Mide kanseri

Tıbbi Onkoloji
Halk arasında: Gastric cancer, Mide adenokarsinomu

Bu sayfa, mide kanseri (gastric cancer / mide adenokarsinomu) hakkında doğru ve güncel bilgiler sunar. Hastalığın tanımı, belirtileri, risk faktörleri, tanı yöntemleri ve güncel tedavi seçenekleri hasta dostu bir dille anlatılmıştır. Ayrıca korunma önerileri ve hekime başvurma gerekliliği vurgulanır. Unutmayın, mide kanserinde erken tanı hayat kurtarır. Bu rehber, hastaların ve yakınlarının kafasındaki sorulara yanıt vermeyi amaçlar.

Mide Kanseri Nedir?

Mide kanseri, midenin iç yüzeyini kaplayan hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalarak kötü huylu tümör oluşturmasıdır. Mide kanserlerinin yaklaşık %90–95'i, midenin iç yüzeyindeki salgı bezlerinden gelişen adenokarsinomlardır. Mide kanseri genellikle yıllar içinde, mide iç yüzeyinde gelişen öncü değişikliklerin (kronik gastrit, atrofik gastrit, intestinal metaplazi, displazi) ardından yavaş yavaş gelişir.

Mide kanseri, dünyada en sık görülen kanserler arasında yer alır ve kansere bağlı ölümlerin önde gelen nedenlerindendir. Türkiye, mide kanserinin orta-yüksek sıklıkta görüldüğü ülkeler arasındadır; özellikle Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde daha sık görülür. Genellikle 60 yaşından sonra ortaya çıkar ve erkeklerde kadınlara göre yaklaşık iki kat daha sık görülür.

Mide kanseri erken evrelerde genellikle belirti vermez veya belirtileri basit mide şikâyetleriyle karıştırılır. Bu nedenle çoğu hasta ileri evrede tanı alır. Ancak erken evrede saptanan mide kanserlerinde tedavi başarısı çok yüksektir; erken mide kanserleri bazen endoskopi ile bile tamamen tedavi edilebilir.

Mide Kanseri Türleri

  • Adenokarsinom: En sık görülen türdür. İki ana alt tipi vardır:
    • İntestinal tip: Daha sık görülür; genellikle ileri yaşta, H. pylori enfeksiyonu ve öncü lezyonlarla ilişkilidir.
    • Diffüz tip: Daha genç yaşlarda görülebilir; mide duvarı boyunca yayılarak mideyi sertleştirebilir (linitis plastika); daha agresif seyredebilir. Bazı olgular kalıtsaldır (CDH1 geni).
  • Mide lenfoması: Midenin lenf dokusundan gelişir; MALT lenfoma H. pylori ile ilişkilidir ve erken evrede H. pylori tedavisiyle gerileyebilir.
  • Gastrointestinal stromal tümör (GIST): Mide duvarının kas tabakasındaki özel hücrelerden gelişir; hedefe yönelik ilaçlarla tedavi edilebilir.
  • Nöroendokrin tümörler: Nadir görülür.

Ayrıca mide ile yemek borusunun birleşim yerinde gelişen kanserler (gastroözofageal bileşke kanserleri) ayrı olarak değerlendirilir; reflü ve obezite ile ilişkilidir ve sıklığı artmaktadır.

Risk Faktörleri

  • Helicobacter pylori enfeksiyonu: Mide kanserinin en önemli risk faktörüdür. Dünya Sağlık Örgütü tarafından birinci sınıf kanserojen olarak kabul edilmektedir. Türkiye'de yaygın görülmesi, mide kanseri sıklığıyla ilişkilidir.
  • Beslenme alışkanlıkları:
    • Tuzlu ve tuzda saklanmış yiyecekler (salamura, turşu, tuzlu balık, tuzlu peynir)
    • Tütsülenmiş, işlenmiş ve nitrat içeren et ürünleri (sucuk, salam, pastırma)
    • Mangalda kömür ateşinde aşırı pişirilmiş ve yanmış yiyecekler
    • Taze sebze ve meyve tüketiminin az olması
  • Sigara kullanımı: Riski belirgin şekilde artırır.
  • Aşırı alkol tüketimi
  • Aile öyküsü: Birinci derece akrabalarda mide kanseri bulunması.
  • Kalıtsal sendromlar: Kalıtsal diffüz mide kanseri (CDH1 geni), Lynch sendromu, ailesel adenomatöz polipozis, Peutz-Jeghers sendromu.
  • Kronik atrofik gastrit ve intestinal metaplazi
  • Pernisiyöz anemi (B12 vitamini eksikliğine yol açan otoimmün gastrit)
  • Daha önce mide ameliyatı geçirmiş olmak (özellikle uzun yıllar sonra)
  • Mide polipleri (bazı türleri)
  • Epstein-Barr virüsü enfeksiyonu
  • Obezite: Özellikle mide üst kısmı kanserleri için
  • İleri yaş ve erkek cinsiyet
  • A kan grubu

Belirtileri Nelerdir?

Erken evrede mide kanseri genellikle belirti vermez veya belirsiz belirtilerle seyreder:

  • Hazımsızlık ve mide yanması
  • Mide bölgesinde hafif ağrı veya rahatsızlık
  • Yemeklerden sonra şişkinlik
  • Bulantı
  • İştahsızlık

İlerlemiş Hastalık ve Alarm Belirtileri

  • Açıklanamayan kilo kaybı
  • Az yemekle erken doyma
  • Yutma güçlüğü: Özellikle mide üst kısmındaki tümörlerde
  • Sürekli kusma
  • Kanlı veya kahve telvesi görünümünde kusma
  • Siyah, katran renkli dışkı
  • Demir eksikliği anemisi: Halsizlik, yorgunluk, solukluk, nefes darlığı
  • Karın ağrısı
  • Karında ele gelen kitle
  • Karında sıvı birikmesine bağlı şişlik
  • Sarılık
  • Sol köprücük kemiği üzerinde büyümüş lenf bezi

Bu belirtilerin birçoğu gastrit veya ülser gibi iyi huylu hastalıklarda da görülebilir. Ancak özellikle 50 yaşından sonra yeni başlayan veya alarm belirtileri eşlik eden şikâyetler mutlaka endoskopi ile değerlendirilmelidir.

Tanı Nasıl Konur?

  • Üst gastrointestinal endoskopi (gastroskopi): Tanıda temel yöntemdir. Ağızdan ilerletilen kameralı ince bir tüple yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağı incelenir; şüpheli alanlardan biyopsi alınır. Kesin tanı biyopsi örneğinin patolojik incelemesiyle konur.
  • Biyopsi örneğinde ek testler: HER2, PD-L1, mikrosatellit instabilitesi (MSI) ve Claudin 18.2 gibi testler, hedefe yönelik ve immünoterapi tedavilerinin seçiminde kullanılır.
  • Endoskopik ultrasonografi: Tümörün mide duvarındaki derinliğini ve çevre lenf bezlerini değerlendirir; erken evre tümörlerin tedavi planlamasında önemlidir.
  • Bilgisayarlı tomografi (BT): Karın, leğen ve göğüs tomografisi ile hastalığın yaygınlığı ve uzak organlara yayılım değerlendirilir.
  • PET-BT: Seçilmiş hastalarda yayılım araştırması için.
  • Tanısal laparoskopi: Karın zarına gizli yayılımı saptamak için ameliyat öncesi kapalı yöntemle karın içinin incelenmesi.
  • Kan testleri: Tam kan sayımı, karaciğer ve böbrek fonksiyonları, tümör belirteçleri (CEA, CA 19-9; tanı koydurucu değildir, takipte kullanılır).

Evreleme

Mide kanseri, tümörün mide duvarında ne kadar derine ilerlediğine, lenf bezi tutulumuna ve uzak organlara yayılıma göre 0'dan 4'e kadar evrelendirilir. Evre, tedavi planını ve prognozu belirler.

Tedavi Seçenekleri

Mide kanserinin tedavisi; genel cerrahi, gastroenteroloji, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji uzmanlarından oluşan multidisipliner bir ekip tarafından planlanmalıdır.

Endoskopik Tedavi

Mide duvarının yalnızca en iç tabakasında sınırlı, lenf bezi yayılımı riski çok düşük olan erken mide kanserleri, ameliyata gerek kalmadan endoskopik yöntemlerle (endoskopik submukozal diseksiyon – ESD, endoskopik mukozal rezeksiyon – EMR) tamamen çıkarılabilir.

Cerrahi Tedavi

Mide kanserinde küratif (iyileştirici) tedavinin temelidir:

  • Subtotal (kısmi) gastrektomi: Midenin alt kısmındaki tümörlerde midenin bir bölümünün çıkarılması.
  • Total gastrektomi: Midenin tamamının çıkarılması ve yemek borusunun ince bağırsağa bağlanması.
  • Lenf bezi diseksiyonu: Mide çevresindeki lenf bezlerinin (D2 lenf nodu diseksiyonu) çıkarılması.
  • Ameliyat açık, laparoskopik veya robotik yöntemlerle yapılabilir.

Perioperatif Kemoterapi

Lokal ileri evre (evre 1B ve üzeri) mide kanserlerinde, ameliyattan önce ve sonra kemoterapi (genellikle FLOT rejimi) uygulanması standart tedavidir. Ameliyat öncesi kemoterapi tümörü küçültür ve mikroskobik yayılımı tedavi ederek yaşam süresini uzatır. Bazı hastalarda kemoterapiye immünoterapi eklenebilir.

Radyoterapi

Seçilmiş hastalarda ameliyat sonrası kemoterapi ile birlikte veya kanamayı ve tıkanıklığı azaltmak amacıyla palyatif olarak uygulanabilir.

İleri Evre (Yayılım Gösteren) Hastalıkta

  • Kemoterapi: Platin ve fluoropirimidin bazlı kombinasyonlar.
  • Hedefe yönelik tedaviler: HER2 pozitif tümörlerde trastuzumab ve trastuzumab-derukstekan; Claudin 18.2 pozitif tümörlerde zolbetuksimab; ileri basamakta ramusirumab.
  • İmmünoterapi: Nivolumab, pembrolizumab gibi bağışıklık kontrol noktası ilaçları, özellikle PD-L1 pozitif ve MSI-yüksek tümörlerde.
  • Destek ve palyatif tedaviler: Yutma güçlüğü ve tıkanıklıkta stent yerleştirilmesi, beslenme tüpü, kanama kontrolü, ağrı tedavisi ve beslenme desteği.

Ameliyat Sonrası Yaşam ve Beslenme

  • Mide ameliyatı sonrası günde 6–8 kez az miktarda ve sık sık yemek yenmelidir.
  • Dumping sendromu: Yemekten sonra çarpıntı, terleme, baş dönmesi, ishal ve karın krampları görülebilir. Şekerli yiyeceklerden kaçınmak, sıvıları yemeklerle birlikte değil öğün aralarında içmek ve yemekten sonra kısa süre uzanmak faydalıdır.
  • Total gastrektomi sonrası ömür boyu B12 vitamini enjeksiyonu gerekir; demir, kalsiyum ve D vitamini eksiklikleri açısından da takip yapılır.
  • Kilo kaybını önlemek için diyetisyen desteği önemlidir.

Korunma ve Erken Tanı

  • H. pylori enfeksiyonunun saptanması ve tedavi edilmesi: Mide kanseri riskini azaltır; özellikle ailesinde mide kanseri olan kişilerde H. pylori testi ve tedavisi önerilir.
  • Sağlıklı beslenme: Bol taze sebze ve meyve tüketmek; tuzlu, tuzda saklanmış, tütsülenmiş ve işlenmiş yiyecekleri sınırlamak; yiyecekleri buzdolabında saklamak.
  • Sigarayı bırakmak ve alkolü sınırlamak
  • İdeal kiloyu korumak
  • Endoskopik takip: Atrofik gastrit, yaygın intestinal metaplazi veya displazi saptanan kişilerde düzenli endoskopi kontrolleri.
  • Genetik danışmanlık: Ailede genç yaşta veya birden fazla mide kanseri olan kişilerde.
  • Alarm belirtilerini ihmal etmemek

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Birkaç haftadan uzun süren hazımsızlık, mide ağrısı veya yanması, özellikle 50 yaşından sonra yeni başlayan mide şikâyetleri, açıklanamayan kilo kaybı, iştahsızlık, erken doyma, yutma güçlüğü, sürekli kusma, demir eksikliği anemisi ya da ailenizde mide kanseri öyküsü varsa bir gastroenteroloji veya iç hastalıkları uzmanına başvurun. Mide koruyucu ilaçlarla şikâyetlerinizi uzun süre geçiştirmeyin.

Acil durum: Kanlı veya kahve telvesi gibi kusma, siyah ve katran renkli dışkı, ani ve şiddetli karın ağrısı, hiçbir şey yiyip içememe ve sürekli kusma, baş dönmesi, bayılma veya çarpıntı varsa beklemeden 112'yi arayın veya acil servise başvurun.

Mide kanseri gastroenteroloji uzmanları tarafından endoskopi ile tanı alır. Cerrahi tedavi genel cerrahi (gastrointestinal cerrahi ve cerrahi onkoloji) uzmanları, kemoterapi ve hedefe yönelik tedaviler tıbbi onkoloji, radyoterapi radyasyon onkolojisi uzmanları tarafından uygulanır. Tanıda patoloji ve radyoloji, beslenme desteğinde diyetisyenler, kalıtsal risk değerlendirmesinde tıbbi genetik, palyatif bakımda ilgili uzmanlar sürece katılır.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.

Sık Sorulan Sorular

Mide kanseri erken teşhis edilebilir mi?

Evet, düzenli kontrol ve endoskopi ile erken evrede teşhis edilebilir. Risk grubundaki kişilerde tarama yapılması önerilir. Erken evrede yapılan cerrahi ile başarı şansı yüksektir.

H. pylori mide kanserine yol açar mı?

H. pylori enfeksiyonu mide kanseri riskini artırır, ancak enfekte kişilerin çoğu mide kanseri geliştirmez. Tedavi edilmesi riski azaltır.

Mide kanseri tedavisinde hangi bölüm ilgilenir?

Mide kanseri tanısı konan hastalar, tıbbi onkoloji, cerrahi onkoloji ve gastroenteroloji uzmanlarından oluşan bir ekip tarafından değerlendirilir. Tedavi planı, multidisipliner yaklaşımla belirlenir.

Sağlıklı beslenme mide kanserini önleyebilir mi?

Sağlıklı beslenme riski azaltabilir ancak tamamen önlediği kanıtlanmamıştır. Bol meyve-sebze tüketimi ve tuzlu-tütsülenmiş gıdalardan kaçınma önerilir.

Mide kanseri belirtileri hangi durumlarda ciddiye alınmalıdır?

Şikayetler 2 haftadan uzun süre devam ediyorsa, açıklanamayan kilo kaybı veya kanama belirtileri varsa vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır. Erken tanı için bu belirtiler ciddiye alınmalıdır.

Mide kanseri ile ilgili sorunuz mu var?

Kendi durumunuzu yazın, Mide kanseri ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.

Bu konuda kendi sorumu sor →