göz Alerjisini Tetikleyen Başlıca Etkenler

• Polenler: Ağaç, çimen ve yabani ot polenleri
• Ev tozu akarları: Yatak, yastık, halı ve döşemelerde yaşayan mikroskobik canlılar
• Hayvan tüyü ve kepeği: Kedi, köpek, kuş ve diğer evcil hayvanlar
• Küf sporları: Nemli ortamlar, banyolar ve bodrumlar
• Kozmetik ürünler ve parfümler
• Bazı göz damlalarındaki koruyucu maddeler
• Sigara dumanı, hava kirliliği ve kimyasal buharlar: Alerji olmasa bile gözü tahriş ederek belirtileri artırabilir.

Göz Alerjisi ile Karışabilecek Durumlar

• Viral konjonktivit: Genellikle bir gözde başlar, sonra diğer göze geçer; sulu akıntı ve kızarıklık vardır, kaşıntı daha azdır. Çok bulaşıcıdır.
• Bakteriyel konjonktivit: Sarı-yeşil, yapışkan akıntı ve sabah göz kapaklarının yapışması tipiktir.
• Kuru göz: Yanma, batma ve kum kaçmış hissi ön plandadır.
• Göz kapağı iltihabı (blefarit)

Ayırıcı tanı göz muayenesiyle yapılır. Doğru tanı, gereksiz antibiyotik kullanımını önler.

Tanı Nasıl Konur?

• Öykü: Belirtilerin mevsimle ilişkisi, belirli ortamlarda veya hayvanlarla temasla artıp artmadığı, eşlik eden alerjik nezle, astım veya egzama varlığı sorgulanır.
• Göz muayenesi: Biyomikroskop adı verilen özel mikroskopla göz yüzeyi, göz kapaklarının iç yüzü ve kornea incelenir.
• Alerji testleri: Hangi maddeye alerji olduğunu belirlemek için deri testleri veya kan testleri yapılabilir. Bu testler, alerjenlerden korunma ve aşı tedavisi planlamasında yol göstericidir.

Tedavi Seçenekleri

Alerjenden Kaçınma

Tedavinin ilk ve en önemli adımı, alerjiye neden olan maddeyle teması mümkün olduğunca azaltmaktır.

Destekleyici Önlemler

• Soğuk kompres: Kapalı göz kapaklarına uygulanan soğuk ve nemli bez kaşıntı ve şişliği azaltır.
• Suni gözyaşı damlaları: Göz yüzeyindeki alerjenleri yıkayarak uzaklaştırır ve rahatlatır. Koruyucu madde içermeyen ürünler tercih edilebilir; buzdolabında saklanarak soğuk kullanılması ek rahatlama sağlar.

İlaç Tedavisi

• Antihistaminik ve mast hücresi dengeleyici göz damlaları: Göz alerjisinin tedavisinde ilk seçenektir. Kaşıntıyı hızla azaltır ve alerjik tepkinin oluşmasını engeller. Mevsimsel alerjisi olanlarda polen mevsimi başlamadan önce kullanılmaya başlanması daha etkili olabilir.
• Ağızdan alınan alerji ilaçları: Özellikle burun belirtileri de varsa faydalıdır; ancak bazı kişilerde göz kuruluğunu artırabilir.
• Kortizonlu göz damlaları: Ağır vakalarda kısa süreli olarak kullanılır. Uzun süreli ve kontrolsüz kullanımı göz tansiyonu (glokom), katarakt ve enfeksiyonlara yol açabileceği için yalnızca göz hekiminin önerisi ve takibiyle kullanılmalıdır.
• Bağışıklık düzenleyici göz damlaları: Bahar nezlesi ve atopik keratokonjonktivit gibi ağır ve uzun süreli türlerde kullanılabilir.

Göz kızarıklığını hızla gideren damar daraltıcı damlaların uzun süreli kullanımı, damla bırakıldığında kızarıklığın daha da artmasına (rebound etki) neden olabilir; bu ürünler hekim önerisi olmadan sürekli kullanılmamalıdır.

Alerji Aşısı (İmmünoterapi)

İlaçlarla yeterince kontrol edilemeyen, belirli alerjenlere karşı alerjisi testlerle kanıtlanmış hastalarda alerji aşısı tedavisi düşünülebilir. Deri altı enjeksiyon veya dil altı tablet/damla şeklinde uygulanır, yıllar sürer ve alerjik yanıtı kalıcı olarak azaltmayı hedefler.

Göz Damlası Nasıl Kullanılır?

Damlayı kullanmadan önce ellerinizi yıkayın. Başınızı hafifçe geriye yatırıp alt göz kapağınızı aşağı çekin ve damlayı göz ile kapak arasındaki cebe damlatın. Şişenin ucunu göze, kirpiklere veya parmaklarınıza değdirmeyin. Damlattıktan sonra gözünüzü bir-iki dakika kapalı tutun ve iç göz köşenize hafifçe bastırın. Birden fazla damla kullanıyorsanız aralarında en az beş dakika bekleyin.

Kontakt Lens Kullananlar İçin

• Belirtiler belirginken lens kullanımına ara verin ve gözlük kullanın.
• Mümkünse günlük kullan-at lenslere geçmek alerjen birikimini azaltır.
• Lens solüsyonlarına karşı tepki gelişebileceği için farklı bir ürün denemek gerekebilir; hekiminize danışın.
• Göz damlalarını lens takılıyken kullanıp kullanamayacağınızı mutlaka öğrenin.

Korunma Yolları ve Öneriler

• Gözlerinizi ovuşturmayın: Ovalamak alerjik maddelerin daha fazla salgılanmasına yol açarak kaşıntıyı artırır; uzun süre ve şiddetli ovalama korneanın şeklini bozabilir (keratokonus riski).
• Polen mevsiminde: Polen yoğunluğunun yüksek olduğu sabah saatlerinde ve rüzgârlı günlerde dışarıda daha az zaman geçirin; dışarı çıkarken güneş gözlüğü takın; ev ve araba camlarını kapalı tutun; dışarıdan gelince yüzünüzü yıkayın, kıyafetlerinizi değiştirin ve yatmadan önce saçınızı yıkayın.
• Ev tozu akarına karşı: Yastık ve yatak için akar geçirmez kılıflar kullanın, nevresimleri haftada bir sıcak suda yıkayın, halı ve pelüş oyuncakları azaltın, ev nemini düşük tutun.
• Hayvan alerjisinde: Hayvanları yatak odasına almayın, onlara dokunduktan sonra ellerinizi yıkayın.
• Küfe karşı: Evi düzenli havalandırın, nemli alanları kurutun.
• Göz makyajına dikkat: Alerji döneminde göz makyajını azaltın, eski ürünleri yenileyin ve paylaşmayın.
• Sigara dumanından uzak durun.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

• Göz kaşıntısı ve kızarıklığı günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Belirtiler her yıl aynı dönemde tekrarlıyorsa
• Kullandığınız damlalarla belirtiler geçmiyorsa
• Çocuğunuzda yoğun kaşıntı, yapışkan akıntı ve ışığa hassasiyet varsa
• Kortizonlu damla kullanmanız önerildiyse veya kullanıyorsanız (göz tansiyonu takibi için)

Acil durum: Gözde şiddetli ağrı, belirgin ışık hassasiyeti, görmede azalma veya bulanıklık, tek gözde aniden başlayan şiddetli kızarıklık, ya da göz kapakları ve yüzde ani şişlikle birlikte nefes darlığı varsa beklemeden acil servise başvurun.

Göz alerjisi göz hastalıkları uzmanları tarafından değerlendirilir ve tedavi edilir; alerji testleri ve alerji aşısı tedavisi için immünoloji ve alerji hastalıkları uzmanlarından destek alınabilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.