Meme Kanseri

Genel Cerrahi

Meme kanseri, meme dokusunda hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşan bir hastalıktır. Belirtileri arasında memede yumru, cilt değişiklikleri, meme başı akıntısı sayılabilir. Risk faktörleri yaş, genetik, hormonal ve yaşam tarzıyla ilişkilidir. Tanı için mamografi, ultrason, MR ve biyopsi kullanılır. Tedavide cerrahi, radyoterapi ve ilaç tedavileri uygulanır. Erken tanı hayat kurtarır; düzenli tarama ve sağlıklı yaşam önerilir. Bu sayfada meme kanseri hakkında güncel ve doğru bilgiler yer almaktadır.

Meme Kanseri Nedir?

Meme kanseri, meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalarak kötü huylu bir tümör oluşturmasıdır. Meme, süt üreten bezler (loblar), sütü meme ucuna taşıyan kanallar ve bunları çevreleyen yağ ve bağ dokusundan oluşur. Meme kanserlerinin büyük çoğunluğu süt kanallarından (duktal karsinom), bir kısmı ise süt bezlerinden (lobüler karsinom) gelişir. Tedavi edilmezse koltuk altındaki lenf bezlerine ve vücudun diğer organlarına (kemik, akciğer, karaciğer, beyin) yayılabilir.

Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türüdür ve dünyada ve Türkiye'de kadınlarda kansere bağlı ölümlerin önde gelen nedenidir. Yaklaşık her 8 kadından biri yaşamı boyunca meme kanserine yakalanma riski taşır. Erkeklerde de görülebilir; ancak çok daha nadirdir (meme kanserlerinin yaklaşık %1'i).

Meme kanseri erken evrede yakalandığında tedavi başarısı çok yüksektir; erken evrede tanı konan hastaların büyük çoğunluğu tamamen iyileşir. Bu nedenle kendi kendine meme muayenesi, düzenli klinik muayene ve mamografi taraması hayat kurtarır.

Meme Kanseri Türleri

  • Duktal karsinoma in situ (DCIS): Kanser hücrelerinin süt kanallarının içinde sınırlı kaldığı, çevre dokuya yayılmadığı erken evre meme kanseridir. Tedavi edildiğinde iyileşme oranı çok yüksektir.
  • İnvaziv duktal karsinom: En sık görülen türdür (yaklaşık %70–80). Süt kanallarından başlayıp çevre meme dokusuna yayılır.
  • İnvaziv lobüler karsinom: Süt bezlerinden gelişir; bazen her iki memede birden görülebilir.
  • İnflamatuar meme kanseri: Nadir ancak hızlı ilerleyen bir türdür; memede kızarıklık, şişlik, sıcaklık ve portakal kabuğu görünümü yapar. Meme iltihabıyla karıştırılabilir.
  • Paget hastalığı: Meme ucu ve çevresinde egzama benzeri değişikliklerle seyreden nadir bir tür.

Moleküler Alt Tipler

Tedavi planlamasında tümörün hormon reseptörleri (östrojen ve progesteron) ve HER2 durumu belirleyicidir:

  • Hormon reseptörü pozitif: En sık görülen türdür; hormon tedavisine yanıt verir.
  • HER2 pozitif: HER2'yi hedefleyen akıllı ilaçlarla tedavi edilir.
  • Üçlü negatif: Hormon reseptörleri ve HER2 negatiftir; genç kadınlarda ve BRCA1 taşıyıcılarında daha sıktır; tedavisinde kemoterapi ve immünoterapi önemlidir.

Risk Faktörleri

Değiştirilemeyen Risk Faktörleri

  • Kadın cinsiyet ve ileri yaş: Risk 40 yaşından sonra belirgin şekilde artar.
  • Aile öyküsü: Anne, kız kardeş veya kızında meme kanseri bulunması, özellikle genç yaşta.
  • Genetik mutasyonlar: BRCA1 ve BRCA2 gen mutasyonları meme ve yumurtalık kanseri riskini büyük ölçüde artırır. TP53, PALB2 ve diğer genler de risk taşır.
  • Erken adet görme (12 yaşından önce) ve geç menopoz (55 yaşından sonra)
  • Yoğun meme dokusu
  • Daha önce meme kanseri veya bazı iyi huylu meme hastalıkları geçirmiş olmak
  • Genç yaşta göğüs bölgesine ışın tedavisi almış olmak

Değiştirilebilir Risk Faktörleri

  • Menopoz sonrası fazla kilo ve obezite
  • Alkol tüketimi: Az miktarda bile riski artırır.
  • Hareketsiz yaşam
  • Hiç doğum yapmamış olmak veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak
  • Emzirmemek: Emzirme koruyucu etki sağlar.
  • Uzun süreli kombine menopoz hormon tedavisi
  • Sigara

Belirtileri Nelerdir?

Erken evre meme kanseri çoğu zaman hiçbir belirti vermez ve yalnızca mamografi ile saptanabilir. Belirti olduğunda şunlar görülebilir:

  • Memede veya koltuk altında ele gelen kitle: En sık belirtidir. Genellikle ağrısız, sert, düzensiz kenarlı ve hareketsizdir; ancak her meme kitlesi kanser değildir.
  • Memenin şeklinde veya büyüklüğünde değişiklik
  • Meme derisinde çekilme, çukurlaşma veya portakal kabuğu görünümü
  • Meme ucunda içe çekilme (yeni gelişen)
  • Meme ucundan akıntı: Özellikle kanlı ve tek taraflı akıntı.
  • Meme ucunda ve çevresinde kızarıklık, pullanma, yara veya kabuklanma
  • Memede kızarıklık, şişlik ve sıcaklık
  • Memede veya meme ucunda geçmeyen ağrı (ağrı genellikle meme kanserinin ilk belirtisi değildir)

Erken Tanı ve Tarama

  • Kendi kendine meme muayenesi: 20 yaşından itibaren her ay, adet bitiminden sonraki 5–7. günlerde yapılması ve memelerin normal görünümünün ve dokusunun tanınması önerilir. Değişiklik fark edildiğinde hekime başvurulmalıdır.
  • Klinik meme muayenesi: 20–39 yaş arası 3 yılda bir, 40 yaşından sonra yılda bir hekim tarafından.
  • Mamografi: Türkiye'de Sağlık Bakanlığı tarama programı kapsamında 40–69 yaş arasındaki kadınlara 2 yılda bir ücretsiz mamografi önerilir; KETEM'lerde ve aile sağlığı merkezleri aracılığıyla yapılabilir. Mamografi, ele gelmeyen çok küçük kanserleri bile gösterebilir.
  • Yüksek risk grubunda: BRCA mutasyonu taşıyanlar ve güçlü aile öyküsü olanlarda daha erken yaşta başlayan, MR ile desteklenen tarama programları uygulanır.

Tanı Nasıl Konur?

  • Mamografi ve meme ultrasonu
  • Meme MR: Seçilmiş hastalarda.
  • Biyopsi: Kesin tanı yalnızca biyopsi ile konur. Genellikle ultrason veya mamografi eşliğinde kalın iğne (tru-cut) biyopsisi yapılır.
  • Patolojik inceleme: Tümörün türü, derecesi, hormon reseptörleri, HER2 ve Ki-67 değerlendirilir.
  • Evreleme: Gerekli durumlarda BT, kemik sintigrafisi veya PET-BT.
  • Genetik testler: Genç yaşta tanı alanlarda, aile öyküsü olanlarda ve üçlü negatif tümörlerde.

Tedavi Seçenekleri

Tedavi; kanserin evresine, türüne, moleküler özelliklerine, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna göre bir multidisipliner ekip tarafından kişiye özel planlanır.

  • Cerrahi: Memeyi koruyucu cerrahi (tümörün çevresindeki sağlıklı dokuyla birlikte çıkarılması) veya mastektomi (memenin tamamının alınması). Koltuk altı lenf bezlerinin değerlendirilmesi için genellikle sentinel (bekçi) lenf bezi biyopsisi yapılır.
  • Meme rekonstrüksiyonu: Mastektomi ile aynı anda veya daha sonra protez ya da kişinin kendi dokusuyla meme yeniden yapılandırılabilir.
  • Radyoterapi: Memeyi koruyucu cerrahi sonrası ve seçilmiş mastektomi hastalarında tekrarlama riskini azaltır.
  • Kemoterapi: Ameliyat öncesi (tümörü küçültmek için) veya sonrası uygulanabilir.
  • Hormon tedavisi: Hormon reseptörü pozitif tümörlerde tamoksifen veya aromataz inhibitörleri genellikle 5–10 yıl kullanılır.
  • Hedefe yönelik tedaviler: HER2 pozitif kanserlerde trastuzumab, pertuzumab gibi ilaçlar; bazı hastalarda CDK4/6 inhibitörleri ve PARP inhibitörleri.
  • İmmünoterapi: Seçilmiş üçlü negatif meme kanserlerinde.

Tedavi Sonrası Yaşam

  • Düzenli kontrol muayenelerine ve yıllık mamografiye devam edin.
  • Hormon tedavisini hekiminizin önerdiği süre boyunca aksatmadan kullanın.
  • Koltuk altı lenf bezleri alınan kolda şişlik (lenfödem) gelişebilir; o kolu yaralanma ve enfeksiyondan koruyun, şişlik fark ederseniz fizik tedaviye başvurun.
  • Sağlıklı kilonuzu koruyun, düzenli egzersiz yapın, alkolden uzak durun.
  • Psikolojik destek ve hasta destek gruplarından yararlanmaktan çekinmeyin.

Meme Kanseri Hakkında Sık Sorulanlar

  • Memede ele gelen her kitle kanser midir? Hayır. Meme kitlelerinin çoğu kist, fibroadenom gibi iyi huylu oluşumlardır; ancak her yeni kitle mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.
  • Mamografi zararlı mıdır? Mamografide kullanılan radyasyon dozu çok düşüktür; erken tanının sağladığı fayda bu küçük riskin çok üzerindedir.
  • Erkeklerde meme kanseri olur mu? Evet, nadiren görülür; memede kitle, meme ucunda çekilme veya akıntı fark eden erkekler de hekime başvurmalıdır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Memenizde veya koltuk altınızda yeni bir kitle, memenin şeklinde değişiklik, ciltte çekilme veya portakal kabuğu görünümü, meme ucunda içe çekilme, kanlı akıntı veya yara fark ederseniz vakit kaybetmeden bir genel cerrahi veya meme cerrahisi uzmanına başvurun. 40 yaşından sonra belirtiniz olmasa da mamografi taramalarınızı düzenli yaptırın.

Acil durum: Meme kanseri tedavisi sırasında yüksek ateş, nefes darlığı, göğüs ağrısı, tek bacakta ağrılı şişlik, şiddetli baş ağrısı, kol veya bacaklarda güçsüzlük ya da sırt ağrısıyla birlikte idrar-dışkı kontrolünde bozulma olursa beklemeden acil servise başvurun.

Meme kanseri genel cerrahi (meme cerrahisi), tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji, patoloji, plastik cerrahi ve tıbbi genetik uzmanlarından oluşan bir ekip tarafından tedavi edilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.

Sık Sorulan Sorular

Meme kanserinin ilk belirtisi nedir?

En sık görülen ilk belirti, memede veya koltuk altında ele gelen yeni bir yumrudur. Ancak her yumru kanser değildir; yine de bir kadın doğru tanı için hekime başvurmalıdır.

Mamografi ağrılı mıdır?

Mamografi sırasında meme hafifçe sıkıştırılır ve bazı kadınlarda kısa süreli rahatsızlık veya ağrı hissedilebilir. Bu işlem birkaç saniye sürer ve genellikle tolere edilebilir düzeydedir.

Her meme yumrusu kanser midir?

Hayır, meme yumrularının büyük çoğunluğu iyi huyludur (kist, fibroadenom gibi). Ancak hangi tür olduğunu belirlemek için mutlaka doktor muayenesi ve gerekirse görüntüleme/biyopsi yapılmalıdır.

Meme kanseri tedavisinde saç dökülmesi kaçınılmaz mıdır?

Saç dökülmesi, özellikle kemoterapinin yaygın bir yan etkisidir, ancak tüm tedavi protokollerinde görülmez. Günümüzde bazı ilaçlar bu yan etkiyi azaltabilir ve saçlar tedavi bitiminde genellikle geri çıkar.

Kendi kendime meme muayenesi yapmalı mıyım?

Evet, kendi kendine meme muayenesi, normal meme dokusunu tanımanıza ve değişiklikleri daha kolay fark etmenize yardımcı olur. Ancak düzenli hekim muayenesi ve mamografi taramasının yerini tutmaz.

Meme Kanseri ile ilgili sorunuz mu var?

Kendi durumunuzu yazın, Meme Kanseri ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.

Bu konuda kendi sorumu sor →