Bruselloz

Bruselloz şüphesi durumunda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Bruselloz Nedir?

Bruselloz (Malta humması veya peynir hastalığı olarak da bilinir), Brucella bakterilerinin neden olduğu, hayvanlardan insanlara bulaşan bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalık; sığır, koyun, keçi ve domuz gibi hayvanlarda bulunur ve insanlara genellikle pastörize edilmemiş süt ürünleri, çiğ et veya enfekte hayvanlarla doğrudan temas yoluyla geçer. Türkiye'de özellikle kırsal bölgelerde ve hayvancılıkla uğraşan kişilerde daha sık görülür. Bruselloz, vücudun birçok sistemini etkileyebilen, uzun süreli ve ateşli bir hastalık olabilir.

Bruselloz, akut (kısa süreli), subakut ve kronik (uzun süreli) olmak üzere farklı biçimlerde görülebilir. Akut enfeksiyon genellikle ilk 2-3 ay içinde belirti verirken, kronik enfeksiyon aylarca sürebilir ve tedaviye rağmen tekrarlayabilir.

Belirtileri Nelerdir?

Bruselloz belirtileri sinsi bir şekilde ortaya çıkar ve sıklıkla grip gibi üst solunum yolu enfeksiyonlarıyla karıştırılabilir. Kuluçka süresi genellikle 1-3 haftadır. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Ateş, özellikle dalgalı ateş (gün içinde yükselip düşebilen)
• Gece terlemeleri ve aşırı terleme
• Yorgunluk, halsizlik, iştahsızlık ve kilo kaybı
• Eklem, kas ve bel ağrısı
• Baş ağrısı
• Karın ağrısı, bulantı, kusma

Bu belirtiler başka hastalıklarda da görülebildiği için, özellikle hayvancılık veya çiğ süt ürünleri öyküsü olan kişilerde bruselloz mutlaka akla gelmelidir.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Bruselloz, Brucella melitensis, Brucella abortus ve Brucella suis gibi bakterilerle oluşur. Bu bakteriler hayvanların sütü, kanı, idrarı ve doğum artıklarında bulunur. İnsanlara bulaşma yolları şunlardır:

• Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri (peynir, tereyağı, dondurma) tüketimi
• Çiğ veya az pişmiş et tüketimi
• Enfekte hayvanların kan, süt veya doğum artıklarıyla doğrudan temas
• Laboratuvar ortamında aerosol (hava yoluyla) bulaşma

Risk faktörleri arasında çiftçiler, veterinerler, mezbaha ve mandıra çalışanları ile kırsal kesimde yaşayanlar yer alır. Ayrıca, pastörize edilmemiş süt ürünlerinin yaygın olduğu bölgelerde hastalık daha sıktır.

Bruselloz şüphesi olan bir kişi, belirtilerini doktoruna bildirmelidir.

Tanı Nasıl Konur?

Tanı için doktor önce hastanın öyküsünü alır ve fizik muayene yapar. Ardından kan kültürü, serolojik testler (antikor testleri) ve gerektiğinde PCR testi uygulanır. Hastalığın kesin tanısı için kültürün yanı sıra serolojik testler ve PCR oldukça değerlidir. Bazı olgularda kemik iliği kültürü veya biyopsi de gerekebilir. Ateşli hastalarda, özellikle risk öyküsü varsa bruselloz tanısı akılda tutulmalıdır.

Tedavi ve Korunma

Bruselloz tedavisi uzun süreli antibiyotik kombinasyonuyla yapılır. Genellikle doksisiklin ve rifampisin en az 6 hafta süreyle kullanılır. Tedaviye erken başlanmazsa hastalık kronikleşebilir ve kalp, eklem veya sinir sistemi gibi organlarda kalıcı hasar bırakabilir. Tedavi edilmezse hastalık başta kalp, eklemler, karaciğer ve sinir sistemi olmak üzere birçok organda kalıcı hasara neden olabilir. Bu nedenle ilaçlar düzenli kullanılmalı ve doktor kontrolü sürdürülmelidir.

Korunma için öneriler:

• Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünlerini tüketmeyin.
• Çiğ et temasından sonra ellerinizi iyice yıkayın.
• Hayvanlarla temasta eldiven ve maske kullanın.
• Hayvanları düzenli olarak veteriner muayene ettirin ve aşılatın.
• Hayvansal gıdaları iyice pişirin.

Hastalık belirtileri yaşıyorsanız veya riskli bir temasınız olduysa, en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurun.