Katarakt

Katarakt Nedir?

Gözün içinde, göz bebeğinin arkasında yer alan ve normalde saydam olan mercek, ışığı retinaya odaklayarak net görmeyi sağlar. Katarakt, bu merceğin zamanla saydamlığını kaybederek matlaşması durumudur. Halk arasında "göz perdesi" olarak da bilinir; ancak gözün önünde bir perde değil, merceğin kendisindeki bir bulanıklıktır. Işık matlaşmış mercekten geçemeyince görüntü giderek sisli, soluk ve bulanık hâle gelir. Katarakt en sık yaşa bağlı olarak gelişir ve dünyada önlenebilir görme kaybının başlıca nedenlerindendir.

Belirtileri Nelerdir?

Katarakt genellikle yıllar içinde yavaşça ilerler; bu yüzden kişi değişime alışabilir ve fark etmekte gecikebilir. Sık görülen belirtiler:

• Bulanık, sisli veya soluk görme
• Gece görüşünde zorlanma, özellikle araç kullanırken
• Işıklardan rahatsızlık, farların ve lambaların etrafında halelenme
• Renklerin soluk veya sararmış görünmesi
• Gözlük numarasının sık sık değişmesi
• Okuma için daha fazla ışığa ihtiyaç duyma
• Tek gözde çift görme

Nedenleri ve Risk Faktörleri

En sık neden yaşlanmadır; ilerleyen yaşla mercek proteinlerinin yapısı bozulur. Ancak başka etkenler de katarakt gelişimini hızlandırabilir: diyabet, uzun süreli ve korunmasız güneş (UV) maruziyeti, sigara, geçirilmiş göz travması veya göz ameliyatı, uzun süreli kortizon kullanımı ve bazı doğuştan gelen durumlar. Nadiren bebeklerde doğuştan katarakt görülebilir; bu erken tespit gerektiren ayrı bir durumdur.

Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı, göz hastalıkları uzmanının yapacağı ayrıntılı muayeneyle konur. Görme keskinliği ölçülür, göz bebeği damla ile genişletilerek biyomikroskop (yarık lamba) altında merceğin bulanıklığı değerlendirilir ve göz içi basıncı ile retina kontrol edilir. Bu muayene hem kataraktın varlığını ve derecesini gösterir hem de görme azlığına yol açabilecek diğer nedenleri (retina veya göz siniri sorunları gibi) ayırt eder.

Tedavi Yöntemleri

Kataraktın kesin ve tek etkili tedavisi cerrahidir; ilaç, damla veya gözlükle mercek yeniden saydamlaştırılamaz. Erken evrede görme günlük yaşamı fazla etkilemiyorsa gözlük düzenlemesiyle bir süre idare edilebilir; ancak bulanıklık işini, araç kullanmayı veya okumayı zorlaştırdığında ameliyat gündeme gelir. Günümüzde katarakt cerrahisi, bulanıklaşmış merceğin çıkarılıp yerine şeffaf yapay göz içi merceği (lens) yerleştirilmesiyle yapılır; genellikle kısa süren, damla anestezisiyle uygulanan ve iyileşmesi hızlı bir işlemdir. Merceğin türü (tek odak, çok odaklı vb.) hastanın ihtiyacına göre hekimle birlikte belirlenir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Görmenizde bulanıklaşma, gece araç kullanmada zorlanma, ışıklarda halelenme veya renklerin solması gibi değişiklikler fark ederseniz bir göz hastalıkları uzmanına başvurun. Ani görme kaybı, göz ağrısı, ani ışık çakmaları veya "perde iniyormuş" hissi ise katarakttan farklı, acil değerlendirme gerektiren durumlara işaret edebilir; bu tür belirtilerde vakit kaybetmeyin. Katarakt zamanında tedavi edildiğinde görme büyük ölçüde geri kazanılır. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize danışınız.