Prostat Büyümesi
İyi huylu prostat büyümesi (BPH), erkeklerde prostat bezinin yaşla birlikte kanser olmayan biçimde büyüyüp idrar kanalını sıkıştırmasıdır. Geceleri sık idrara çıkma, zayıf/kesik akış, başlangıçta zorlanma ve tam boşalmama tipiktir. 50 yaş üstünde çok sıktır. Tanı muayene, PSA ve idrar akış testleriyle konur ve prostat kanserini dışlar. Tedavi hafif olgularda takip/yaşam tarzı, sonra ilaç (alfa-bloker vb.), dirençli durumlarda cerrahidir. Ani idrar yapamama acil bir durumdur.
Prostat Büyümesi Nedir?
Prostat, yalnızca erkeklerde bulunan, mesanenin hemen altında ve idrar kanalının (üretra) çevresinde yer alan ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Yaşla birlikte prostat bezinin iyi huylu (kanser olmayan) biçimde büyümesine iyi huylu prostat büyümesi (BPH) denir. Büyüyen prostat, çevrelediği idrar kanalını sıkıştırarak idrarın rahat boşalmasını engeller ve idrarla ilgili şikâyetlere yol açar. 50 yaş üzeri erkeklerde çok sık görülür ve yaşla birlikte sıklığı artar. İyi huylu olması nedeniyle prostat kanseriyle karıştırılmamalıdır; ancak benzer şikâyetler yapabildiğinden ayrımı hekim yapar.
Belirtileri Nelerdir?
Şikâyetler idrar depolama ve boşaltmayla ilgilidir:
- İdrara sık çıkma, özellikle geceleri (noktüri)
- İdrara başlarken zorlanma, beklemek zorunda kalma
- İdrar akışının zayıf veya kesik kesik olması
- İdrar sonrası tam boşalmama, damlama hissi
- Ani ve sıkışık idrar hissi
Şikâyetlerin şiddeti kişiden kişiye değişir. İhmal edilen ileri durumlarda idrar yapamama (idrar retansiyonu), idrar yolu enfeksiyonları, mesane taşı ve böbrek fonksiyonlarında bozulma gelişebilir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- İleri yaş (en önemli faktör)
- Hormonal değişiklikler (yaşla birlikte)
- Ailede prostat büyümesi öyküsü
- Obezite, hareketsizlik, şeker hastalığı gibi durumlar katkıda bulunabilir
Tanı Nasıl Konur?
Tanı; şikâyetlerin değerlendirilmesi, parmakla makattan prostat muayenesi (rektal muayene), idrar tahlili ve kanda PSA ölçümü ile konur. İdrar akış hızı ölçümü (üroflowmetri), idrar sonrası mesanede kalan idrar miktarı ve ultrason gibi tetkikler kullanılabilir. PSA ve muayene, prostat kanserini dışlamak açısından da önemlidir; bu nedenle şikâyetlerin bir üroloji uzmanınca değerlendirilmesi gerekir.
Tedavi Yöntemleri
Tedavi, şikâyetlerin şiddetine ve yaşam kalitesine etkisine göre planlanır:
- Takip ve yaşam tarzı: Hafif şikâyetlerde; akşam sıvı alımını azaltma, kafein-alkolü sınırlama, mesaneyi tam boşaltma alışkanlığı
- İlaç tedavisi: İdrar kanalını rahatlatan (alfa-blokerler) ve prostatı küçültmeye yönelik ilaçlar — hekim önerisiyle
- Cerrahi/girişimsel tedaviler: İlaca yanıt vermeyen, tekrarlayan idrar yapamama, kanama, taş veya böbrek etkilenmesi olan durumlarda prostatın kapalı (endoskopik) ya da diğer yöntemlerle küçültülmesi/çıkarılması
Tedavi kişiye özeldir; bazı soğuk algınlığı ve alerji ilaçları idrar yapmayı zorlaştırabileceğinden hekime danışmadan kullanılmamalıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
- Geceleri sık idrara kalkma, zayıf idrar akışı, tam boşalmama gibi şikâyetler yaşam kalitesini etkiliyorsa
- İdrarda kan görülürse
- Ani ve şiddetli idrar yapamama (idrar hiç gelmiyor, mesane şişkin-ağrılı) olursa (ACİL)
- 50 yaşını geçtiyseniz, şikâyetiniz olmasa da düzenli üroloji kontrolü için
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. İdrar şikâyetleriniz için bir üroloji uzmanına başvurun; benzer belirtiler yapabilen prostat kanserinin dışlanması açısından da değerlendirme önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Prostat büyümesi kanser midir?
Hayır. İyi huylu prostat büyümesi (BPH) kanser değildir ve kansere dönüşmez. Ancak prostat kanseri de benzer idrar şikâyetleri yapabildiğinden, ayrımın hekim tarafından muayene, PSA ve gerekli tetkiklerle yapılması gerekir. İyi huylu büyümesi olan bir kişide ayrıca prostat kanseri de bulunabilir; bu yüzden düzenli üroloji değerlendirmesi önemlidir.
Prostat büyümesi her erkekte olur mu?
Prostat büyümesi yaşla birlikte çok yaygındır; ileri yaşlardaki erkeklerin büyük bölümünde bir miktar büyüme görülür. Ancak herkeste belirti vermez veya tedavi gerektirmez. Şikâyetlerin şiddeti ve yaşam kalitesine etkisi kişiden kişiye değişir; tedavi gereği buna göre belirlenir.
Prostat büyümesi ilaçla geçer mi, ameliyat şart mı?
Birçok hastada şikâyetler yaşam tarzı düzenlemeleri ve ilaçlarla (idrar kanalını rahatlatan veya prostatı küçülten) kontrol altına alınır; ameliyat şart değildir. Cerrahi/girişimsel tedaviler; ilaca yanıt vermeyen, tekrarlayan idrar yapamama, kanama, taş ya da böbrek etkilenmesi gibi durumlarda gündeme gelir. Karar üroloğa aittir.
Aniden idrar yapamıyorum, ne yapmalıyım?
Ani ve tam idrar yapamama (idrar hiç gelmemesi, alt karında şişkinlik ve ağrı), prostat büyümesinin acil bir komplikasyonudur ve vakit kaybetmeden en yakın acil servise/üroloğa başvurmayı gerektirir. Bu durumda mesanenin bir sonda ile boşaltılması gerekebilir. Beklemek böbreklere zarar verebilir.
Hangi doktora gitmeliyim?
Prostat ve idrar şikâyetleri için üroloji uzmanına başvurmalısınız. Geceleri sık idrara kalkma, zayıf akış veya tam boşalmama gibi şikâyetleriniz varsa, ayrıca 50 yaşını geçtiyseniz belirtiniz olmasa bile düzenli kontrol için üroloğa gidin. İdrarda kan veya ani idrar yapamama durumunda ise gecikmeden değerlendirme alın.
Kendi durumunuzu yazın, Prostat Büyümesi ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →