Üveit
Üveit, gözün orta tabakası olan uveanın iltihaplanmasıdır ve gözde kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet, bulanık görme gibi belirtilerle kendini gösterir. Otoimmün hastalıklar, enfeksiyonlar ve travmalar üveite neden olabilir. Tanı, göz muayenesi ve gerekli tetkiklerle konulur; tedavide steroidler ve altta yatan hastalığın tedavisi önemlidir. Üveit tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açabilir, bu nedenle erken teşhis büyük önem taşır.
Üveit Nedir?
Üveit, gözün orta tabakası olan uvea tabakasının iltihabıdır. Uvea; gözün renkli kısmı olan iris (renkli tabaka), iris ile göz merceğinin arkasında bulunan siliyer cisim ve gözün arka kısmında retinayı besleyen damarlı tabaka olan koroidden oluşur. Bu tabaka gözün kanlanmasında önemli rol oynar. Üveit, uvea ile birlikte retina, vitreus (göz içi jel), görme siniri ve sklera gibi komşu yapıları da etkileyebilir.
Üveit her yaşta görülebilir; ancak en sık 20–50 yaşları arasında, çalışma çağındaki kişilerde ortaya çıkar. Tek gözde veya her iki gözde görülebilir; aniden başlayabilir ya da yavaş ve sinsi ilerleyebilir. Bazı hastalarda tek bir atak geçirilirken, bazılarında tekrarlayan veya kronik bir seyir izler.
Üveit, tedavi edilmediğinde katarakt, glokom (göz tansiyonu), retinada ödem ve kalıcı görme kaybı gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilen önemli bir göz hastalığıdır. Dünyada önlenebilir körlük nedenleri arasında yer alır. Erken tanı ve uygun tedaviyle görme büyük ölçüde korunabilir.
Üveit Türleri
Üveit, iltihabın gözün hangi bölümünde olduğuna göre sınıflandırılır:
- Ön üveit (iritis, iridosiklit): İris ve siliyer cismin iltihabıdır. En sık görülen türdür. Genellikle aniden başlar; ağrı, kızarıklık ve ışığa hassasiyet ile kendini gösterir.
- Orta üveit: Göz içi jeli (vitreus) ve siliyer cismin arka kısmını etkiler. Genellikle ağrısızdır; uçuşan cisimler ve bulanık görme ile seyreder. Gençlerde daha sık görülür.
- Arka üveit: Koroid ve retinayı etkiler. Görme kaybı riski daha yüksektir.
- Panüveit: Uvea tabakasının tüm bölümlerinin birlikte iltihaplanmasıdır.
Ayrıca seyrine göre akut (ani başlayan ve 3 aydan kısa süren), tekrarlayan ve kronik (3 aydan uzun süren) olarak da sınıflandırılır.
Nedenleri
Üveitlerin önemli bir kısmında kesin bir neden bulunamaz (idiyopatik üveit). Bilinen nedenler şunlardır:
Otoimmün ve Romatizmal Hastalıklar
- Behçet hastalığı: Türkiye'de üveitin önemli nedenlerinden biridir; ağır ve tekrarlayan göz iltihabına yol açabilir.
- Ankilozan spondilit ve HLA-B27 ilişkili hastalıklar: Ön üveitin en sık nedenlerindendir.
- Sedef romatizması (psoriatik artrit)
- İnflamatuvar bağırsak hastalıkları: Crohn hastalığı ve ülseratif kolit.
- Sarkoidoz
- Juvenil idiyopatik artrit: Çocuklarda, çoğu zaman belirti vermeden sinsi seyreden üveite yol açabilir.
- Multipl skleroz
- Vogt-Koyanagi-Harada hastalığı
Enfeksiyonlar
- Toksoplazma (arka üveitin sık nedenlerinden biri)
- Herpes virüsleri (uçuk, zona, sitomegalovirüs)
- Tüberküloz
- Frengi
- HIV
- Toksokara gibi bazı parazitler
- Mantar enfeksiyonları
Diğer Nedenler
- Göz yaralanmaları ve göz ameliyatları
- Bazı ilaçlar
- Nadiren göz içi lenfoma gibi tümörler (üveiti taklit edebilir)
Belirtileri Nelerdir?
- Göz kızarıklığı: Özellikle renkli tabakanın (iris) çevresinde
- Göz ağrısı: Özellikle ön üveitte belirgin
- Işığa karşı hassasiyet (fotofobi)
- Bulanık görme ve görmede azalma
- Uçuşan cisimler: Görme alanında hareket eden noktalar, iplikçikler veya örümcek ağı görüntüleri
- Sulanma
- Göz bebeğinde küçülme veya şekil bozukluğu
Orta ve arka üveitte ağrı ve kızarıklık çoğu zaman olmaz; hasta yalnızca bulanık görme ve uçuşan cisimlerden yakınabilir. Çocuklarda, özellikle juvenil idiyopatik artrite bağlı üveitte, hiçbir belirti olmadan ciddi göz hasarı gelişebilir. Bu nedenle bu çocukların düzenli göz muayenesi çok önemlidir.
Üveit, basit bir göz kızarıklığı veya konjonktivit ile karışabilir. Konjonktivitte genellikle çapaklanma ve kaşıntı ön plandadır ve görme etkilenmez; üveitte ise ağrı, ışık hassasiyeti ve görme azalması bulunur.
Tanı Nasıl Konur?
- Ayrıntılı göz muayenesi: Görme keskinliğinin ölçülmesi, biyomikroskop ile gözün ön kısmının incelenmesi, göz içi basıncının ölçülmesi ve göz bebeği büyütülerek gözün arka kısmının (retina, koroid, görme siniri) değerlendirilmesi.
- Optik koherens tomografi (OCT): Retinada ödem ve diğer değişikliklerin ayrıntılı görüntülenmesi.
- Fundus floresein anjiyografi: Damara verilen boya ile retinadaki damarların ve iltihabın değerlendirilmesi.
- Kan testleri: İltihap göstergeleri, HLA-B27 ve HLA-B51, tüberküloz, frengi, toksoplazma ve diğer enfeksiyon testleri.
- Akciğer grafisi veya tomografi: Sarkoidoz ve tüberküloz açısından.
- Göz içi sıvısından örnek alınması: Enfeksiyon ve lenfoma şüphesinde.
- Romatoloji ve diğer branşlarla birlikte değerlendirme: Altta yatan sistemik hastalıkların araştırılması.
Tedavi Seçenekleri
Tedavinin amacı iltihabı hızla kontrol altına almak, ağrıyı azaltmak, komplikasyonları önlemek ve görmeyi korumaktır. Tedavi, üveitin türüne, nedenine ve şiddetine göre belirlenir.
- Kortizonlu göz damlaları: Ön üveitte temel tedavidir. Başlangıçta sık aralıklarla kullanılır; iltihap kontrol altına alındıkça hekimin önerdiği şekilde yavaş yavaş azaltılır. Aniden kesilmemelidir.
- Göz bebeğini büyüten damlalar (sikloplejik damlalar): Ağrıyı azaltır ve iris ile mercek arasında yapışıklıkların oluşmasını önler.
- Göz çevresine veya göz içine kortizon enjeksiyonları ve göz içi kortizon implantları: Orta ve arka üveitte ve retina ödeminde.
- Ağızdan veya damardan kortizon: Ağır, iki taraflı veya arka üveitte.
- Bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar: Azatiyoprin, metotreksat, siklosporin ve mikofenolat gibi ilaçlar, kronik ve tekrarlayan üveitte ve uzun süreli kortizon kullanımından kaçınmak için kullanılır.
- Biyolojik ilaçlar: TNF-alfa inhibitörleri (adalimumab, infliksimab) ve interferon gibi ilaçlar, özellikle Behçet hastalığına bağlı ve diğer tedavilere yanıt vermeyen ağır üveitte görmeyi korumada oldukça etkilidir.
- Enfeksiyona bağlı üveitte: Neden olan mikroorganizmaya yönelik antibiyotik, antiviral veya antiparaziter tedavi.
- Cerrahi tedavi: Katarakt, glokom ve retina komplikasyonlarının tedavisi için; bazı durumlarda tanı ve tedavi amaçlı vitrektomi.
Uzun süreli kortizonlu damla kullanımı göz tansiyonu ve katarakta yol açabileceğinden tedavi sırasında düzenli göz kontrolleri şarttır.
Olası Komplikasyonlar
- Katarakt: Hem iltihabın kendisine hem de kortizon tedavisine bağlı gelişebilir.
- Glokom (göz tansiyonu): Göz içi basıncının yükselmesi; görme sinirine zarar verebilir.
- Kistoid makula ödemi: Retinanın merkezinde sıvı birikmesi; görme kaybının en sık nedenlerinden biridir.
- Arka sineşi: İrisin merceğe yapışması.
- Retina dekolmanı
- Retina damar tıkanıklıkları
- Görme sinirinde hasar
- Kalıcı görme kaybı
Üveit ile Yaşam
- İlaçlarınızı ve damlalarınızı hekiminizin önerdiği şekilde, düzenli kullanın; kendiliğinden kesmeyin.
- Kontrol randevularınızı aksatmayın; belirtiler geçmiş olsa bile iltihap devam ediyor olabilir.
- Işık hassasiyeti için güneş gözlüğü kullanın.
- Yeni bir atak belirtisi fark ettiğinizde hemen hekiminize başvurun.
- Altta yatan hastalığınız (Behçet, romatizmal hastalık) varsa ilgili branşların takibine de devam edin.
- Biyolojik veya bağışıklığı baskılayan ilaç kullanıyorsanız enfeksiyon belirtilerine karşı dikkatli olun.
Sık Sorulan Sorular
- Üveit bulaşıcı mı? Üveitin kendisi bulaşıcı değildir. Enfeksiyona bağlı bazı türlerde altta yatan mikrop bulaşıcı olabilir.
- Üveit körlüğe yol açar mı? Tedavi edilmediğinde veya geç tedavi edildiğinde kalıcı görme kaybına yol açabilir; erken ve uygun tedaviyle görme çoğu hastada korunabilir.
- Üveit tekrarlar mı? Bazı türler, özellikle HLA-B27 ve Behçet ilişkili üveitler, tekrarlama eğilimindedir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Gözünüzde kızarıklık ile birlikte ağrı, ışığa hassasiyet veya bulanık görme varsa, görme alanınızda yeni uçuşan cisimler fark ettiyseniz, Behçet hastalığı, romatizmal hastalık veya bağırsak hastalığı tanınız varsa ve gözünüzde şikâyet başladıysa bir göz hastalıkları uzmanına başvurun. Juvenil idiyopatik artriti olan çocukların belirti olmasa bile düzenli göz muayenesi yaptırması gerekir.
Acil durum: Ani görme kaybı, gözde şiddetli ağrı ile birlikte baş ağrısı, bulantı ve kusma, görme alanında perde inmesi veya ışık çakmaları, göz yaralanması ya da ameliyatı sonrası artan ağrı, kızarıklık ve görme azalması varsa beklemeden acil göz polikliniğine veya acil servise başvurun.
Üveit göz hastalıkları uzmanları, özellikle üveit konusunda deneyimli göz hekimleri tarafından tedavi edilir; altta yatan hastalıklara göre romatoloji, enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji, gastroenteroloji ve dermatoloji uzmanları sürece katılır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.
Sık Sorulan Sorular
Üveit bulaşıcı mıdır?
Hayır, üveit bulaşıcı bir hastalık değildir. Ancak bazı enfeksiyonlar üveite neden olabilir ve bu enfeksiyonlar bulaşıcı olabilir. Üveit genellikle bağışıklık sisteminin göze saldırması sonucu ortaya çıkar.
Üveit tamamen iyileşir mi?
Üveit, uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir ve birçok hastada görme kaybı önlenebilir. Ancak bazı durumlarda kronikleşebilir ve uzun süreli tedavi gerekebilir. Erken tanı ve düzenli takip ile tekrarlama riski azaltılabilir.
Üveit tedavisinde steroidler ne kadar süre kullanılır?
Steroidlerin kullanım süresi, üveitin tipine ve şiddetine bağlıdır. Akut üveitte haftalarca, kronik üveitte aylarca kullanılabilir. Uzun süreli kullanım yan etkilere yol açabileceğinden, doktor gözetiminde doz ayarlanır ve alternatif ilaçlara geçilebilir.
Üveit her iki gözü de etkiler mi?
Üveit tek gözde veya her iki gözde birden ortaya çıkabilir. Özellikle otoimmün hastalıklarla ilişkili üveitlerde bilateral tutulum daha sıktır. Bazı hastalarda önce bir göz etkilenir, zamanla diğer göz de tutulabilir.
Üveitli bir kişi ne zaman acil doktora başvurmalıdır?
Şiddetli göz ağrısı, ani görme kaybı, ışığa aşırı duyarlılık veya gözde yeni başlayan uçuşan cisimler varlığında vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır. Bu belirtiler ciddi komplikasyonların habercisi olabilir. Geç kalındığında kalıcı hasar riski artar.
Kendi durumunuzu yazın, Üveit ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →