Hashimoto hastalığı

Hashimoto hastalığı Nedir?

Hashimoto hastalığı (Hashimoto tiroiditi), bağışıklık sisteminin tiroid bezini yabancı olarak algılayıp ona saldırdığı, kronik, otoimmün bir hastalıktır. Bu saldırı sonucu tiroid bezinde iltihaplanma gelişir ve bez dokusu yavaş yavaş tahrip olur. Zamanla tiroid hormon üretimi azalır ve vücudun metabolizması yavaşlar. Bu tabloya hipotiroidi adı verilir. Hastalık dünya genelinde en sık hipotiroidi nedenidir; özellikle kadınlarda, ailede otoimmün hastalık öyküsü olanlarda ve 40-60 yaş arasında daha yaygındır.

Belirtileri Nelerdir?

Hashimoto hastalığı yıllarca belirti vermeden seyredebilir. İlk belirtiler genellikle hafif hipotiroidi şikayetleri olarak ortaya çıkar:

• Halsizlik, yorgunluk
• Kilo alma veya kilo vermekte zorluk
• Üşüme, soğuğa tahammülsüzlük
• Kabızlık
• Ciltte kuruluk, saçlarda dökülme ve kırılma
• Depresif ruh hali, unutkanlık, konsantrasyon güçlüğü
• Kas ve eklem ağrıları
• Adet düzensizlikleri, doğurganlık sorunları

Hipotiroidi ilerledikçe belirtiler artar. Nadir de olsa ağır hipotiroidi (miksödem koması) hayati tehlike oluşturabilir; bilinç bulanıklığı, aşırı düşük vücut ısısı, solunum yavaşlaması ve olağandışı uyku hali gibi durumlarda derhal acil servise başvurulmalıdır.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Hashimoto'nun kesin nedeni bilinmemektedir. Ancak genetik yatkınlık, çevresel faktörler ve hormonal değişikliklerin etkileşimi sonucu geliştiği düşünülür. Risk faktörleri şunlardır:

• Ailede Hashimoto veya diğer otoimmün hastalık öyküsü
• Kadın olmak (erkeklere göre 5-10 kat daha sık)
• Orta yaş (özellikle 30-50 yaş arası)
• Aşırı iyot alımı
• Hamilelik ve doğum sonrası dönem
• Vücutta başka otoimmün hastalıkların varlığı (çölyak, vitiligo, romatoid artrit gibi)

Çevresel olarak bazı enfeksiyonlar, stres ve radyasyona maruziyet de tetikleyici olabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Hashimoto tanısı için öncelikle hastanın şikayetleri dinlenir ve muayene yapılır. Ardından kan testleri istenir: TSH, serbest T3 ve T4 ölçülür. Tiroid bezine yönelik antikorlar özellikle anti-TPO (anti-tiroid peroksidaz) ve anti-tiroglobulin antikorları yüksek oranda Hashimoto'yu gösterir. Tiroid ultrasonu, bezin boyutunu, yapısını ve nodül varlığını değerlendirir. Kesin tanı bir endokrinoloji uzmanı tarafından konur ve hastalığın aşaması belirlenir.

Tedavi ve Korunma

Hashimoto hastalığının kesin bir tedavisi yoktur, ancak ortaya çıkan hipotiroidi ilaçla kolayca yönetilebilir. Tedavide eksik olan tiroid hormonu sentetik levotiroksin (T4) ile yerine konur. İlaç genellikle ömür boyu her gün aç karnına alınır. Doz, yaşa, kiloya ve kan testlerine göre ayarlanır; düzenli doktor kontrolü şarttır.

Korunma açısından hastalığın başlamasını önleyecek bilinen bir yöntem yoktur. Ancak aşırı iyotlu besinlerden kaçınmak, yeterli selenyum almak, düzenli egzersiz yapmak ve stresi yönetmek hastalığın seyrini olumlu etkileyebilir. Doktor önerisi olmadan ilacı kesmek veya doz değiştirmek tehlikelidir.